Mawlana Sheikh Mehmed Adil. Translations.

پیامبر ما، درود و سلام الله بر او باد، با این مضمون فرمودند: «بهترین کارها در همه امور، میانه‌روی است.» منظور پیامبر ما، که درود و سلام الله بر او باد، این بود که بهتر است در هیچ کاری دچار افراط و تفریط نشویم. پیامبر ما، که درود و سلام الله بر او باد، می‌فرمایند: «انتخاب راه میانه در همه کارها بهترین است.» ایشان فرمودند: «افسار را نه خیلی شل کنید و نه خیلی محکم بکشید.» این امر در تمام جنبه‌های زندگی صدق می‌کند: چه در عبادت، چه در برخورد با دیگران، خانواده یا کودکان - این بهترین طرز رفتار است. امروزه مردم اغلب یا بیش از حد سخت‌گیر هستند یا بیش از حد ملایم و آسان‌گیر. طبیعت انسان این‌گونه است: هر چه به کسی آزادی بیشتری بدهید، بیشتر طلب می‌کند – این موضوع پایانی ندارد. بنابراین، برای اینکه انسان قدر چیزها را بداند، باید حد و مرزی وجود داشته باشد. اما این کار نباید با خشونت، بلکه باید با نرمی و احتیاط انجام شود. این طرز رفتار را باید یاد گرفت. امروزه به این کار «دیپلماسی» می‌گویند. چگونه کار می‌کند؟ شما بدون هیچ اجباری به هدف خود می‌رسید: طرف مقابل کاری را که شما می‌خواهید انجام می‌دهد، اما فکر می‌کند که این کار را با میل خود انجام داده است. در حالی که شما تنها به‌طور نامحسوس به او فهمانده‌اید که چگونه رفتار کند، یا شرایط را به‌طور مناسب برایش فراهم کرده‌اید. در خانواده، میان خواهر و برادرها و در برخورد با دیگران نیز دقیقاً باید همین‌گونه باشد. اگر دائماً با خشونت با دیگران برخورد کنید، هیچ‌کس شما را نمی‌پذیرد. حتی اگر در لحظه اول سکوت کنند، در اولین فرصت در برابر شما خواهند ایستاد و تمام زحماتتان هدر خواهد رفت. به همین دلیل روابط با خانواده و فرزندان بسیار حائز اهمیت است. اغلب برادرانی نزد من می‌آیند و شکایت می‌کنند: «پسر یا دخترم الان ۱۴ یا ۱۵ ساله است و به شدت سرکش و نافرمان شده است.» این حکمت الله است: در این سن آن‌ها به بلوغ می‌رسند و بدنشان تغییر می‌کند. آن‌ها در حال گذر از دوران کودکی به جوانی هستند. در گذشته، آن‌ها در ۱۵ سالگی مردان و زنانی بالغ بودند و خانواده‌ای را تأمین می‌کردند - اما امروزه دیگر این‌طور نیست. اما از نظر جسمی، همچنان همان روند رشد را طی می‌کنند. به حکمت الله، انسان با رسیدن به سن بلوغ تغییرات عظیمی را تجربه می‌کند. به همین دلیل در این مرحله باید با دقت و توجه ویژه‌ای رفتار کرد. برخی از والدین به فرزند خود نگاه می‌کنند و وحشت‌زده می‌شوند: «چه اتفاقی افتاده است؟ آیا تسخیر شده است؟ آیا جنی در او حلول کرده است؟» در حالی که اصلاً هیچ اتفاق غیرعادی نیفتاده است؛ تنها بدن او تغییر می‌کند، دقیقاً همان‌طور که الله در حکمت خود مقدر کرده است. آن‌ها کودکی را پشت سر می‌گذارند و به زنان و مردان جوانی تبدیل می‌شوند. باید این روند را به‌خوبی همراهی کرد و رفتار درستی با آن‌ها داشت. انسان این را کم‌کم یاد می‌گیرد. شما نباید نه خیلی سخت‌گیر باشید و نه آن‌ها را کاملاً به حال خود رها کنید. باید آن‌ها را با درایت و ظرافت هدایت کنید و به آن‌ها کمک کنید تا این مرحله را به‌خوبی پشت سر بگذارند. باشد که الله به آن‌ها عمری طولانی و با برکت عطا فرماید. زیرا فرزندان ما مهم‌ترین چیز هستند؛ آن‌ها باارزش‌ترین گنج برای بشریت و اسلام به شمار می‌روند. ما نباید اجازه دهیم که آن‌ها تباه شوند. الله ما را از آن حفظ کند. پیامبر ما، که درود و سلام الله بر او باد، همواره مهربان بود. و یاران ایشان نیز سرشار از رحمت و مهربانی بودند. ایشان به ما آموختند که مهربان باشیم و چگونه با دیگران رفتار کنیم - ما نیز باید این را به خاطر بسپاریم و به آن عمل کنیم. باشد که الله ما را یاری کند و فرزندانمان را محفوظ بدارد. باشد که او فرزندان همه مسلمانان را حفظ کند و به همه انسان‌های دیگر نیز هدایت بخشد، ان‌شاءالله.

شَهۡرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِيٓ أُنزِلَ فِيهِ ٱلۡقُرۡءَانُ هُدٗى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَٰتٖ مِّنَ ٱلۡهُدَىٰ وَٱلۡفُرۡقَانِۚ (2:185) ماه مبارک رمضان ماهی است که الله آن را دوست دارد. فضیلت آن واقعاً بزرگ است؛ پاداش عبادات انجام شده در نزد الله بی‌اندازه است. واقعاً بی‌اندازه است. بنابراین، انسان باید تا آنجا که می‌تواند کارهای نیک انجام دهد و عبادت کند. و حتی اگر انسان قادر به انجام آن نباشد، حداقل باید این نیت را داشته باشد: «من قصد دارم تمام ماه رمضان را به گونه‌ای سپری کنم که مورد پسند الله عزوجل باشد.» خطاهای ما بی‌شمارند. بیایید آنچه در توان داریم انجام دهیم، و امید است که الله ما را بر اساس نیت‌هایمان پاداش دهد. زیرا این مهم‌ترین چیز است. برخی از مردم عبادات زیادی انجام می‌دهند و برخی دیگر کمتر. مهم‌ترین چیز در این میان، جلب رضایت الله عزوجل است. اگر در هر کاری که انجام می‌دهی، نیتت جلب رضایت الله باشد، به لطف این نیت پاداش کامل از جانب او دریافت خواهی کرد - حتی اگر عمل تو کوچک بوده باشد. الله عزوجل اکرم الاکرمین (بخشنده‌ترینِ بخشندگان) است؛ او از خطاهای کوچک چشم‌پوشی می‌کند. با این حال، نکاتی وجود دارد که حتماً باید به آن‌ها توجه کرد. افرادی هستند که دیگران را با سؤالاتی مانند: «روزه چه زمانی باید شروع شود، چه زمانی باید افطار کرد؟» گیج می‌کنند. حتی شنیده‌ایم افرادی ادعا می‌کنند: «انسان می‌تواند تا زمان طلوع خورشید غذا بخورد.» آن‌ها با گفتن جملاتی مانند: «زمان امساک فلان وقت است.» باعث سردرگمی می‌شوند. به همین دلیل در این موضوع باید احتیاط کرد. پس از فرا رسیدن زمان امساک، مطلقاً نباید چیزی خورد. آن‌ها ادعا می‌کنند که می‌توان تا طلوع آفتاب غذا خورد و در این میان خود را به‌عنوان عالم نیز نشان می‌دهند. اما این‌طور نیست؛ آن‌ها جاهل هستند. هیچ دلیلی وجود ندارد که روزه یک ماه کامل رمضان را به‌خاطر پنج یا ده دقیقه به خطر انداخت یا باطل کرد. فرمان الله عزوجل روشن است: ما باید به راه و حدودی که او تعیین کرده است پایبند باشیم. این نکته کلیدی است. کاستی‌ها در سایر عبادات می‌تواند با نیت درست جبران شود، اما در مورد این زمان‌ها باید بسیار دقیق بود. زمان سحر، یعنی امساک، معمولاً تا هنگام اذان ادامه دارد. پس از آن دیگر نباید چیزی خورد. با این حال، برای اطمینان بیشتر، بهتر است ۵ تا ۱۵ دقیقه قبل از اذان از خوردن و آشامیدن دست کشید. این‌گونه انسان از روزه خود محافظت می‌کند و محتاطانه عمل می‌نماید. در گذشته افرادی به نام «موقت» وجود داشتند که زمان‌ها را تعیین می‌کردند. موقت کسی است که اوقات شرعی را دقیقاً تنظیم و محاسبه می‌کند. آن‌ها محاسبه می‌کردند که سحر چه زمانی پایان می‌یابد و امساک چه زمانی آغاز می‌شود. امساک به این معناست که از آن لحظه به بعد باید خوردن و آشامیدن را متوقف کرد. تمامی اوقات نماز - چه برای صبح، ظهر یا عصر - توسط موقت‌ها محاسبه می‌شد. امروزه این شغل تقریباً وجود ندارد، اما در عوض ما اکنون تقویم‌های خود را داریم. زمان‌ها بر اساس آن تنظیم می‌شوند. البته داشتن یک موقت واقعی زیباتر بود، اما از آنجا که این روزها دیگر رایج نیست، ان‌شاءالله ما بر اساس تقویم عمل می‌کنیم. اما همان‌طور که گفته شد: کسی که می‌خواهد وجدانی آسوده داشته باشد، برای اطمینان باید ۵ تا ۱۰ دقیقه قبل نیت روزه کند و دیگر چیزی نخورد. اگر برای رضای الله پنج دقیقه زودتر از خوردن دست بکشی، چیزی را از دست نمی‌دهی. واقعاً باید به این موضوع توجه کرد. در غیر این صورت، همان‌طور که پیش‌تر گفته شد: تا زمانی که انسان به اوقات تعیین‌شده پایبند باشد، عبادات انجام‌شده پذیرفته می‌شوند. آن‌ها به عنوان عبادات صحیح پذیرفته می‌شوند و تو رضایت الله را به دست خواهی آورد. الله برای هر چیزی مهلت و زمان مشخصی تعیین کرده است. زمانی برای رمضان و زمانی برای عید وجود دارد؛ به همین ترتیب زمانی برای نماز صبح و نماز ظهر وجود دارد. به عنوان مثال، نماز صبح را نمی‌توان پیش از فرا رسیدن وقت آن خواند. در مورد نماز ظهر نیز همین‌طور است: نمی‌توان آن را پیش از زمان تعیین‌شده‌اش خواند. در مورد نماز عصر کمی انعطاف‌پذیری بیشتر است. در اینجا زمان‌های عصر اول و عصر ثانی وجود دارد، بنابراین می‌توان آن را کمی زودتر یا دیرتر خواند. اما زمان نماز مغرب به‌شدت تعیین شده است؛ آن را نیز نمی‌توان پیش از موعد خواند. در مورد نماز عشا، بازه زمانی دوباره کمی وسیع‌تر است. می‌توان آن را زودتر یا دیرتر خواند، تا زمانی که در محدوده زمانی تعیین‌شده باقی بماند. اما به‌طور کلی باید اوقات نماز را دقیقاً رعایت کرد و به آن‌ها توجه داشت. با این حال، توجه دقیق به زمان‌های افطار و سحر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. الله قبول کند. الله عبادات ما را بپذیرد. اگر افرادی هستند که ناآگاهانه فریب چنین اظهارات نادرستی را خورده‌اند، باید طلب آمرزش کنند. ان‌شاءالله الله آن‌ها را ببخشد.

