السلام عليكم ورحمة الله وبركاته أعوذ بالله من الشيطان الرجيم. بسم الله الرحمن الرحيم. والصلاة والسلام على رسولنا محمد سيد الأولين والآخرين. مدد يا رسول الله، مدد يا سادتي أصحاب رسول الله، مدد يا مشايخنا، دستور مولانا الشيخ عبد الله الفايز الداغستاني، الشيخ محمد ناظم الحقاني. مدد. طريقتنا الصحبة والخير في الجمعية.

Latest translations

2026-10-09

Dergah, Akbaba, İstanbul
إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ (15:9) الله، عز و جل، می‌فرماید: «ما قرآن کریم را بر پیامبرمان (درود و سلام بر او باد) نازل کردیم و خود نگهبان آن هستیم.» هیچ چیزی از آن از بین نمی‌رود و هرگز دستخوش تغییر نمی‌شود. زیرا قرآن کلام جاودانهٔ الله، عز و جل، است؛ از این رو برای همیشه محفوظ می‌ماند. البته به بسیاری از پیامبران دیگر نیز کتاب‌هایی سپرده شده بود. اما هیچ‌کدام از آن‌ها دست‌نخورده باقی نمانده است. به سختی حتی یک درصد از آن‌ها باقی مانده است. آن‌ها را رفته‌رفته به گونه‌ای تغییر دادند تا با تصورات خودشان همخوانی پیدا کند. هرچند آن‌ها را «کتب مقدس» می‌نامند، اما قداستشان از دیرباز از دست رفته است. چرا که بر اساس میل و سلیقهٔ خود، چیزهایی را پنهان کردند و چیزهایی را از پیش خود افزودند. اما قرآن کریم در میان ما، کلام و کتاب دست‌نخورده و خالص الله، عز و جل، است؛ هیچ چیز و هیچ‌کس نمی‌تواند تغییری در آن ایجاد کند. گاهی انسان هنگام خواندن اشتباه می‌خواند یا تپق می‌زند، و دیگران نیز دچار خطا می‌شوند. این آسیبی نمی‌زند؛ اشکالی ندارد. زیرا آن تحت حفاظت الهی است. البته اگر معنا به کلی دگرگون شود، چنین چیزی درست نیست. اما اگر از روی سهو و بی‌اختیار باشد، الله می‌بخشد. هیچ‌کس این کار را از روی قصد انجام نمی‌دهد؛ و اگر انسان اشتباه کند، الله می‌آمرزد. تلاوت بدون نقص برای عرب‌ها آسان‌تر است، زیرا عربی زبان مادری آن‌هاست. تلفظ برخی از کلمات برای غیرعرب‌ها دشوار است؛ برخی را به‌درستی ادا می‌کنند و برخی دیگر را نمی‌توانند کاملاً درست ادا کنند. اما پیامبر ما (درود و سلام بر او باد) می‌فرماید: دو فرشته هستند که تلاوت ما را تصحیح می‌کنند و آن را بی‌نقص و کامل به سوی الله بالا می‌برند. بنابراین نگران نباشید، هیچ مشکلی نیست. هر کس باید به سادگی در حد توان خود تلاش کند. خطا از انسان سر می‌زند، ما ناکاملیم؛ الله می‌آمرزد. تا زمانی که نیت خالصانه باشد، همه‌چیز پذیرفته می‌شود. هیچ‌کس نباید امیدش را از دست بدهد و بگوید: «من نمی‌توانم آن را درست بخوانم.» هر گونه که خوانده شود: فرشتگان آن را اصلاح می‌کنند، با زیبایی تمام پیشگاه الله می‌برند و او آن را می‌پذیرد. الله، عز و جل، کسانی را که کلام او را گرامی می‌دارند و بندگی او را می‌کنند، دوست دارد. ان‌شاءالله، الله همه ما را از بندگان محبوب خویش قرار دهد. الله از شما راضی و خشنود باد. ما واقعاً می‌توانیم خود را سعادتمند بدانیم: این که جزو امت پیامبر (درود و سلام بر او باد) باشیم، در این دوران زندگی کنیم و کلام الله را تا جایی که می‌توانیم تلاوت کنیم و بیاموزیم؛ هدیه‌ای بزرگ‌تر از این وجود ندارد. چه فقر باشد و چه بیماری؛ هیچ‌یک از این‌ها اهمیتی ندارد. آنچه واقعاً اهمیت دارد، در راه الله بودن و به زبان آوردن کلام شگفت‌انگیز اوست. این کلام، شفا، نور و برکت ناب است. ان‌شاءالله، الله آن را حفظ کند، در دل‌های ما زنده نگه دارد و هرگز نگذارد آن را فراموش کنیم.

