Mawlana Sheikh Mehmed Adil. Translations.

قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا (27:69) الله متعال می‌فرماید: «در زمین بگردید، به اطراف خود نگاه کنید و از آنچه می‌بینید عبرت بگیرید.» اگر امروز به وضعیت جهان و انسان‌ها نگاه کنیم، دیگر چیزی از انسانیت باقی نمانده است. همه انسانیت خود را از دست داده‌اند. حاجی مادر همیشه می‌گفت: «انسان بیشتر از همه به چیزی می‌نازد که خودش فاقد آن است.» همه درباره خود ادعا می‌کنند: «من صادق هستم» یا «ما صادق هستیم»، اما هیچ اثری از صداقت در آنها یافت نمی‌شود. هرچقدر هم که غم‌انگیز باشد، اما این وضعیت امروز جهان و بشریت است. دیگر نه صداقتی وجود دارد و نه قابلیت اعتمادی. همه فقط از نفس خود پیروی می‌کنند و آنچه را که نفس می‌طلبد، حقیقت می‌پندارند. آن‌ها می‌گویند: «تصور من از صداقت، همان چیزی است که نفسم می‌خواهد.» «هیچ‌کس دیگری حق ندارد در زندگی من دخالت کند.» «به‌هرحال من هر کاری بخواهم انجام می‌دهم.» انسان‌های امروز به خود می‌گویند: «رحم و مروت نسبت به دیگران در من وجود ندارد.» حقوق فقرا، حقوق همنوعان - همه این‌ها برایشان کاملاً بی‌اهمیت است. متأسفانه این وضعیت کنونی بشریت است. دقیقاً به همین دلیل است که انسانیت از بین رفته است. انسانیت به معنای عدالت است؛ اما پیش از هر چیز، انسانیت به معنای رحمت و شفقت است. جایی که این ویژگی‌ها وجود نداشته باشد، حیوانات وحشی از انسان بهترند. وقتی یک حیوان وحشی غذا پیدا می‌کند، آن را می‌خورد، برای استراحت دراز می‌کشد و فقط زندگی‌اش را می‌کند. هیچ کینه‌ای در دل نمی‌پروراند. یک حیوان به این فکر نمی‌کند: «فردا چگونه می‌توانم بیشتر بکشم؟ چگونه می‌توانم آسیب بیشتری وارد کنم؟» اما در مقابل، انسان این کینه را در درون خود دارد و دارای نفسی است که هرگز سیر نمی‌شود. به همین دلیل است که متأسفانه روزگار امروز ما این‌گونه به نظر می‌رسد. ما همرنگ جماعت می‌شویم. و چون همرنگ جماعت می‌شویم، همه‌چیز برای انسان‌ها کاملاً عادی به نظر می‌رسد. در حالی که هیچ‌چیز در این مورد اصلاً عادی نیست. حتی اگر همه این کار را انجام می‌دهند - تو آن را انجام نده. بزرگ‌ترین بهانه و توجیه آن‌ها این است: «اما دیگران هم که این کار را می‌کنند.» حتی اگر همه این کار را می‌کنند، تو نباید آن را انجام دهی. اگر همه کار بد می‌کنند، تو آن را انجام نده. در حاشیه بمان، فاصله خود را حفظ کن. اجازه نده جریان تو را با خود ببرد، تا تو را هم از بین نبرد. در این سو بمان، در جبهه حق بایست، صادق باش. به صداقت نفس خود تکیه نکن، بلکه بر صداقتی تکیه کن که الله به ما فرمان داده است. نفس می‌گوید: «همه‌چیز متعلق به من است.» وضعیت روشن است: حتی در مورد افرادی که صادق شناخته می‌شوند و بسیار مورد تحسین قرار می‌گیرند، در نهایت مشخص می‌شود که آن‌ها فقط از نفس خود پیروی می‌کنند. با این حال دیگر هیچ احساس شرمی وجود ندارد که بخواهند بگویند: «ما بی‌آبرو شدیم، ما آبروی خود را از دست دادیم.» درباره شرم و حیا گفته می‌شود: «الحیاء من الإیمان»؛ این یعنی احساس شرم بخشی از ایمان است. احساس شرم چیز زیبایی است، اما در وضعیت امروز جهان و بشریت، دیگر به عنوان یک چیز خوب در نظر گرفته نمی‌شود. مردم می‌گویند: «این دختر بیش از حد خجالتی و باحیاست، از خانه بیرون نمی‌آید، به ندرت حرف می‌زند.» در حالی که این بسیار خوب است که او احساس شرم و حیا دارد. به عقیده آن‌ها آدم باید هر کاری می‌خواهد انجام دهد، از هیچ‌چیز شرم نکند و همه‌چیز را تجربه کند؛ کسی که این کار را می‌کند، نزد آن‌ها انسانی محترم شمرده می‌شود. امروزه کسی که هنوز احساس شرم و حیا دارد، دیگر مورد احترام نیست. ان‌شاءالله که الله به حال ما رحم کند و ناجی برایمان بفرستد. ما در انتظار آن هستیم، ان‌شاءالله. ان‌شاءالله که الله به‌زودی انسان‌ها را دوباره به انسانیت حقیقی‌شان بازگرداند. آن‌ها قادر نیستند با نیروی خود بازگردند. ان‌شاءالله که الله محافظی برایمان بفرستد که راه را به ما نشان دهد.