وَقِهِمُ ٱلسَّيِّـَٔاتِۚ وَمَن تَقِ ٱلسَّيِّـَٔاتِ يَوۡمَئِذٖ فَقَدۡ رَحِمۡتَهُ (40:9) انجام کار نیک و دوری از بدی‌ها، وظیفه‌ای برای هر مؤمن و برای پیروان طریقت است. دوری از گناهان و هرگونه بدی پاداش دارد – و این چیزی است که الله دوست دارد. در این صورت، رحمت الله شامل حال انسان می‌شود. در قرآن کریم، الله می‌فرماید: «و ما را از بدی‌ها نگاه دار.» و هر کس که از بدی‌ها محفوظ بماند، او رحمت خویش را به وی ارزانی می‌دارد. این رحمت، ارزشمندترین چیز برای انسان است. آن بی‌نهایت گران‌بهاست، اما مردم قدر آن را نمی‌دانند. آن‌ها کاملاً فراموش کرده‌اند که چه چیزی ارزشمند، چه چیزی نیک و چه چیزی بد است. در زمانه امروز، آن‌ها بدی را خوب و خوبی را بد می‌پندارند. در گذشته، مردم حداقل تا حدودی می‌توانستند بدی را تشخیص دهند. اما امروز دقیقاً عکس این موضوع صادق است: آن‌ها به بدی فرمان می‌دهند... ...و از خوبی بازمی‌دارند. در حالی که اسلام به ما می‌آموزد: به نیکی فرمان دهید، از بدی بازدارید و به مردم هشدار دهید. بلکه باید گفت: «این کار بدی است، آن را انجام ندهید، رهایش کنید.» با این حال، در زمانه ما همه‌چیز وارونه شده است. تمام بدی‌هایی که امروز رخ می‌دهد، نه با انسانیت، نه با دین و نه با هیچ چیز دیگری سازگار نیست. به همین دلیل، ما باید بسیار مراقب باشیم. حتی اگر نمی‌توانی کار نیک زیادی انجام دهی، حداقل از بدی دور بمان و هیچ آسیبی نرسان. حتی اگر نتوان احکام الله را به طور کامل به جا آورد، باید دست‌کم به فرمان او پایبند بود و از بدی دوری کرد. انسان باید همواره آگاه باشد: «این کار نیکی نیست.» اگر کسی این‌گونه از بدی دوری کند، رحمت الله شامل حال او می‌شود. پس از آن، انسان شروع به انجام کارهای نیک می‌کند و تمام درها به سوی نیکی گشوده می‌شوند. الله همه ما را حفظ کند. باشد که زندگی نیکی داشته باشیم و از بدی دوری کنیم. الله به کسانی نیز که بدی می‌کنند، هدایت عطا فرماید. ان‌شاءالله که او راه نیکی را به آنان نیز نشان دهد.

الحمدلله! عراق: بغداد، کربلا، نجف... توفیق یافتیم که همه آن‌ها را زیارت کنیم. خداوند از اولیای آنجا راضی باشد. درجاتشان عالی گردد و مددشان شامل حال ما باشد. این‌ها بزرگان اسلام و شخصیت‌های عظیم امت هستند. آن‌ها میلیون‌ها نفر را به راه راست فراخوانده و دعوت کرده‌اند؛ آن‌ها به مردم خدمت کرده‌اند. خدمتشان ادامه دارد، مددشان استمرار دارد. برای آن‌ها چیزی به نام «مردن و فانی شدن» وجود ندارد. وقتی رحلت می‌کنند، قوی‌تر می‌شوند؛ نیروی معنوی‌شان افزایش می‌یابد. زیرا آن‌ها دیگر هیچ تعلق خاطری به این دنیا ندارند. وظیفه آن‌ها در آماده‌سازی مردم در این دنیا برای آخرت، ادامه دارد و تمام نمی‌شود. نامه اعمالشان باز است. همان‌طور که پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: تا زمانی که کسی هست که پس از تو برایت دعا می‌کند یا از علمت بهره می‌برد، نامه اعمالت باز می‌ماند. به همین دلیل نامه‌های اعمال آن‌ها باز است و ایشان کریم و بخشنده هستند. آن‌ها دعا می‌کنند که دیگران نیز راه هدایت را بیابند و مدد خود را دریغ نمی‌کنند. باران رحمت بر مزارها و مکان‌های متبرکشان هرگز قطع نمی‌شود و پایان نمی‌یابد. هر کس به آنجا می‌رود، برای رضای الله می‌رود. آن‌ها از الله طلب رحمت، آمرزش و احسان می‌کنند. و الله، آن خدای عز و جل، آن‌ها را دست خالی باز نمی‌گرداند. انسان این مکان‌ها را نه برای دنیا، بلکه برای آخرت زیارت می‌کند تا توشه‌ای برای زندگی ابدی برگیرد. در آنجا می‌توان هر حاجتی را طلب کرد. الحمدلله سفر بسیار زیبایی بود. سفری بود که تنها برای رضای الله انجام شد. الحمدلله به سلامت رفتیم و بازگشتیم. ما با رحمت بازگشتیم. با هدایای الله... به فضل الله عز و جل و به خاطر آبروی ایشان، ان‌شاءالله دست خالی بازنگشته‌ایم. باشد که این سفر ایمان ما را تقویت کند و ان‌شاءالله ایمان دیگران را نیز مستحکم گرداند. این بزرگواران... از زمان پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم)، و سپس اهل بیت، علما و اولیای بزرگ؛ آن‌ها در آنجا حضور چشمگیری داشته‌اند. از آنجا که این‌ها مقرهای خلافت و شهرهای اسلام هستند، مردم از همه جا برای طلب مدد، علم و معرفت به آنجا می‌آمدند. این مکان سرشار از علم مبارک، فیض معنوی و برکت ایشان است. و این روند همچنان ادامه دارد، الحمدلله. ظاهر و نمای بیرونی مهم نیست؛ آنچه مهم است شخصیت‌هایی هستند که در آنجا آرمیده‌اند. مدد و یاری آن‌ها تمام جهان را فرا می‌گیرد. ان‌شاءالله که این امر نه با مقاصد دنیوی، بلکه برای رضای الله است. خداوند آن را مایه خیر و برکت قرار دهد. ان‌شاءالله مددشان همواره شامل حال ما گردد.

