Mawlana Sheikh Mehmed Adil. Translations.

پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) فرمودند: «کدام اعمال نزد الله بهترین هستند؟» این است که به قلب یک مؤمن، آسودگی، شادی و آرامش درونی ببخشی. وقتی مؤمنی مؤمن دیگر را می‌بیند و به او لبخند می‌زند، این کار قلب او را سرشار از آرامش می‌کند. وقتی انسان با چهره‌ای گشاده با او احوال‌پرسی می‌کند و حالش را می‌پرسد، او طبیعتاً خوشحال می‌شود. و از طریق این شادی، انسان خشنودی الله را به دست می‌آورد. در واقع این کار اصلاً سخت نیست، اما بسته به شخصیت و عادت، برای برخی دشوار است یا به سادگی آن را انجام نمی‌دهند. با افکاری مانند «ما با هم تفاهم نداریم» یا «او در سطح من نیست»، برخی افراد حتی سلام هم نمی‌کنند؛ و حتی اگر به آن‌ها سلام کنید، پاسخ سلام را نمی‌دهند. به هر حال چنین افرادی وجود دارند. اما آن‌ها باید عواقب رفتار خود را بپذیرند. زیرا وقتی انسان با چنین اعمال ساده‌ای در پی خشنودی الله باشد، او پاداش بزرگی می‌بخشد. حتی در همین دنیا نیز، این کار برای انسان آرامش درونی و شادی به همراه می‌آورد. این کار غم و اندوه را از دل دور می‌کند. اگر از این موضوع برای خودت مشکلی بسازی، فقط باعث آزار خودت می‌شود. البته همیشه آسان نیست که همه را راضی نگه داشت. این بحث دیگری است. انسان‌های امروزی غالباً فاقد ادب و ظرافت گذشته هستند. امروزه افراد زیادی هستند که اگر با لبخند با آن‌ها روبرو شوید، فوراً از این برخورد سوءاستفاده می‌کنند. اما خلاصه بگویم: سلام کردن به هر کسی که با او روبرو می‌شوید - کاملاً در راستای فرموده پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) که فرمودند: «سلام را رواج دهید» - باید برای یک مسلمان امری بدیهی باشد. سلام کردن یکی از نشانه‌های اسلام است. سلام دادن، سنت است. اما در مقابل، پاسخ دادن به سلام فرض (واجب) است. وقتی به کسی می‌گویید «سلام علیکم»، سنت را به جا آورده‌اید. اگر طرف مقابل با «و علیکم السلام» پاسخ ندهد، در انجام وظیفه کوتاهی کرده است. این امر مسئولیت سنگینی در پیشگاه الله به دنبال دارد. کسی که این بار را بر دوش می‌کشد، عواقب آن را به صورت ناآرامی روحی احساس خواهد کرد. وقتی کسی به تو سلام می‌کند، به سادگی می‌گویی «علیکم السلام» و به راهت ادامه می‌دهی. برای این کار نیازی نیست که حتماً بنشینید و گفتگوهای طولانی داشته باشید. اما همین سلام به تنهایی، پیوند زیبایی میان انسان‌ها ایجاد می‌کند. این راهی فوق‌العاده برای تقویت همبستگی و همزمان جلب خشنودی الله است. دقیقاً همین‌طور است. بدون شک، الله مؤمنان و مسلمانان را دوست دارد. البته این قانون نه تنها برای پیروان طریقت، بلکه برای تمامی مسلمانان به طور یکسان صدق می‌کند. گاهی ما به کشورهای خارجی سفر می‌کنیم. افرادی که در آنجا در خیابان با آن‌ها روبرو می‌شویم، به ما سلام می‌کنند. یا آن‌ها ابتدا سلام می‌کنند، یا همراهان ما این کار را انجام می‌دهند – و هر کسی با صمیمیت و با لبخند پاسخ سلام را می‌دهد. اما متأسفانه افرادی هم هستند که ادعا می‌کنند: «من مسلمان هستم.» در میان آن‌ها کسانی هستند که نمی‌توانند اهل سنت و پیروان طریقت را تحمل کنند. آن‌ها دائماً چهره‌ای عبوس دارند و اخم می‌کنند. دقیقاً از چنین افرادی، پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) نیز خشنود نیستند. این افراد پاسخ سلام را نمی‌دهند و با رفتار ترش‌رویانه خود دیگران را از دین فراری می‌دهند. نه سلام دیگران را می‌پذیرند و نه خود به کسی سلام می‌کنند. الله ما را از این امر حفظ کند، اما حتی در میان مسلمانان نیز چنین اشخاصی وجود دارند. ان‌شاءالله تعدادشان زیاد نیست، اما به هر حال وجود دارند. حتی اگر تعدادشان کم باشد، با رفتار زننده خود تأثیر ناخوشایندی در جامعه می‌گذارند. قطعاً شما هم بارها با چنین افرادی برخورد کرده‌اید، همان‌طور که برای ما نیز پیش آمده است. به آن‌ها سلام می‌کنید، اما به محض اینکه متوجه می‌شوند شما پیرو راه اهل سنت و پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) هستید، پاسخ سلام را نمی‌دهند - صرفاً به این دلیل که این راه را رد می‌کنند. الله ما را در پناه خود نگه دارد. به همین دلیل، مولانا شیخ ناظم درباره آن‌ها می‌فرمود: «عبوس الوجه، کریه المنظر.» این بدان معناست: «چهره‌ای عبوس، ابروهای گره‌خورده و منظره‌ای زننده.» ان‌شاءالله ما هرگز این‌گونه نخواهیم بود، بلکه همواره با خواهران و برادران مسلمان خود با لبخند برخورد خواهیم کرد. تا جایی که امکان دارد به مردم کمک کنید، بدون اینکه باعث فرار آن‌ها شوید. و حتی اگر نمی‌توانید در عمل به آن‌ها کمک کنید، یک لبخند نیز کافی است. همین که با چهره‌ای گشاده با مردم روبرو شوید، کاملاً کفایت می‌کند. الله به همه ما در این راه کمک کند. البته این کار همیشه آسان نیست، اما ان‌شاءالله، الله یاری‌رسان همه ما خواهد بود.

وَمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَآ إِلَّا لَعِبٞ وَلَهۡوٞۖ وَلَلدَّارُ ٱلۡأٓخِرَةُ خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ يَتَّقُونَۚ (6:32) الله، عزوجل، می‌فرماید: «زندگی دنیا چیزی جز بازی و سرگرمی نیست.» «اما سرای آخرت برای کسانی که (از الله) می‌ترسند بهتر است.» تمام ستایش‌ها از آن الله است که در این روزهای مبارک با فضل او در راه الله با مؤمنان و مسلمانان همراه بودیم. کسانی بودند که به دیدار ما آمدند و ما نیز به دیدار دیگران رفتیم، الله را شکر. حیوانات قربانی ذبح شدند. حجاج حج خود را به جا آوردند. این بالاترین درجه سعادت است. بنابراین، این زندگی دنیوی تنها با بازی و سرگرمی سپری نمی‌شود. به این ترتیب، انسان می‌تواند واقعاً خوشبخت شود. اگر انسان آنچه را که می‌خواهد انجام دهد، تا زمانی که در محدوده مجاز (حلال) باشد، این اعمال به عنوان پاداش به او بازمی‌گردند. تا زمانی که انسان در راه الله، عزوجل، باشد و چیزهای زیبایی که مورد پسند اوست در محدوده حلال قرار داشته باشد، الله برای او هم پاداش می‌نویسد و هم به بنده خود نعمت می‌بخشد. اگر انسان برای نعمت‌هایی که او داده است شکرگزاری کند، زندگی بیهوده سپری نمی‌شود. این زندگی با تمام وجود و پربار زیسته می‌شود. تمام این‌ها به آماده‌سازی برای آخرت تبدیل شده و در حساب آخرت انباشته می‌شود. و به این ترتیب این روزهای مبارک نیز آمدند و گذشتند. روزها به سرعت می‌گذرند، ان‌شاءالله که با اذن الله بیهوده نگذرند. ان‌شاءالله که خالی و پوچ سپری نشوند. پربار گذشتن آن‌ها به این معناست: هر نفسی که انسان پس از یاد الله، عزوجل، می‌کشد، پربار است. این یک زیان نیست، بیهوده نیست. هر کاری که در زمان‌هایی که یاد الله نمی‌کنید و او به یادتان نمی‌آید انجام می‌دهید، یک زیان است. حتی اگر تمام دنیا از آنِ شما باشد، حتی اگر همه مردم شما را ستایش کنند و دوست بدارند؛ تا زمانی که در راه الله نباشید، این‌ها کوچک‌ترین اهمیت یا سودی ندارند. به همین دلیل، این راه، راه زیبای الله است، راه اسلام که سرشار از نعمت‌هاست. هرچه بیشتر در این راه به پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، احترام بگذارید و او را بزرگ بدارید، نزد الله نیز بیشتر ترفیع مقام می‌یابید. راه او زیباست، هر زیبایی در آن است. نیکی در اوست، رسیدگی به ضعیفان و فقیران از ویژگی‌های اوست؛ او مراقب امت خویش است و در آخرت برای آن‌ها شفیع خواهد بود. او همواره از الله برای امت خود شفاعت می‌طلبد. بنابراین حق او قابل ادا کردن نیست؛ حق پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، هرگز نمی‌تواند ادا شود. هرچه بیشتر او را بزرگ بدارید، ارزش و احترام بیشتری می‌یابید، بیشتر ترفیع می‌یابید و بالا می‌روید. اگر به پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، احترام نگذارید، اعتبار و ارزش شما نیز کاهش می‌یابد. شما تمام ارزش خود را از دست می‌دهید. شیطان برخی از مسلمانان را نیز گمراه می‌کند. حتی اگر نتواند آن‌ها را از دین خارج کند، این راه را انتخاب می‌کند و می‌گوید: «دست‌کم پاداش‌هایی را که مؤمنان به دست آورده‌اند، از بین می‌برم.» او وسوسه می‌کند و می‌گوید: «مبادا او را بزرگ بدارید، پیامبر نیز فقط انسانی مانند شماست.» و این البته به زیان انسان‌هاست. دوست نداشتن پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، زیان بزرگی است. این یک خسران است و نه چیز دیگر. به همین دلیل، بزرگداشت پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، سودمند و یک دستاورد بزرگ است. ان‌شاءالله که الله دستاوردهای ما را پایدار گرداند. امیدواریم که به شفاعت او نائل شویم. بدون شفاعت او کار ما سخت است. انسانی که به شفاعت او نائل شود، به رستگاری می‌رسد.

بار دیگر جمعه‌ای پربرکت و عید قربان شادی را برای همه شما آرزومندم. ان‌شاءالله که الله این روزهای زیبا را برای همیشه برای ما حفظ کند. پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) در حدیثی که در خطبه نقل کردیم، فرمودند: «مؤمن قوی بهتر از مؤمن ضعیف است»، یا به عبارتی مشابه. این بدان معناست که مؤمن قوی بهتر است. کسی که برای هم‌نوعان خود مفید باشد، نزد الله محبوب‌تر و انسان بهتری است. زیرا کسی که قدرت دارد، به دیگران کمک می‌کند و آسیب را از آن‌ها دور می‌سازد. مسلماً باید این‌گونه باشد. اما هر کسی نمی‌تواند این کار را انجام دهد. الله (متعال) و پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) بشارت می‌دهند که این چه فضیلت بزرگی برای کسانی است که به آن عمل می‌کنند. این‌ها ویژگی‌هایی هستند که الله دوست دارد، و انسان‌هایی که این‌گونه عمل می‌کنند، مورد محبت او قرار می‌گیرند. بنابراین باید برای آن تلاش کرد. حتی اگر از نظر جسمی قادر به این کار نیستی - یعنی نمی‌توانی مستقیماً مداخله کنی - باید هر آنچه در توان داری انجام دهی. به ضعیفان و فقیران کمک کن. زیرا کمک کردن اشکال مختلفی دارد و تنها به یک شکل محدود نمی‌شود. به همین دلیل، انسان باید دائماً روی خود کار کند و به بهترین شکل ممکن خود را پرورش دهد. اگر فرصتی پیش آمد، باید از آن استفاده کرد. در ادامه این حدیث آمده است: «انسان باید در جستجوی نیکی باشد.» پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرمایند: «انسان باید در جستجوی نیکی‌های بیشتری باشد.» بنابراین، مؤمن قوی کسی است که از فرصت‌ها برای قوی‌تر شدن استفاده می‌کند. این دقیقاً همان چیزی است که پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) به ما توصیه می‌کنند. نکته بعدی این است: پیامبر ما هشدار می‌دهند که اگر