2026-10-08

Dergah, Akbaba, İstanbul
«به راستی که الله بر مؤمنان منت نهاد هنگامی که از خودشان پیامبری در میانشان برانگیخت تا آیات او را بر آنان بخواند و پاکشان گرداند و به آنان کتاب و حکمت بیاموزد؛ و بی‌تردید پیش از آن در گمراهی آشکاری بودند.» الله بزرگ و با عظمت راست گفت. (آل عمران: ۱۶۴) تمام فضل و شکر و منت تنها شایسته الله عزوجل است. منت گذاشتن بر کسی به چه معناست؟ به رخ کشیدن کارهای نیکی که انسان برای مردم انجام داده است. این کار جز برای الله سزاوار هیچ‌کس نیست. مردم نباید کاری انجام دهند و سپس به رخ بکشند که: «من این کار را برایت کردم، من در حقت فلان خوبی را کردم.» این کار تنها سزاوار الله است. فقط الله عزوجل است که شایسته است نیکی فرماید و آن را به بندگانش یادآوری کند... بزرگ‌ترین احسان در آن زمان، در حق اهل مکه بود. در این آیه شریفه «امی» آمده است، یعنی درس‌ناخوانده؛ آنها هیچ دانشی نداشتند و نه خواندن می‌دانستند و نه نوشتن – درست مانند بیشتر مردم آن روزگار. آنها در نادانی به سر می‌بردند. در واقع، هیچ چیزی نمی‌دانستند. اما الله عزوجل پیامبرمان، صلی الله علیه و سلم، را فرستاد و بدین‌وسیله آنان را به بالاترین جایگاه در میان تمام انسان‌ها برکشید. به همین سبب، الله عزوجل این منت و نعمت بزرگ را به یادشان می‌آورد. به جز او، تنها پیامبرمان صلی الله علیه و سلم می‌توانست بر این امر تأکید کند؛ اما او از روی نهایت فروتنی، هرگز چنین نکرد. زیرا هیچ‌کس جز الله عزوجل، دارنده این عظمت حقیقی و فضل و احسان تمام‌عیار نیست. الله عزوجل دارای صفاتی است که برازنده هیچ انسانی نیست. انسان هرگز نباید چنین ادعایی به خود روا دارد. هر که را که الله عزوجل به اسلام و ایمان هدایت فرموده باشد – تمام سپاس و منت تنها شایسته اوست. از همین رو می‌گویند: «المنة لله» – تمام فضل و منت مخصوص الله است. پدربزرگ پدرم خوشنویس بود. ما هنوز کتیبه‌ای از او داریم که دقیقاً همین عبارت بر روی آن نوشته شده است: «المنة لله». تمام فضل و سپاس تنها سزاوار الله عزوجل است. اما اگر انسانی خودستایی کند که: «من چنین و چنان برایت انجام دادم»، این خصلتی نیکو نیست. بنابراین می‌گویند: هرگز نیکی‌هایی را که در حق دیگران کرده‌اید، بر آنان منت نگذارید. اگر انسان کار نیکی انجام دهد و سپس آن را به رخ بکشد، عمل خود را تباه ساخته است: «من این لطف را در حق تو کردم، من آن کار را برایت انجام دادم.» چنین کاری شایسته نیست. وقتی کار نیکی می‌کنی، آن را خالصانه برای الله انجام بده؛ همین که او بداند کاملاً کافی است. اما اگر آن را بر زبان بیاوری و به رخ شخص بکشی، تمام پاداش خود را از دست خواهی داد. آن‌گاه شاید به جای پاداش صدبرابری، تنها یک پاداش برایت باقی بماند. اما اگر از آن بگذری و سکوت کنی، الله عزوجل پاداش کامل را برایت ثبت می‌فرماید؛ مقامت بالا می‌رود و توان معنوی‌ات افزون می‌گردد. نیکی کردن به مردم در حقیقت هدیه‌ای از جانب الله به خود شماست. اینکه به واسطه شما به دیگران کمکی رسیده یا هدایت نصیبشان شده، به این معناست که شما وسیله او بوده‌اید – و بدین ترتیب هر دو طرف سود برده‌اند. پس این برکت را از دست ندهید؛ ان‌شاءالله که بتوانیم آن را حفظ کنیم. نفس انسان تمایل دارد خودستایی کند، خود را برتر جلوه دهد و بالاتر از دیگران قرار گیرد. این‌ها دقیقاً بیماری‌های نفس هستند. همان‌طور که گفته شد: اموری وجود دارد که انسان باید بسیار در مورد آنها هشیار باشد. انسان باید هم در کلامش و هم در کردارش سنجیده عمل کند و همواره بهترین را برگزیند. زیرا ویژگی‌هایی وجود دارد که الله عزوجل دوست می‌دارد، و ویژگی‌های دیگری که او از آنها بیزار است. ان‌شاءالله الله ما را از انحراف از راه خویش محفوظ بدارد، به ما بیداری و هوشیاری عطا کند و ما را بر آنچه می‌گوییم آگاه سازد.