الحمدلله! عراق: بغداد، کربلا، نجف... توفیق یافتیم که همه آن‌ها را زیارت کنیم. خداوند از اولیای آنجا راضی باشد. درجاتشان عالی گردد و مددشان شامل حال ما باشد. این‌ها بزرگان اسلام و شخصیت‌های عظیم امت هستند. آن‌ها میلیون‌ها نفر را به راه راست فراخوانده و دعوت کرده‌اند؛ آن‌ها به مردم خدمت کرده‌اند. خدمتشان ادامه دارد، مددشان استمرار دارد. برای آن‌ها چیزی به نام «مردن و فانی شدن» وجود ندارد. وقتی رحلت می‌کنند، قوی‌تر می‌شوند؛ نیروی معنوی‌شان افزایش می‌یابد. زیرا آن‌ها دیگر هیچ تعلق خاطری به این دنیا ندارند. وظیفه آن‌ها در آماده‌سازی مردم در این دنیا برای آخرت، ادامه دارد و تمام نمی‌شود. نامه اعمالشان باز است. همان‌طور که پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: تا زمانی که کسی هست که پس از تو برایت دعا می‌کند یا از علمت بهره می‌برد، نامه اعمالت باز می‌ماند. به همین دلیل نامه‌های اعمال آن‌ها باز است و ایشان کریم و بخشنده هستند. آن‌ها دعا می‌کنند که دیگران نیز راه هدایت را بیابند و مدد خود را دریغ نمی‌کنند. باران رحمت بر مزارها و مکان‌های متبرکشان هرگز قطع نمی‌شود و پایان نمی‌یابد. هر کس به آنجا می‌رود، برای رضای الله می‌رود. آن‌ها از الله طلب رحمت، آمرزش و احسان می‌کنند. و الله، آن خدای عز و جل، آن‌ها را دست خالی باز نمی‌گرداند. انسان این مکان‌ها را نه برای دنیا، بلکه برای آخرت زیارت می‌کند تا توشه‌ای برای زندگی ابدی برگیرد. در آنجا می‌توان هر حاجتی را طلب کرد. الحمدلله سفر بسیار زیبایی بود. سفری بود که تنها برای رضای الله انجام شد. الحمدلله به سلامت رفتیم و بازگشتیم. ما با رحمت بازگشتیم. با هدایای الله... به فضل الله عز و جل و به خاطر آبروی ایشان، ان‌شاءالله دست خالی بازنگشته‌ایم. باشد که این سفر ایمان ما را تقویت کند و ان‌شاءالله ایمان دیگران را نیز مستحکم گرداند. این بزرگواران... از زمان پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم)، و سپس اهل بیت، علما و اولیای بزرگ؛ آن‌ها در آنجا حضور چشمگیری داشته‌اند. از آنجا که این‌ها مقرهای خلافت و شهرهای اسلام هستند، مردم از همه جا برای طلب مدد، علم و معرفت به آنجا می‌آمدند. این مکان سرشار از علم مبارک، فیض معنوی و برکت ایشان است. و این روند همچنان ادامه دارد، الحمدلله. ظاهر و نمای بیرونی مهم نیست؛ آنچه مهم است شخصیت‌هایی هستند که در آنجا آرمیده‌اند. مدد و یاری آن‌ها تمام جهان را فرا می‌گیرد. ان‌شاءالله که این امر نه با مقاصد دنیوی، بلکه برای رضای الله است. خداوند آن را مایه خیر و برکت قرار دهد. ان‌شاءالله مددشان همواره شامل حال ما گردد.