اتفاقی برای شما افتاد، نگویید: «ای کاش این یا آن کار را می‌کردم...». زیرا تقدیر الله از قبل محقق شده است، و با گفتن «ای کاش»، هیچ چیز تغییر نمی‌کند. آنچه گذشته، گذشته است و در گذشته باقی می‌ماند. شما باید آن را پشت سر بگذارید و به آینده نگاه کنید. هیچ دلیلی وجود ندارد که برای آن غصه بخورید و خود را با آن عذاب دهید. آنچه اتفاق افتاده، اتفاق افتاده است. اراده الله متعال محقق شده است. این تقدیری است که الله تعیین کرده است؛ غمگین بودن برای آن هیچ سودی ندارد. اگر از آن درس بگیری، پیروز بیرون خواهی آمد. اگر این کار را نکنی، تنها با گفتن «ای کاش» بی‌دلیل خود را غصه می‌دهی. پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرمایند: «این کلمه 'ای کاش' در را به روی شیطان باز می‌کند.» سپس شیطان به انسان زمزمه می‌کند: «ای کاش این کار را می‌کردم، ای کاش آن را می‌خریدم، ای کاش به آنجا می‌رفتم، ای کاش فقط...» هر کلمه از پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) برای ما بسیار ارزشمند و راهگشا است. این گفتن مداوم «ای کاش» یک ضعف بزرگ انسانی است که همه ما در درون خود داریم. در برخی افراد این ضعف حتی بسیار شدیدتر است، به طوری که کاملاً در آن غرق می‌شوند. دقیقاً برای اینکه چنین اتفاقی نیفتد - یعنی اخلاق و تعادل روانی ما آسیب نبیند - پیامبر ما در مورد آن هشدار می‌دهند. زیرا شیطان هیچ خوبی برای شما نمی‌خواهد، بلکه فقط بدی می‌خواهد. و این گفتن «ای کاش» دقیقاً در را برای او باز می‌کند. پس در این تله نیفتید. در یک آیه کریمه از قرآن آمده است: «Fa tawakkal 'ala Allah, innaka 'ala al-haqqi al-mubin» (۲۷:۷۹) - پس بر الله توکل کن؛ مسلماً تو بر حق آشکار هستی. بنابراین در این آیه به ما دستور داده شده است که بر الله توکل کنیم. زیرا تو در مسیر درست، در مسیر آشکار حقیقت قرار داری. بنابراین دیگر برای گذشته غصه نخور و خود را آزار نده. این سخنان زیبای پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) را به خاطر بسپار و از آن‌ها پیروی کن. این‌گونه نه تنها موفق و شادمان خواهی شد، بلکه به سعادت در دنیا و آخرت نیز دست خواهی یافت. ان‌شاءالله که الله این سعادت را به همه ما عطا فرماید.

عید پربرکتی را برای شما آرزو می‌کنیم. باشد که الله آن را سرشار از برکت و رحمت گرداند. این یکی از زیباترین هدایایی است که الله، قادر متعال و بلندمرتبه، به ما بخشیده است. ما دو عید داریم: عید رمضان و عید قربان. ویژگی خاص عید قربان این است که عبادت در آن بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد؛ هم حیوانات قربانی ذبح می‌شوند و هم حج به جا آورده می‌شود. لحظه‌ای که زائران سال‌ها منتظر آن بوده‌اند اکنون فرا رسیده است. شکر الله که آن‌ها نیز فریضه حج خود را به سلامت به جا آوردند و این مسئولیت را از دوش برداشتند. برکت حج هم به خودشان و هم به خانواده‌هایشان می‌رسد. همزمان، این برکت به تمام کسانی که با نیت خیر همین آرزو را برای خود دارند نیز می‌رسد. این شکل عظیمی از عبادت است که به هیچ وجه نباید آن را دست کم گرفت. بنابراین، امروز روز پربرکتی است. باشد که الله به همه ما قدرت و ایمان قوی عطا کند تا ما نیز از این زیبایی‌ها بهره‌مند شویم. شکر بی‌کران از آن الله است برای این نعمت‌ها و هدایای عظیم، ان‌شاءالله. ما پیش از این بارها درباره حج صحبت کرده‌ایم. اکنون همه معنای آن را می‌دانند و بسیاری با این امید تلاش می‌کنند که ان‌شاءالله نصیب آن‌ها نیز بشود. کسی که پول کافی ندارد باید مقداری پس‌انداز کند؛ ان‌شاءالله مطابق با نیتشان، برای آن‌ها نیز میسر خواهد شد. در مورد موضوع قربانی: ما چهار مذهب فقهی (مذاهب) پذیرفته‌شده داریم. اما امروزه افرادی نیز هستند که این چهار مذهب را رد می‌کنند. طریقت‌ها به کنار - امروزه طرز تفکرهای کاملاً شیطانی وجود دارند که حتی مذاهب فقهی را نیز مردود می‌دانند. کسانی که ادعا می‌کنند: «ما نیازی به مذهب نداریم، ما خودمان قرآن را می‌خوانیم و می‌فهمیم»، در واقع هیچ چیز نمی‌فهمند. آن‌ها نمی‌دانند چه می‌خوانند و آنچه را که می‌بینند درک نمی‌کنند. دینی بدون مذاهب فقهی وجود ندارد. در مذهب حنفی، ذبح حیوان قربانی واجب است. از میان چهار مذهب، قربانی کردن تنها در نزد حنفی‌ها واجب محسوب می‌شود. واجب درجه‌ای بین فرض مطلق و سنت مؤکده است. بنابراین این یک عمل عبادی مهم است که باید انجام شود. در سایر مذاهب این عمل به عنوان سنت مؤکده در نظر گرفته می‌شود؛ یعنی عملی که پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) به طور مرتب انجام می‌دادند. احادیثی از پیامبرمان وجود دارد که در آن‌ها به مادر ما فاطمه و سایر صحابه فرمودند: «هر کس توانایی مالی دارد، باید قربانی کند.» البته قربانی کردن برای کسانی که مقیم هستند، یعنی در سفر نیستند، واجب است. اگر شخصی در سفر باشد و روزهای عید را در خانه سپری نکند، وجوب از او ساقط شده و به جای آن تبدیل به سنت مؤکده می‌شود. برای شخصی که مقیم است و در سفر نیست، طبق سایر مذاهب، این عمل سنت مؤکده محسوب می‌شود. در مورد حیوان قربانی وضعیت مشابه حج یا زکات است: هر کس دارای پس‌اندازی به ارزش تقریبی ۹۰ تا ۱۰۰ گرم طلا باشد، قربانی کردن بر او واجب است. کسی که قربانی می‌کند، در صورت تمایل می‌تواند تمام گوشت را برای خود نگه دارد. اگر شخص خودش نیازمند باشد، می‌تواند گوشت را در طول یک سال مصرف کند. به این ترتیب او فریضه واجب خود را ادا می‌کند، غذای خود را تأمین می‌کند و باری بر دوش او نخواهد بود. با این حال بهترین کار این است که گوشت قربانی را به سه قسمت تقسیم کنید. یک قسمت را برای خود نگه می‌دارید، قسمت