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ صَدَقَةٌ فِي رَمَضَانَ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «با فضیلت‌ترین صدقه، صدقه‌ای است که در ماه رمضان داده شود.» در حالی که معمولاً یک صدقه با ده برابر پاداش داده می‌شود، این پاداش در ماه رمضان می‌تواند تا هفتصد برابر افزایش یابد. بنابراین، اگرچه انسان باید همیشه صدقه بدهد، اما برای مؤمنان بسیار با فضیلت‌تر است که ماه رمضان را برای پرداخت زکات ترجیح دهند. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ صَدَقَةُ اللِّسَانِ۔" قِيلَ: وَمَا صَدَقَةُ اللِّسَانِ؟ قَالَ: "الشَّفَاعَةُ تَفُكُّ بِهَا الأَسِيرَ، وَتَحْقِنُ بِهَا الدَّمَ، وَتَجُرُّ بِهَا الْمَعْرُوفَ وَالإِحْسَانَ إِلَى أَخِيكَ، وَتَدْفَعُ عَنْهُ الْكَرِيهَةَ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) فرمود: «با فضیلت‌ترین صدقه آن است که با زبان انجام شود.» وقتی صحابه پرسیدند: «صدقه زبان چیست؟»، پیامبر ما پاسخ داد: «آن شفاعت است. به این معنا که تو برای شخص دیگری وساطت کنی، از او حمایت کنی و ضامن او شوی، با گفتن این که: 'من ضامن او هستم، او انسان خوبی است.' این دقیقاً همان صدقه زبان است.» بنابراین، این به معنای نجات دادن یک انسان از بدی و شرایط سخت است، یا با کلمات دوستانه باعث بخشیده شدن او شدن. به این ترتیب حتی می‌توانی یک اسیر را آزاد کنی. همان‌طور که می‌توان با یک کلمه نیک اسيری را نجات داد، می‌توان از خونریزی نیز جلوگیری کرد. پس نصیحت کردن یک شخص، صدقه‌ای برای اوست. جلوگیری از درگیری‌هایی که ممکن است بالا بگیرد و به خونریزی منجر شود از طریق کلمات روشن‌کننده – این دقیقاً همان صدقه زبان است. پیامبر ما در ادامه توضیح داد: «این که تو دلیلی باشی تا نیکی به برادر مسلمانت برسد، یا اینکه بلایی را از او دور کنی، نیز صدقه زبان است.» مطرح کردن مشکل یک فرد برای اینکه به او کمک شود، یا دور نگه داشتن او از بدی‌ها – همه این‌ها صدقه زبان است. افرادی که با مهربانی و خیرخواهی سخن می‌گویند، دیگران را به سوی نیکی هدایت می‌کنند و بدی را از آن‌ها دور نگه می‌دارند. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ أَنْ تُشْبِعَ كَبِدًا جَائِعًا۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «با فضیلت‌ترین صدقه سیر کردن یک موجود زنده گرسنه است.» بنابراین مسئله، غذا دادن به هر موجود زنده گرسنه است. اما این گرسنه دقیقاً کیست؟ یک انسان، یک حیوان یا هر موجود زنده دیگری... سیر کردن یک موجود زنده گرسنه... الله (بلندمرتبه و توانا) در اینجا تنها انسان را ذکر نمی‌کند، بلکه اعلام می‌دارد: «سیر کردن یک گرسنه، با فضیلت‌ترین صدقه است.» چه انسان باشد چه حیوان – سیر کردن یک موجود زنده گرسنه در نزد الله ارزشمندترین و مقبول‌ترین صدقه است. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ إِصْلَاحُ ذَاتِ الْبَيْنِ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) توضیح می‌دهد که صدقه انواع بسیاری دارد و می‌فرماید: «با فضیلت‌ترین و بهترین صدقه، برقراری صلح میان دو انسان است.» بنابراین آشتی دادن افراد قهر کرده و حل اختلافات آن‌ها نیز جزو صدقه محسوب می‌شود. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ حِفْظُ اللِّسَانِ۔" پیامبر ما در این باره می‌فرماید: «با فضیلت‌ترین و بهترین صدقه، حفظ کردن زبان است.» این بدان معناست که از آزار دادن افراد با کلمات بپرهیزیم و با گفتن تنها سخنان نیک، زبان را کنترل کنیم. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ سِرٌّ إِلَى فَقِيرٍ، وَجُهْدٌ مِنْ مُقِلٍّ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید که با فضیلت‌ترین و بهترین صدقه آن است که پنهانی به یک فقیر داده شود، و همچنین آن صدقه‌ای که فردی با دارایی اندک و با به کارگیری تمام توان خود می‌دهد. بنابراین پنهانی صدقه دادن به یک فقیر، چندین برابر ارزشمندتر است. علاوه بر این، کسی که با وجود امکانات کم صدقه می‌دهد و خود را در مضیقه قرار می‌دهد، عمل باارزش‌تری نسبت به کسی که از مازاد دارایی‌اش می‌بخشد، انجام می‌دهد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ الْمَنِيحَةُ؛ أَنْ تَمْنَحَ الدِّرْهَمَ، أَوْ ظَهْرَ الدَّابَّةِ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «یکی از با فضیلت‌ترین انواع صدقه این است که به کسی مقداری پول بدهی یا حیوانی سواری را به صورت قرضی یا به عنوان هدیه در اختیار او قرار دهی.» بنابراین پول سفر دادن به کسی یا در اختیار گذاشتن وسیله نقلیه خود تا او به مقصد برسد نیز از با فضیلت‌ترین اعمال صدقه به شمار می‌آید. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ النَّاسِ رَجُلٌ يُعْطِي جُهْدَهُ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «با فضیلت‌ترین انسان کسی است که با به کارگیری تمام امکاناتش، از دارایی خود صدقه می‌دهد.» منظور انسانی است که از آنچه با سختی به دست آورده می‌بخشد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "خَيْرُ الصَّدَقَةِ مَا كَانَ عَنْ ظَهْرِ غِنًى، وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «بهترین صدقه آن است که از روی توانگری و ثروت داده شود.» «و هنگام انفاق، از کسانی شروع کن که مسئولیت تأمین معاش آن‌ها را بر عهده داری.» به این معنا که کسی که دارای مال و ثروت است، برکت صدقه‌ای را که می‌بخشد به وفور تجربه خواهد کرد. وقتی انسان کار نیکی انجام می‌دهد، ابتدا از خانواده خود شروع می‌کند، سپس به خویشاوندان می‌پردازد و صدقه را به صورت مرحله‌ای به دیگر نزدیکان می‌دهد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "خَيْرُ الصَّدَقَةِ مَا أَبْقَتْ غِنًى، وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى، وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «بهترین و مقبول‌ترین صدقه آن است که از مازاد ثروت داده شود.» «دست دهنده از دست گیرنده بهتر است.» پیامبر ما اضافه می‌کند: «هنگام صدقه دادن، ابتدا از اعضای خانواده‌ای شروع کن که موظف به تأمین مخارج آن‌ها هستی.» قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "خَيْرُ الصَّدَقَةِ الْمَنِيحَةُ، تَغْدُو بِأَجْرٍ وَتَرُوحُ بِأَجْرٍ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «یکی از بهترین اشکال صدقه، حیوان شیردهی است که برای دوشیدن شیر قرض داده می‌شود.» این حیوان هم در مسیر رفتن و هم در مسیر بازگشت برای صاحبش پاداش به همراه می‌آورد. البته در گذشته بیشتر مردم حیوان نگه می‌داشتند و در این زمینه رسوم مختلفی وجود داشت. امانت دادن یک گوسفند یا بز و گفتن اینکه: «آن را یک یا دو ماه نگه دار، بدوش و از شیرش استفاده کن»، به عنوان مثال یکی از بهترین صدقات است. هم زمانی که حیوان نزد نیازمند برده می‌شود و هم زمانی که به سوی تو بازمی‌گردد، به خاطر آن پاداشی در نامه اعمالت نوشته خواهد شد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "لَيْسَ صَدَقَةٌ أَعْظَمَ أَجْرًا مِنْ مَاءٍ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید که هیچ صدقه‌ای پاداشی بزرگ‌تر از آب دادن به یک تشنه ندارد. پیامبر ما با این سخن بیان می‌کند که بخشیدن آب یکی از باارزش‌ترین اعمال صدقه است. زیرا برای یک انسان تشنه، دادن آب بزرگ‌ترین نیکی است. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَا صَدَقَةٌ أَفْضَلَ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ تَعَالَى۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «هیچ صدقه‌ای با فضیلت‌تر از یاد الله نیست.» بنابراین یاد الله به خودی خود یک صدقه است. در واقع این یکی از بزرگ‌ترین صدقات است. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَا مِنْ صَدَقَةٍ أَفْضَلَ مِنْ قَوْلٍ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «هیچ صدقه‌ای با فضیلت‌تر از کلامی آرامش‌بخش نیست که برای تسکین رنج انسانی در سختی‌ها گفته شود.» کسی که به انسانی که دچار گرفتاری شده، در سختی افتاده و هیچ‌کس به او کمک نمی‌کند، حتی با یک کلمه دوستانه یاری برساند و برایش آسودگی فراهم کند، پاداش عظیم یک صدقه را دریافت می‌کند.