وَلَا تَقۡرَبُواْ ٱلۡفَوَٰحِشَ (6:151) الله می‌فرماید: «تا جایی که می‌توانید از گناهان دوری کنید.» به آن‌ها نزدیک نشوید. زیرا اگر بگویی: «من می‌توانم خود را نجات دهم»، ممکن است آلوده شوی. الله، آن ذات قدرتمند و بلندمرتبه، این را به عنوان فرمان و آزمونی برای انسان‌ها مقرر کرده است. هر کس از آن دوری گزیند، در زمره بندگان محبوب الله قرار می‌گیرد. هر کس مرتکب گناه شود و طلب بخشش نکند، عمیق‌تر گرفتار می‌شود؛ این به عادتی تبدیل می‌شود که دیگر نمی‌تواند آن را ترک کند. از آنجا که ما اکنون در آخرالزمان به سر می‌بریم، این زشتی‌ها به شدت افزایش یافته‌اند. واقعاً وضعیت وخیم شده است. در گذشته، این موارد اغلب در میان غیرمسلمانان دیده می‌شد. هر نوع بدی در میان آن‌ها یافت می‌شد. امروزه در سراسر جهان چنین است، چه مسلمان و چه غیرمسلمان: گناهان را عادی می‌پندارند و به سادگی مرتکب آن می‌شوند. و با انجام این کار، خود را به نابودی می‌کشانند. مانند انسانی در باتلاق است که نمی‌تواند خود را نجات دهد. بنابراین باید بگریزی و اصلاً به باتلاق نزدیک نشوی. اگر در آن افتادی یا پایت فرو رفت، فوراً آن را بیرون بکش. توبه کن و طلب بخشش نما. آنگاه الله خواهد بخشید. اما اگر وضعیت را بدتر کنی – هرچه بیشتر درگیر آن شوی، عمیق‌تر فرو می‌روی. در نهایت، نجات یافتن دشوار خواهد بود. حتی اگر انسان مدام گناه کند... انسان خطاکار است... الله انسان را آفریده تا گناه کند و او وی را ببخشد. اما کسانی که به فکر طلب بخشش نیستند و به بخشایش امیدی ندارند، بلکه به راه خود ادامه می‌دهند، خود را نابود می‌کنند. آخرتشان تباه شده است؛ آن‌ها جاودانه در مکانی بد، در جهنم خواهند ماند. الله ما را محفوظ بدارد. توبه و طلب آمرزش نعمتی عظیم برای ماست؛ یکی از بزرگترین نعمت‌هایی که الله، آن قدرتمند و بلندمرتبه، عطا فرموده است. توبه و بخشش... درِ توبه باز است تا زمانی که خورشید از مغرب طلوع کند. رحمت او همیشگی است. پس، باشد که الله ما را ببخشد. باشد که الله ما را از گناهان حفظ کند و از آن‌ها دور نگه دارد. باشد که او رحمتش را شامل حال ما گرداند. در قرآن مجید آمده است: وَقِهِمُ ٱلسَّيِّـَٔاتِۚ وَمَن تَقِ ٱلسَّيِّـَٔاتِ يَوۡمَئِذٖ فَقَدۡ رَحِمۡتَهُ (40:9) باشد که او ما را از گناهان محافظت فرماید. هر کس از این گناهان محفوظ بماند، به رحمت دست یافته است – رحمت الله. آن رحمتی که انسان را از گناهان دور نگه می‌دارد. حتی اگر انسان گناه کند، توبه می‌کند و الله می‌بخشد. ان‌شاءالله، الله ما را در زمره کسانی قرار دهد که مورد بخشش واقع شده‌اند.

وَتَعَاوَنُواْ عَلَى ٱلۡبِرِّ وَٱلتَّقۡوَىٰۖ وَلَا تَعَاوَنُواْ عَلَى ٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡعُدۡوَٰنِۚ (5:2) الله متعال و والا می‌فرماید: «در نیکی به یکدیگر کمک کنید». «اما در گناهان از یکدیگر پشتیبانی نکنید.» او می‌فرماید: «به هیچ وجه در این مورد به یکدیگر کمک نکنید». این چه معنایی دارد؟ برخی افراد نزد من می‌آیند و می‌گویند: «لطفاً دعا کن؛ برادرمان، پسرمان، شوهرمان...» «...آن‌ها گرفتار قمار شده‌اند.» او پولش را در قمار می‌بازد. درمان آن چیست؟ برای اعتیاد به قمار تقریباً هیچ درمانی وجود ندارد. متأسفانه. الله هیچ‌کس را با آن آزمایش نکند. وقتی کسی گرفتار آن شود، راه فراری تقریباً وجود ندارد. اما تنها «دارو» این است: به او پول ندهید. شما می‌گویید: «اما او گریه و ناله می‌کند.» او با اصرار آن را می‌خواهد. نباید به او بدهید. هر کاری که بکند، نباید این پول را پرداخت کنید. زیرا در غیر این صورت، شما در انجام یک گناه (حرام) کمک می‌کنید. او مال شما را هدر می‌دهد و شما امکان گناه را برایش فراهم می‌کنید. این یک خطای بزرگ است. آن‌ها دنیای اسلام را با این قمار نابود کرده‌اند. همه جا پیدا می‌شود. در خانه، بیرون... شیطان در این آخرالزمان بسیار حیله‌گر شده است. بنابراین درمان همان‌طور که گفته شد این است: به او پول ندهید. زیرا اگر پول بدهی، خودت را در این گناه شریک می‌کنی. تو همدست می‌شوی، به او در گناه کردن کمک می‌کنی. و پس از آن، پول پاک خود را آلوده می‌کنی. پول کثیف همه جا در گردش است. از یکی به دیگری؛ همه چیز حرام می‌شود، همه چیز بد می‌شود. این نکته مهمی است. گاهی انسان دلش می‌سوزد. دلسوزی نکنید! نباید دلسوزیِ نابجایی نسبت به گناهکار داشته باشی که باعث شود او به گناه ادامه دهد. دلسوزی کردن و فرو بردن بیشتر او در منجلاب، فایده‌ای ندارد. باید به این موضوع توجه کرد. تنها با دعا کردن کار درست نمی‌شود. این چنان بیماری‌ای است – الله ما را حفظ کند –، که از هر چیز دیگری بدتر است. از هر چیزی می‌توان توبه کرد، اما وقتی کسی به این گرفتار شد... ثروت و خانه و زندگی را نابود می‌کند؛ هیچ چیز باقی نمی‌ماند. به همین دلیل باید مراقب بود. همان‌طور که گفته شد، این خطرناک‌تر از هر چیز دیگری است. پس مراقب باشید: به کسانی که چنین کاری می‌کنند کمک نکنید. اما در مورد مسئله دعا... شاید دعا در یک در میلیارد مورد کمک کند، اما معمولاً قمار غیرقابل درمان است. اما راه حل در قرآن آمده است: وَلَا تُؤۡتُواْ ٱلسُّفَهَآءَ أَمۡوَٰلَكُمُ (4:5) «اموال خود را به دست سفیهان (نابخردان) نسپارید.» این‌ها سفیه هستند. منظور از «سفیه» کسی است که نمی‌توان به او اعتماد کرد. هیچ‌کدام از کارهایشان را نمی‌توان ضمانت کرد. بنابراین: با دستور الله مخالفت نکنید. از دستور الله اطاعت کنید. ان‌شاءالله در جلوگیری از گناهان کمک کنید. الله آن‌ها را نجات دهد. الله هیچ‌کس را به آن مبتلا نکند.