دیگر را با بستگان، آشنایان و دوستان تقسیم می‌کنید. و قسمت سوم را بین فقرا و نیازمندان توزیع می‌کنید. اگر بخواهید، می‌توانید تمام گوشت را به عنوان صدقه انفاق کنید. امروزه اهدای مبلغ نیز بسیار رایج شده است: هزینه حیوان قربانی به کشورهای فقیر فرستاده می‌شود و حیوان در آنجا به نام اهداکننده ذبح می‌گردد. به این ترتیب افراد فقیر در آنجا نیز گوشت برای خوردن به دست می‌آورند. برخی از خود می‌پرسند: «آیا این کار اشکالی ندارد؟» البته که اشکالی ندارد، زیرا افراد نیازمند زیادی هستند که تنها یک بار در سال می‌توانند گوشت بخورند. بنابراین اهدای قربانی به آنجا عملی بسیار خوب و معقول است. به اذن الله، این کار هیچ مانعی ندارد. این یک عبادت فوق‌العاده است. چنانکه الله، قادر متعال و بلندمرتبه، در قرآن کریم می‌فرماید: «فصل لربک وانحر» (۱۰۸:۲)، به این معنا که: «پس برای پروردگارت نماز بگزار و قربانی کن.» انجام این عبادت، منفعت بزرگی به همراه دارد. حتی اگر شخص خودش گوشت را نخورد، فقرا از آن بهره‌مند می‌شوند و برای او دعا می‌کنند. به این ترتیب پاداش مضاعف دریافت می‌کنید: از یک سو برای خود قربانی کردن، و از سوی دیگر برای اینکه فقرا را اطعام کرده و خوشحال نموده‌اید. باشد که الله عبادات ما را بپذیرد. هر عبادتی زیباست. در واقع هیچ عبادت سختی وجود ندارد. این تنها شیطان است که آن‌ها را در نظر انسان دشوار جلوه می‌دهد. یک عبادت همیشه زیبایی و نیکی به همراه دارد. باشد که الله ما را از فریب شیطان محفوظ بدارد. باشد که او این عادات زیبا را به طور دائم برای ما حفظ کند و ما را از این راه منحرف نسازد، ان‌شاءالله.

وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ۚ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ (3:97) الله حج را بر انسان‌ها واجب (فرض) کرده است. او می‌فرماید هر کس که توانایی و استطاعت مالی دارد باید آن را انجام دهد؛ یعنی این یک واجب است. تا زمانی که مانعی در کار نباشد، باید آن را انجام داد. الحمدلله امروز روز عرفه است. ما نیز می‌توانیم در فیض روز عرفه سهیم باشیم. تجلی معنوی که در کوه عرفات نمایان می‌شود، الحمدلله در اینجا نیز قابل درک است. الحمدلله ما آن را چنان احساس می‌کنیم که گویی دقیقاً در آنجا هستیم. این تجلی مبارک و زیبا بر ما می‌تابد. به لطف و فضل الله، این چیزی نیست که هر روز رخ دهد؛ بلکه تنها سالی یک بار به ما عطا می‌شود. الله از او راضی باشد و مقامش عالی گردد؛ با یاری معنوی شیخ ما، این تجلی نصیب همه برادرانمان می‌شود. حتی اگر کسی به آنجا سفر نکرده باشد، باز هم فیض، تجلی و پاداش آنجا، ان‌شاءالله بر ما نیز نازل شده است، الحمدلله. پس ما باید چه کار کنیم؟ امروز تا حد امکان دعا می‌کنیم، تسبیحات و صلوات‌های خود را می‌فرستیم و همچنین سوره اخلاص را تلاوت می‌کنیم... تا عصر باید هزار بار سوره اخلاص را خواند. این یک دستاورد بسیار بزرگ است که نباید آن را از دست داد. این هدیه‌ای ویژه از جانب الله به انسان‌هاست. کسی که این را نمی‌خواهد، به کفر می‌گراید و الله را انکار می‌کند، درباره او در آیه آمده است: «و هر کس کفر ورزد، مسلماً الله از جهانیان بی‌نیاز است»... الله به هیچ کس نیازمند نیست. نعمت‌های الله برای مؤمنان مقرر شده است. او به هیچ کس نیاز ندارد. او از هیچ کس هم چیزی طلب نمی‌کند. الله این نعمت‌ها را تنها برای این عطا می‌کند که بندگانش پاداش بگیرند و به رحمت او دست یابند. منزه است الله که به کسی نیازمند باشد؛ الله نه به نمازها، نه به صدقات و نه به هیچ چیز دیگری از هیچ کس نیاز ندارد. الله این نعمت‌های زیبا را تنها برای بخشش به ما می‌دهد، اما انسان‌ها آن‌ها را نمی‌پذیرند. آن‌ها به کفر می‌گرایند؛ کسی که راه کفر را انتخاب می‌کند، خودش مسئول است. انسان‌هایی هستند که فکر می‌کنند: «با تمام پولم، سلاح‌ها و تفنگ‌هایم می‌توانم به همه چیز برسم.» همه این‌ها کوچک‌ترین ارزشی ندارند. اگر الله حتی یک نفس را دریغ کند، همه آن‌ها نابود شده و هلاک می‌شوند؛ هیچ اتفاق دیگری نخواهد افتاد. بنابراین برای این هدایا و نعمت‌هایی که الله به ما می‌دهد، او را بی‌نهایت شکر می‌گوییم. الله آن‌ها را افزون گرداند و تا ابد پایدار بدارد. البته کارهایی که باید در این روز انجام داد، همان‌طور که گفته شد، کاملاً مشخص است. انسان کارهای نیک انجام می‌دهد، قرآن می‌خواند، صلوات می‌فرستد و دعا می‌کند... فقط هر چقدر که می‌توانید انجام دهید. گاهی اوقات مردم فکر می‌کنند: حاجیان اکنون در عرفات ایستاده‌اند، در آنجا توقف (وقوف) می‌کنند و دعا می‌خوانند... زمانی یک مجذوب بود که مدام به مردم تلقین می‌کرد: «دقیقاً در همین زمان برخیزید، بایستید، همراه با مردم در عرفات وقوف کنید و دعا بخوانید.» حتی چند بار ما را هم وادار به انجام این کار کرد. پس از آن، الحمدلله شیخ ما به ما گفت: «این کار را نکنید.» چنین چیزی اصلاً لازم نیست. چیزهایی ابداع می‌شوند که اصلاً در دین وجود ندارند و بعد هم شخص تصور می‌کند که کار نیکی انجام می‌دهد. به این ترتیب، دانسته یا ندانسته، فتنه ایجاد می‌شود. واقعاً هیچ دلیلی برای ایجاد فتنه وجود ندارد. فقط در راه راست بمانید، همین کاملاً کافی است. تمامی اعمال در طریقت ما با سنت، شریعت و مسیر معنوی ما در هماهنگی است. چیز دیگری در میان ما وجود ندارد. بنابراین به چیزهایی که نمی‌شناسید توجه زیادی نکنید. فقط همان کاری را انجام بده که شیخ و مرشد خودت انجام می‌دهد؛ هر چیز دیگری اضافی است. الله همه ما را ببخشد. روز عرفه و عید شما مبارک باشد. برادران ما راهی حج شده‌اند؛ ان‌شاءالله سال آینده این توفیق نصیب کسانی که نتوانستند سفر کنند نیز بشود، ان‌شاءالله.

وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ (98:5) الله فرمان داده است: آن‌ها باید خالصانه الله را عبادت کنند و برای نعمت‌های او شکرگزار باشند. داشتن راستی و خلوص واقعی (اخلاص)، یک مقام معنوی والا است. مسلمانان زیادی وجود دارند، اما تنها تعداد کمی از آن‌ها واقعاً مخلص هستند. زیرا کسی که اسلام را تنها بر اساس تصورات خودش زندگی می‌کند، از این اخلاص بسیار دور است. او تنها آنچه را که امیال درونی‌اش (نفس) می‌طلبد انجام می‌دهد؛ او مجاز (حلال) را به غیرمجاز (حرام) و غیرمجاز را به مجاز تبدیل می‌کند. او به دلخواه خود را به سادگی «مسلمان» می‌نامد و به همین بسنده می‌کند. در مورد برخی، حتی همین هم وجود ندارد: نه نمازی هست و نه عبادتی. آن‌ها تنها در نام مسلمان‌اند. متأسفانه امروزه اکثر مردم این‌گونه‌اند. باشد که الله ما را در زمره مخلصان قرار دهد. مقام اخلاص، بالاترین مقام‌هاست. اخلاص به معنای راستی و خلوص نیت است؛ کسی که اخلاص دارد، کاملاً صادق و راستگوست. در ظاهر متفاوت از آنچه در باطن هستید به نظر رسیدن، هیچ ربطی به اخلاص ندارد. این وضعیت انسان‌های معمولی است. از آنجا که انسان فاقد اخلاص است، همواره خود را با جهت وزش باد تنظیم می‌کند. او به راحتی تحت تأثیر قرار گرفته و باد او را با خود می‌برد. سپس اگر بادی از جهت دیگر بوزد، او دوباره به جای دیگری رانده می‌شود. بدون اخلاص، او اجازه می‌دهد به هر سویی رانده شود و همه چیز را باور می‌کند. انسان غیرمخلص، بیشتر به بدی باور دارد تا به خوبی. بنابراین، وظیفه اصلی این است که مخلص باشیم. روی آوردن به الله با عبادتی خالصانه، حضور در پیشگاه او و دستیابی به بالاترین درجات بهشت باید هدف ما باشد. از آنجا که این فرمان الله است، باید از آن اطاعت کنیم. البته انجام این کار به تنهایی دشوار است. این امر تنها برای تعداد بسیار کمی میسر می‌شود؛ حتی یک نفر از یک میلیون نفر هم نمی‌تواند به تنهایی از عهده آن برآید. به همین دلیل نباید کار را بر خود این‌قدر سخت کرد. پیوستن به یک طریقت (مسیر صوفیانه) و پیروی از راه این انسان‌های مخلص، آسودگی بزرگی به همراه می‌آورد. امروزه بسیاری از مردم با شک و تردید به طریقت نگاه می‌کنند. در حالی که طریقت دقیقاً بر همین فرمان الهی استوار است. این راه بر پایه فرمان عبادت خالصانه الله بنا شده است؛ و این همان معنای طریقت است. همان‌طور که گفته شد، کسی که به هیچ طریقتی نمی‌پیوندد، بر اساس هوی و هوس‌های خود بی‌هدف سرگردان می‌شود. طریقت از هر لحاظ چیز خوبی است؛ و مطلقاً هیچ چیز بدی در آن وجود ندارد. اما شیطان و پیروانش در برابر آن می‌ایستند. افرادی هستند که خود را دین‌دار نشان می‌دهند و اغلب ادعا می‌کنند: «ما به هیچ‌کس نیازی نداریم، ما به تنهایی از پس کارهایمان برمی‌آییم.» اما در واقع آن‌ها نیز از شخص خاصی پیروی می‌کنند. و کسی که از او پیروی می‌کنند، اغلب فردی است که حتی کوچک‌ترین ذره‌ای از اخلاص ندارد. بنابراین باید از چنین افرادی دوری کرد. در نهایت، طریقت‌های مختلف بسیاری وجود دارد. اما در مورد اخلاص – از آنجا که در آنجا تنها برای خشنودی الله تلاش می‌شود و جایی برای خودنمایی (ریا) وجود ندارد – طریقت نقشبندیه قوی‌ترین است. به همین دلیل خوب است که به آن بپیوندید. البته سایر طریقت‌ها نیز بر حق هستند. تعلق به طریقت نقشبندیه الزاماً یک وظیفه نیست؛ شاید با ذات و طبیعت برخی افراد سازگار نباشد. شاید قلب آن‌ها بیشتر به راه دیگری گرایش داشته باشد – که این نیز کاملاً بی‌اشکال است. می‌تواند هر طریقت اصیل (حق) باشد. اما انسان باید حتماً از نظر معنوی خود را به جایی متصل کند. اگر مردم از طریقت روی برگردانند، اخلاص خود را نیز از دست می‌دهند. اگرچه ممکن است جوامع مذهبی (جماعت) زیادی وجود داشته باشند، اما اخلاص یک جماعت یک چیز است، و اخلاص یک طریقت چیز کاملاً متفاوتی است. زیرا یک جامعه معمولی بر اساس یک زنجیره پیوسته انتقال (سلسله) نیست؛ بلکه در زمان‌های بعد به وجود آمده است. در مقابل، زنجیره یک طریقت مستقیماً به پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) بازمی‌گردد. با اجازه الله، این طریقت تحت حفاظت او قرار دارد و دقیقاً از راه او پیروی می‌کند. ان‌شاءالله که الله همه ما را از بندگان مخلص و پاک خود قرار دهد. باشد که در قلب‌های ما هیچ‌گونه کینه‌ای نسبت به هیچ‌کس جای نگیرد.