فَٱطَّلَعَ فَرَءَاهُ فِي سَوَآءِ ٱلۡجَحِيمِ (37:55) قَالَ تَٱللَّهِ إِن كِدتَّ لَتُرۡدِينِ (37:56) قرآن مجید روز قیامت و احوال آخرت را برای ما توصیف می‌کند. آنچه روی خواهد داد را بر ما آشکار می‌سازد. الله عز و جل، خالق زمان و مکان است. از این رو الله عز و جل، مقید به هیچ زمان و مکانی نیست. او همه چیز را آشکار می‌سازد: آنچه بوده، آنچه خواهد بود و چگونگی وقوع آن... در آخرت، اهل بهشت به دوزخ می‌نگرند و آنچه را در آنجا می‌گذرد، می‌بینند. آن‌ها به کسی که در دنیا دوستشان بود می‌گویند: «نزدیک بود مرا هم - درست مانند خودت - به قعر جهنم بیندازی.» آن شخص همیشه می‌گفت: «نه، به من گوش کن، من حقیقت را به تو می‌گویم.» «من در راه درست هستم؛ نماز نخوان، نیازی به آن نیست.» «با من بیا، بگذار از زندگی لذت ببریم.» «بیا خودمان را به زحمت بیهوده نیندازیم.» «بیا دنبال چیزهای دیگری برویم و خودمان را با امور دیگری سرگرم کنیم.» آن‌ها ادعا می‌کنند: «چیزی به نام راه الله وجود ندارد.» امروز چنین است و در روزگاران قدیم نیز چنین بوده است. انسان در هر زمانی همان انسان است. انسان نفس و شیطان دارد. به همین دلیل، مردم امروزه گمان می‌کنند: «ما خیلی زرنگ هستیم.» «اجداد و پدربزرگ‌های ما ساده بودند؛ آن‌ها به اسلام خدمت کردند، این راه را پیمودند و خود را به زحمت انداختند.» «ما جوان‌تر هستیم، ما تحصیل‌کرده‌ایم.» شما گرچه درس خوانده‌اید، اما در حقیقت هیچ چیز نفهمیده‌اید. دوستی تلاش می‌کند دیگری را از راه راست منحرف کند. در مدرسه، دبیرستان و دانشگاه، جوانان اغلب خود را بسیار باهوش می‌پندارند. و اغلب با این پندار بر اطرافیان خود نیز تأثیر می‌گذارند. برخی خود را نجات می‌دهند؛ اما کسی که خود را نجات ندهد، در آخرت خود را در میانه‌ی جهنم خواهد یافت. آنجا با کوله‌باری از پشیمانی در آتش می‌سوزند. بگذار در این دنیا هر چقدر می‌خواهند فخرفروشی کنند و ببالند. زندگی دنیوی به‌سرعت برق و باد می‌گذرد. آنچه باقی می‌ماند، کسانی هستند که اکنون باید تا ابد در این جهنم بمانند. از این رو انسان باید تفکر کند. الله عز و جل انسان را آفریده است. از زمان آدم (علیه السلام) تا امروز، فطرت – یعنی سرشت درونی انسان – یکسان مانده و تغییر نمی‌کند. فرقی نمی‌کند ماشین بزرگ سوار شوی یا کوچک، پیاده بروی یا اصلاً چیزی نداشته باشی. طبیعت انسان، ویژگی‌هایش، جاه‌طلبی و حسادت؛ همه‌ی این‌ها ثابت است و تغییر نمی‌کند. بنابراین از راه الله منحرف نشو. برای اینکه در آخرت پشیمان نشوی و خود را نجات دهی، با انسان‌های صالح همراه شو. با آن‌ها باش، چرا که سخنانشان حق است. هیچ‌یک از سخنان کسانی که می‌خواهند تو را از راه به در کنند، حقیقت ندارد. هیچ‌یک از آنان سودی نمی‌رسانند، بلکه تنها مایه زیان‌اند. الله ما را از دوستان بد محفوظ بدارد. الله عز و جل در قرآن سخنان بهشتیان را هنگامی که دوستان ناباب خود را در دوزخ می‌بینند، چنین توصیف می‌کند: «نزدیک بود من هم با تو همراه شوم و مثل تو گردم.» «اگر الله مرا نجات نداده بود، اکنون من نیز مانند تو در میانه‌ی آتش دوزخ می‌سوختم.» الله همه‌ی ما، به‌ویژه جوانان را حفظ کند. چه جوان و چه پیر، همه... شیطان می‌تواند گریبان‌گیر هر کسی شود. او می‌تواند آخرت و عاقبت هر کسی را تباه سازد. الله ما را از شر و همنشین بد محفوظ بدارد. الله به ایمان ما قوت بخشد. ان‌شاءالله هیچ‌کس نتواند ما را به راه خطا بکشاند.

خُذِ الْحَبَّ مِنَ الْحَبِّ، وَالشَّاةَ مِنَ الْغَنَمِ، وَالْبَعِيرَ مِنَ الْإِبِلِ، وَالْبَقَرَةَ مِنَ الْبَقَرِ پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: «هنگامی که زکات می‌گیری، دانه را از دانه، گوسفند را از گوسفند، شتر را از شتر و گاو را از گاو بگیر.» بدین ترتیب وارد مبحث زکات می‌شویم. الرِّكَازُ الَّذِي يَنْبُتُ فِي الْأَرْضِ پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: «رکاز آن چیزی است که زمین بیرون می‌دهد.» پس اگر صحبت از گنج یا یافته‌ای باشد، یابنده باید یک‌پنجم آن را به عنوان زکات بپردازد. برای مثال اگر او ۱۰۰ لیره پیدا کند، باید ۲۰ لیره را به عنوان زکات پرداخت کند. او نمی‌تواند همه را نگه دارد و بگوید: «من این گنج را پیدا کردم، این تنها مال من است و آن را خواهم فروخت.» زکات در اینجا بیشتر از حد معمول است. در حالی که زکات عادی ۲.۵ درصد است، در اینجا باید ۲۰ درصد پرداخت شود. الرِّكَازُ الذَّهَبُ وَالْفِضَّةُ الَّتِي خَلَقَهَا اللَّهُ فِي الْأَرْضِ يَوْمَ خُلِقَتْ علاوه بر این، پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) توضیح می‌دهد: رکاز شامل گنجینه‌ها، یافته‌ها یا منابع معدنی از معادن است. زیرا صحبت از طلا و نقره‌ای است که الله از روز آفرینش زمین در آن پنهان کرده است. در مورد معادن نیز همین‌طور است؛ پس از استخراج، باید ۲۰ درصد به عنوان زکات پرداخت شود. الزَّكَاةُ فِي هَذِهِ الْأَرْبَعِ: الْحِنْطَةِ، وَالشَّعِيرِ، وَالزَّبِيبِ، وَالتَّمْرِ پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: «برای چهار چیز باید زکات پرداخت شود: گندم، جو، کشمش و خرما.» الْعَجْمَاءُ جُبَارٌ، وَالْبِئْرُ جُبَارٌ، وَالْمَعْدِنُ جُبَارٌ، وَفِي الرِّكَازِ الْخُمُسُ آنچه خوانده شد مربوط به باب زکات است. گوش فرا می‌دهیم، باشد که الله بپذیرد. از آنجا که هر چیزی احکام خاص خود را دارد، باید از علما پرسید تا زکات به درستی ادا شود. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: «جراحت توسط حیوان، ضمانت (دیه) ندارد.» «هر کس در چاهی سقوط کند، حقی برای دریافت غرامت ندارد.» «هر کس در چاه معدن بیفتد، حقی برای دریافت غرامت ندارد.» این بدان معناست: اگر در این موارد حادثه‌ای رخ دهد، ضمانتی بر عهده کسی نیست؛ و نباید دیه یا خسارتی پرداخت شود. «در مورد رکاز، یعنی گنجینه‌ها و یافته‌ها، باید یک‌پنجم به عنوان زکات پرداخت شود.» همان‌طور که پیش‌تر گفته شد، نرخ در اینجا یک‌پنجم است. فِي الْإِبِلِ صَدَقَتُهَا، وَفِي الْغَنَمِ صَدَقَتُهَا، وَفِي الْبَقَرِ صَدَقَتُهَا، وَفِي الْبُرِّ صَدَقَتُهُ. وَمَنْ رَفَعَ دَنَانِيرًا أَوْ دَرَاهِمَ... فَهُوَ كَنْزٌ يُكْوَى بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: «بر شتر زکات تعلق می‌گیرد.» هر کس شتر دارد باید بر اساس تعداد آن‌ها زکات بدهد. «بر گوسفند نیز زکات تعلق می‌گیرد.» «بر گاو زکات تعلق می‌گیرد.» «بر گندم زکات تعلق می‌گیرد.» همچنین برای دینارها و سکه‌های نقره باید زکات پرداخت شود. هر کس ثروتی داشته باشد و زکات آن را نپردازد و آن را در راه الله انفاق نکند، در روز قیامت با همان اموال داغ زده خواهد شد. زکات یک دین (بدهی) است؛ این سرنوشت کسی است که دین خود را ادا نمی‌کند. در روز قیامت، او با طلایی که در دنیا اندوخته است، در آتش داغ زده می‌شود. طلا و نقره‌ای که او بدون پرداخت زکات نگه داشته، سودی برایش نخواهد داشت، بلکه به او زیان می‌رساند. فِي الْخَيْلِ السَّائِمَةِ فِي كُلِّ فَرَسٍ دِينَارٌ پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: «برای هر اسب چرنده (سائمه)، یک دینار طلا زکات تعلق می‌گیرد.» یعنی: برای هر اسبی که او در اصطبل تغذیه نمی‌کند، بلکه آزادانه می‌چرد، باید یک سکه طلا بدهد. فِي الرِّكَازِ الْخُمُسُ پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) مجدداً می‌فرماید: «در مورد رکاز، یعنی گنجینه‌ها و یافته‌ها، زکات یک‌پنجم است.» بدین ترتیب ایشان دوباره تأیید کردند: سهم آن یک‌پنجم است. فِي الرِّكَازِ الْعُشْرُ در روایتی دیگر پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: «در رکاز (در موارد