بزرگترین هدیه‌ای که الله، قادر مطلق و بلندمرتبه، به انسان‌ها داده است، ایمان، یعنی اسلام است. هیچ چیز زیباتر از این نیست. یک مسلمان باید از صمیم قلب بابت این موضوع خوشحال باشد. هر روز فضل و یاری الله شامل حال او می‌شود. این نعمات شگفت‌انگیز بندگانی را که الله دوست دارد، احاطه کرده است. بنابراین، کسی که مسلمان است و از الله اطاعت می‌کند، خوشبخت‌ترین و خجسته‌ترین انسان است. این شادی واقعی و خوشبختی حقیقی است. در هیچ چیز دیگری نمی‌توان چنین خوشبختی‌ای یافت. خوشبختی‌ای که فانی باشد، خوشبختی واقعی نیست. آنچه اهمیت دارد، جاودانگی است. حتی اگر انسان هزار سال در این دنیا زندگی کند، زمان مانند یک چشم بر هم زدن می‌گذرد. چه فایده‌ای دارد؟ مطلقاً هیچ فایده‌ای ندارد. اما نعماتی که الله جاودان به مسلمانان و مؤمنان عطا می‌کند، بی‌حد و حصر است. و این نعمات به هیچ زمانی محدود نیستند. ماشاءالله، ما اکنون در روزهای بسیار خاصی قرار داریم. امروز هفتم ذی‌الحجه است؛ فردا روز ترویه نامیده می‌شود. در این روز، حجاج برای حرکت به سوی عرفات آماده می‌شوند. و البته روز بعد از آن، روز عرفه است. این‌ها از جمله بابرکت‌ترین روزهای تمام سال هستند. این‌ها هدایایی هستند که الله متعال به اسلام و مسلمانان عطا کرده است. البته هر کسی آرزو دارد که در این مکان‌های بابرکت باشد. هر چقدر هم که طاقت‌فرسا و دشوار باشد، انسان از صمیم قلب آرزو می‌کند که هر سال آنجا باشد. سال گذشته، الحمدلله ما آنجا بودیم. امسال این توفیق نصیب ما نشد، اما همان‌طور که می‌گویند: «دل به آنجا پر می‌کشد» - انسان همیشه دلتنگ این مکان‌هاست. ان‌شاءالله که الله با فضل و کرم خویش، این نعمات را نیز شامل حال ما بگرداند. امیدواریم که ما نیز در این روزهای مبارک، سهم خود را از هدایا و نعماتی که الله بلندمرتبه به حجاج در آنجا عطا می‌کند، دریافت کنیم. متأسفانه انسان‌ها در حالت غفلت به سر می‌برند. حضرت علی فرمودند: «الناس نیام، إذا ماتوا انتبهوا.» «مردم خوابند؛ تنها زمانی که می‌میرند، بیدار می‌شوند.» اما بیدار شدن پس از مرگ چه فایده‌ای دارد؟ انسان باید در اینجا و اکنون بیدار شود و در راه الله متعال قدم بگذارد. تا زمانی که انسان در پی خشنودی الله نباشد، دویدن به دنبال این دنیا مطلقاً هیچ معنایی ندارد... انسان می‌تواند به ثروت دنیوی دست یابد، مادامی که برای خشنودی الله باشد. انسان می‌تواند با خیال راحت ثروتمندترین فرد جهان باشد، هیچ ایرادی در آن نیست. مهم این است که انسان در راه الله متعال بماند و اعمالش را برای خشنودی او انجام دهد. اما کسی که تنها برای این دنیا زندگی می‌کند و به دنبال آن می‌دود، در نهایت با دست خالی خواهد ماند؛ هیچ سودی برای او نخواهد داشت. انسان‌هایی هستند که به اصطلاح در پول غوطه‌ورند. ثروت آن‌ها هیچ حد و مرزی ندارد. اما چه کار می‌کنند؟ چگونه به رضایت درونی می‌رسند؟ آن‌ها هفت روز هفته، بیست ساعت در روز کار می‌کنند. آن‌ها هرگز به تعطیلات نمی‌روند و همیشه فقط در حال کار هستند. گفتن اینکه «من این‌قدر و آن‌قدر پول درآورده‌ام» چه سودی برایشان دارد؟ این کار نه در دنیا و نه در آخرت هیچ فایده‌ای برایشان ندارد. الله ما را از اینکه مانند آن‌ها شویم، حفظ کند. گام برداشتن در راه الله - این بزرگترین خوشبختی است. انسانی که شیرینی ایمان را چشیده باشد، در هیچ چیز دیگری لذت نخواهد یافت. ان‌شاءالله که الله به حرمت این روزهای مبارک، چشیدن این شیرینی زیبای ایمان را نصیب همه ما بگرداند.

وَهُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِن بَعْدِ مَا قَنَطُوا وَيَنشُرُ رَحْمَتَهُ ۚ وَهُوَ الْوَلِيُّ الْحَمِيدُ (42:28) این الله عز و جل است که باران را نازل می‌کند. این باران رحمت محض است. گاهی رحمت به همراه دارد و گاهی غضب. اما شکر الله که امسال به صورت رحمت نازل شد. سال‌ها بود که وضعیتی مانند امسال نداشتیم. تا همین شصت سال پیش، این برکت هر سال به این زیبایی بود. در همه‌جا باران فراوانی می‌بارید. شصت سال پیش، جهان در وضعیت بسیار بدی قرار داشت. طغیان علیه الله، کفر و انکار محض الله حاکم بود. به همین دلیل، الله عز و جل رحمت خود را از این مردم دریغ کرده بود. و از این رو بی‌وقفه شکایت می‌کردند: "باز هم خشکسالی"، و حرف‌هایی از این دست. البته پس از آن، مردم کاملاً به سوی الله روی نیاوردند. تنها عده بسیار کمی چنین کردند، اما شکر الله که دشمنی آشکار با الله عز و جل از بین رفته است. آن‌ها آنچه را تجربه کرده بودند فراموش کردند و در عوض به کارهای دیگر و هوس‌ها و شهوات خود تسلیم شدند. البته امروز هم کسانی هستند که با الله مخالفت می‌کنند و سعی دارند دیگران را گمراه کنند، اما در آن زمان بسیار شدیدتر بود. در دهه شصت قرن گذشته، کفر به اوج مطلق خود رسید. آن زمان دورانی بود که دشمنان دین به شدت قدرتمند بودند. به همین دلیل، الله عز و جل رحمتش را از آن‌ها گرفت و خشکسالی مداوم به مجازاتی برای مردم تبدیل شد. اگر الله عز و جل بخواهد، حتی اجازه نمی‌دهد یک قطره باران ببارد. اما به خاطر مؤمنان، فقرا و نیازمندان، و دوستان الله، او با این وجود آن را نازل می‌کند. شکر الله که این بارش‌ها وجود دارند. همان‌طور که گفته شد، در آن زمان در قرن گذشته، هرگونه بدی به اوج خود رسیده بود. بزرگ‌ترینِ ظلم‌ها، طغیان علیه الله است. شریک قائل شدن برای الله عز و جل (شرک)، مطلقاً بزرگ‌ترین ظلم است؛ این ظلمی است مستقیماً در برابر الله. در آن زمان آن‌ها حتی از شرک هم فراتر رفتند؛ آن‌ها الله را کاملاً انکار می‌کردند. بنابراین هیچ چیزی بدون حکمت الهی رخ نمی‌دهد. شکر الله که مردم امسال این را درک می‌کنند. ان‌شاءالله این در عین حال یک بشارت است. اینکه این رحمت اکنون در حال گسترش است، به این معناست که ظهور صاحب این دین نزدیک است. بیایید ان‌شاءالله این را به عنوان یک بشارت در نظر بگیریم. البته زمان دقیق آن را الله بهتر از همه می‌داند. گاهی گفته می‌شود: "شیخ گفته است که او امسال ظهور می‌کند." ما همیشه و در هر لحظه منتظر او هستیم. وعده الله عز و جل حق است. ایمان ما به آمدن او تزلزل‌ناپذیر است. ان‌شاءالله ما در هر اتفاق خوبی یک بشارت می‌بینیم. باشد که الله هر چه زودتر مولایشان را بفرستد. زیرا در زمان او برکات بی‌نهایتی وجود خواهد داشت. مولانا شیخ ناظم همیشه می‌گفت: "شب‌ها باران می‌بارد و روزها خورشید می‌تابد؛ آن روزها به این اندازه زیبا خواهند بود." دو بار در سال برداشت محصول انجام خواهد شد و حیوانات سالی دو بار زادوولد خواهند کرد. همان‌طور که می‌گویند: "همه‌جا یکپارچه گلستان خواهد شد" - دقیقاً همین‌طور خواهد شد. بنابراین همه این‌ها ان‌شاءالله پیش‌درآمد ظهور او هستند. این بدان معناست که زمان آن نزدیک است. باشد که الله به ما عمر دهد تا آن روزها را تجربه کنیم. همه‌جا ظلم به شدت افزایش یافته و گسترش پیدا کرده است. به همین دلیل این را نیز به عنوان یک بشارت می‌بینیم؛ ان‌شاءالله که منجی بشریت به زودی ظهور کند.

الله متعال در سوره فجر می‌فرماید: وَٱلْفَجْرِ ١ وَلَيَالٍ عَشْرٍۢ ٢ وَٱلشَّفْعِ وَٱلْوَتْرِ ٣ وَٱلَّيْلِ إِذَا يَسْرِ ٤ هَلْ فِى ذَٰلِكَ قَسَمٌۭ لِّذِى حِجْرٍ ٥ الله متعال در اینجا قسم یاد می‌کند. و در پایان این سوره مبارکه آمده است: فَٱدْخُلِى فِى عِبَـٰدِى ٢٩ وَٱدْخُلِى جَنَّتِى ٣٠ به این معنا که الله متعال می‌فرماید: «در زمره بندگان من درآی و به بهشت من وارد شو.» او این سوره را با قسم آغاز می‌کند و با بشارتی به پایان می‌رساند. او به این شب‌ها، به ده شب اول ماه ذی‌الحجه قسم یاد می‌کند، زیرا فضیلت و ارزش آن‌ها بسیار عظیم است. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) در حدیثی می‌فرمایند: هر کس در این مدت تنها یک روز روزه بگیرد، پاداش یک سال کامل را دریافت می‌کند. اگر در هر یک از این نه روز روزه بگیرید، پاداش یک سال کامل به شما داده می‌شود. با این حال، روز عرفه، یعنی روز نهم، بسیار پرفضیلت‌تر و پربرکت‌تر است. زیرا در این روز حجاج در عرفات حضور دارند و در آنجا به دعا و نیایش می‌ایستند. الله متعال این روز را به پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) و امت محمد اختصاص داده و حج آنان را پذیرفته است. پاداش عباداتی که در این روز انجام می‌شود، به مراتب بیشتر است و بسیار فراوان‌تر عطا می‌گردد. زیرا وقتی پاداش حجاج با پاداش دیگران در هم می‌آمیزد، چند برابر می‌شود – و به میزان قابل توجهی افزایش می‌یابد. روزهایی که اکنون در آن‌ها قرار داریم، روزهای بسیار پربرکتی هستند؛ امروز پنجمین روز است. الله متعال این لطف را به احترام پیامبرمان (صلی الله علیه و سلم) نصیب ما کرده است. ما برای این نعمت او را شکر و ستایش می‌کنیم. الحمدلله که می‌توانیم این روزها را درک کنیم و عنایت و رحمت الله را تجربه نماییم. تعلق داشتن به امت پیامبرمان (صلی الله علیه و سلم) بزرگ‌ترین افتخار است. ما باید واقعاً قدر این را بدانیم. اینکه جزئی از