خاص) یک‌دهم (عُشر) تعلق می‌گیرد.» فِي الْعَسَلِ فِي كُلِّ عَشَرَةِ أَزْقُقٍ زِقٌّ پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: «در عسل، برای هر ده مشک، یک مشک باید به عنوان زکات داده شود.» این بدان معناست که در مورد عسل نیز نرخ معادل یک‌دهم (عُشر) است. فِي اللَّبَنِ صَدَقَةٌ پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) اشاره می‌کند که به شیر نیز زکات تعلق می‌گیرد. فِي ثَلَاثِينَ مِنَ الْبَقَرِ تَبِيعٌ أَوْ تَبِيعَةٌ، وَفِي الْأَرْبَعِينَ مُسِنَّةٌ پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: «از هر ۳۰ گاو، یک گوساله نر یا ماده یک‌ساله (تبیع یا تبیعه) به عنوان زکات داده می‌شود.» «و از هر ۴۰ گاو، یک گوساله دوساله (مُسِنّه) داده می‌شود.» فِيمَا سَقَتِ السَّمَاءُ وَالْأَنْهَارُ وَالْعُيُونُ أَوْ كَانَ عَثَرِيًّا الْعُشْرُ، وَفِيمَا سُقِيَ بِالسَّوَانِي أَوِ النَّضْحِ نِصْفُ الْعُشْرِ پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: «از زمین زراعی که به طور طبیعی با باران، رودخانه‌ها یا چشمه‌ها آبیاری می‌شود، باید یک‌دهم (عُشر) به عنوان زکات پرداخت شود.» یعنی: جایی که هزینه‌ای برای آب وجود ندارد، یک‌دهم پرداخت می‌شود. «از آنچه با سطل یا حیوانات (با زحمت و هزینه) آبیاری می‌شود، نصف یک‌دهم (نیم عشر) پرداخت می‌شود.» از آنجا که در اینجا هزینه و زحمت در نظر گرفته می‌شود، نرخ زکات یک‌دهم نیست، بلکه نصف آن است. الله به ما توفیق دهد تا حج و زکات خود را به درستی به جا آوریم. بیایید بدهی انباشته نکنیم، بلکه سخاوتمندانه ببخشیم. باشد که الله قبول کند و ما را از شر نفس‌مان حفظ نماید. نفس حریص است؛ بیایید بخیل نباشیم و ان‌شاءالله آن را به آخرت موکول نکنیم. انسان باید فراوان ببخشد. هرچه بیشتر بدهید، بهتر است. از آنجا که زکات یک واجب (فرض) است، پاداش آن سنگین‌تر از اعمال مستحبی (نافله) است.

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَكُونُواْ مَعَ ٱلصَّـٰدِقِينَ, (9:119) الله عزوجل می‌فرماید: «با صالحان باشید، با راستگویان باشید.» زیرا هنگامی که او از «صالحان» سخن می‌گوید، منظورش انسان‌هایی است که الله را می‌شناسند و به او ایمان دارند. آن‌ها در جستجوی نیکی هستند و به مردم نیکی می‌کنند. آن‌ها انسان‌های پرهیزگاری هستند که ایمان را درونی کرده‌اند و الله عزوجل را تصدیق می‌کنند. همنشینی با آن‌ها برای بشریت سود فراوانی دارد. ما امروز در زمانی زندگی می‌کنیم که تقریباً چیزی برای مردم باقی نمانده است. یقین، دین، ایمان - هیچ‌کدام از این‌ها باقی نمانده است. هر کس تنها طبق خواسته و فکر خود عمل می‌کند. غیرمسلمانان این‌گونه رفتار می‌کنند، مسلمانان طور دیگری... هر کس راه خود را می‌رود و می‌گوید: «من این‌طور می‌خواهم» یا «به نظر من این خوب است». و حتی این راه را به دیگران نیز توصیه می‌کند. اما با این روش، دیگر هیچ کاری درست پیش نمی‌رود. اگر رضایت الله عزوجل نباشد، هیچ عملی سودی ندارد. هیچ‌یک از کارهایی که انجام می‌شود - حتی اگر تمام دنیا را به طلا تبدیل کنند - فایده‌ای نخواهد داشت. سود واقعی تنها در رضایت الله نهفته است. اگر رضایت الله باشد، برای تو، برای خانواده‌ات و برای تمام امت خیر است. اما اگر این نباشد، هیچ برکتی وجود نخواهد داشت. آنگاه حتی حیوانات از انسان‌ها بهترند. زیرا هرچند مقام حیوان پایین‌تر است، اما این مخلوق الله عزوجل را می‌شناسد. او را تسبیح می‌گوید، ذکر او را به جا می‌آورد و الله را شکر می‌کند. از کجا این را می‌دانیم؟ زیرا او، که خالق همه‌چیز است، این را در وحی خود به ما خبر داده است. به همین دلیل، آن‌ها در جایگاه ثابت خود قرار دارند. اما انسان باید فراتر از آن رشد کند. اگر چنین نکند، حتی به درجه‌ای پایین‌تر از حیوان سقوط می‌کند. او انسانیت خود را از دست می‌دهد. انسانیت واقعی یعنی ایمان داشتن به الله و شکرگزاری از او. کسی که این را ترک کند و کار بد انجام دهد، جایگاهش پایین‌تر از حیوان است. الله ما را از آن حفظ کند. ما امروزه این را می‌بینیم؛ مردم در همه جا انسانیت خود را تقریباً به طور کامل از دست داده‌اند. الله ما را هدایت کند. ان‌شاءالله که الله مردم را حفظ کند.