این امت باشیم، امتیازی بی‌قیمت است. نه طلا، نه نقره، و نه هیچ جواهری – هیچ چیز در دنیا نمی‌تواند با آن برابری کند. اما برخی قدر آن را نمی‌دانند. الله متعال این توفیق را به آن‌ها نداده است، به همین دلیل این ارزش را درک نمی‌کنند. آن‌ها وقت خود را تلف می‌کنند، بیهوده سخن می‌گویند و در نهایت با دست خالی می‌مانند. علاوه بر این، ناسپاس نیز هستند و به این ترتیب گناهان بیشتری را به دوش می‌کشند. الله ما را از این امر محفوظ بدارد. در روزهایی که اکنون در آن‌ها قرار داریم، لطف، رحمت، و همچنین آزمایش‌های الله نهفته است. او این روزها را به عنوان هدیه‌ای عظیم به امت محمد عطا کرده است که باید ارزش واقعی آن را بدانیم. الله متعال قسم یاد می‌کند، و همین به تنهایی نشان می‌دهد که این روزها چقدر ارزشمند هستند. هر کار نیکی که در این روزها انجام دهید و هر عبادتی که به جا آورید؛ مانند نماز شب. اگر حتی یک شب بیدار شوید، چنان برای شما محاسبه می‌شود که گویی یک سال کامل شب‌ها را در عبادت گذرانده‌اید. درباره آنچه قیام‌اللیل نامیده می‌شود، برخی به اشتباه تصور می‌کنند که باید بدون هیچ خوابی تا سپیده‌دم نماز بخوانند. اما پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) توضیح داده‌اند: هر کس در شب دو رکعت نماز بخواند، بخوابد و سپس برای تهجد بیدار شود، آن شب را چنان گذرانده است که گویی تمام شب را نماز خوانده است. بنابراین نماز شب اصلاً سخت نیست؛ قیام‌اللیل به این معنا نیست که باید تمام شب بیدار بمانید. الله آن را برای ما آسان کرده است: با وضو می‌خوابی، بیدار می‌شوی، وضو را تجدید می‌کنی و نمازت را می‌خوانی. این برای تو به عنوان عبادت محسوب می‌شود؛ بله، حتی خوابت نیز عبادت شمرده می‌شود. هزاران بار شکر و سپاس مخصوص الله است. به احترام پیامبرمان (صلی الله علیه و سلم)، ان‌شاءالله الله ما را از شفاعت ایشان بهره‌مند سازد. الله هرگز ما را از راه او و عشق به او دور نگرداند و همواره این عشق را در دل‌های ما افزون کند. زیرا شیطان سعی می‌کند انسان‌ها را به هر طریق ممکن فریب دهد. بسیاری از مردم احترامی را که واقعاً شایسته پیامبر ماست، به ایشان نمی‌گذارند. دقیقاً به همین دلیل، این بزرگ‌ترین عبادت است که ما به پیامبر خود (صلی الله علیه و سلم) احترام بگذاریم و ارزش واقعی ایشان را بشناسیم. این نیز لطف و هدیه‌ای از جانب الله است؛ ما هرگز نباید اجازه دهیم این احساس در درون ما از بین برود. عشق به پیامبرمان (صلی الله علیه و سلم) از ما نمی‌خواهد: «با کلنگ و بیل برو و سنگ بشکن.» کاملاً کافی است که عشق و احترام خالصانه‌ای در دل خود داشته باشید. این همان چیزی است که شفاعت ایشان را برای شما به ارمغان می‌آورد و آن را برای شما تضمین می‌کند. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) وعده می‌دهد: «من شفاعت خواهم کرد.» الله هیچ‌یک از ما را از شفاعت ایشان محروم نگرداند.

پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: «کسی که به الله ایمان دارد، هرگاه سخن می‌گوید، باید سخن نیک بگوید.» و کسی که سخن نیکی برای گفتن ندارد، بهتر است سکوت کند. سکوت بافضیلت‌تر است، به سادگی بهتر است. سکوت کردن بسیار بهتر از انتخاب کلمات بد است. اما انسان‌های امروزی دقیقاً برعکس عمل می‌کنند. وقتی کسی سکوت می‌کند، می‌گویند: «او هیچ چیز نمی‌داند» یا «او خسته‌کننده است». آن‌ها می‌گویند: «ساکت نباش، چیزی بگو!» و گویی این کافی نیست، همه چیز را به صورت مکتوب نیز منتشر می‌کنند. در حالی که کاملاً نامشخص است که آیا این اصلاً درست است یا غلط. از این طریق، آن‌ها ناآگاهانه مرتکب گناه می‌شوند و بار گناه سنگینی را به دوش می‌کشند. این نیز بار بزرگی است که به شدت بر دوش انسان سنگینی می‌کند. واقعاً بهتر است از این کار دست برداشت. البته، وقتی انسان اشتباهی می‌کند، می‌تواند توبه کند. اما کلمه‌ای که یک بار از دهان خارج شد را دیگر نمی‌توان بازگرداند. این غیرقابل بازگشت است. شاید انسان عذرخواهی کند، اما وقتی کلمه‌ای وارد جهان شد، اصلاً نمی‌داند که واقعاً باید از چند نفر عذرخواهی کند. دقیقاً به همین دلیل پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) به ما توصیه می‌کند: انسان باید هنگام سخن گفتن همیشه با دقت فکر کند که چه می‌گوید. نباید فقط برای حرف زدن، حرف زد. برای رضای الله و پیامبر (صلی الله علیه و سلم)، انسان باید قبل از آن از خود بپرسد: «آیا این الان خوب است یا نه؟» ان‌شاءالله که خوب باشد. زیرا نیکی، نیکی به همراه می‌آورد و بدی فقط بدی می‌آورد – جز این چیز دیگری نیست. انسان‌های زمانه ما همه چیز را اشتباه می‌فهمند و دقیقاً برعکس عمل می‌کنند. آن‌ها دقیقاً برعکسِ آنچه را که خوب است، انجام می‌دهند. فقط می‌گویند: «حرف بزن! چیزی بگو، ساکت نباش، حرف بزن!» بسیار خب، پس هر چقدر می‌خواهی حرف بزن. اما دیگر چه کسی تو را جدی می‌گیرد؟ تو اصلاً کی هستی؟ می‌توانی هر چقدر که می‌خواهی حرف بزنی. این مطلقاً هیچ فایده‌ای ندارد، فقط آسیب می‌رساند. بنابراین وقتی دهانمان را باز می‌کنیم، ان‌شاءالله درباره چیزهایی صحبت کنیم که مورد رضایت الله و پیامبرمان (صلی الله علیه و سلم) است. ان‌شاءالله که الله از جاری شدن کلمات بد بر لبان ما یا گفتن چیزهایی که بعداً از آن‌ها پشیمان می‌شویم، جلوگیری کند. ان‌شاءالله که او ما را از گفتن چیزهایی که به دیگران آسیب می‌رساند، حفظ کند. به خاطر برکات این روزها.