2026-10-07

Dergah, Akbaba, İstanbul
«بر نمازها و به‌ویژه نماز میانه محافظت کنید و فروتنانه برای الله به پا خیزید.» [سوره بقره ۲:۲۳۸] الله متعال به ما هشدار می‌دهد که از نمازها مراقبت کنیم، چرا که نماز ستون و بنیاد ایمان است. این فرمانی از جانب الله است... بدون نماز، زندگی انسان تمام معنای خود را از دست می‌دهد. نماز ستون اصلی دین است. بدون نماز اصلاً نمی‌شود. البته در میان نمازها، نمازهای واجب در جایگاه نخست قرار دارند. اما نمازهای سنت نیز به همان اندازه مهم هستند؛ آن‌ها نیز وزن و ارزش فراوانی دارند. اکنون برخی ادعا می‌کنند که نمازهای سنت اصلاً لازم نیستند. به ادعای آنان، خواندن یا ترک کردنشان تفاوتی ندارد. البته اگر کسی نماز واجبی را از دست بدهد، مجازات در پی دارد. برای ترک سنت اگرچه کیفری در کار نیست، اما سرزنش و نکوهش دارد. آنگاه انسان در زمره کسانی درمی‌آید که پیامبر ما (درود و سلام بر او باد) از آنان ناخشنود است. با این کار، انسان از راه او منحرف می‌شود. گرچه برایت مجازاتی در نظر نمی‌گیرند، اما خواهند گفت: «کار خوبی نکردی.» تو را ملامت خواهند کرد: «به هیچ وجه درست نبود که این نمازها، یعنی سنت‌ها را ترک کنی.» چنین کاری به هیچ روی پذیرفته نیست. دقیقاً به همین دلیل است که نمازهای سنت تا این حد اهمیت دارند. متأسفانه امروزه برخی در نقش صاحب‌نظران ظاهر می‌شوند و می‌گویند: «روزهای جمعه فقط دو رکعت فرض را بخوان و به خانه برو. به تمام آن نمازهای سنتِ قبل و بعد نیازی نیست.» در جاهای دیگر نیز جریان‌هایی وجود دارند که اصلاً نماز سنت نمی‌خوانند. آن‌ها در هر صورت به پیامبر ما (درود و سلام بر او باد) احترام واقعی نمی‌گذارند. با سرسختی فقط فرض را می‌خوانند و می‌روند. و حالا به نظر می‌رسد برخی در میان ما نیز کم‌کم سعی دارند همین کار را انجام دهند. «به سنت نیازی نیست.» «لازم نیست سنت بخوانید؛ وقتی واجب را به جا آورید، تکلیفتان ساقط می‌شود.» مسلماً تکلیف ساقط می‌شود، اما انسان خود را از پاداش‌های بی‌شمار و برکات الهیِ الله محروم می‌سازد. انسان حتی در معرض این خطر قرار می‌گیرد که از شفاعت پیامبر (درود و سلام بر او باد) محروم بماند. سنت چنان پاداش و فایده بی‌اندازه‌ای دارد که اگر مردم از آن باخبر بودند، حتی کوچک‌ترین سنت را هم ترک نمی‌کردند. اما اگر صادقانه قصد داشته باشند سنت‌ها را به جا آورند، پاداش فراوانی خواهند دید. آن‌ها حتی برای کاری که روزی نتوانسته‌اند به پایان برسانند نیز پاداش می‌گیرند. اما کسی که سنت را سبک بشمارد و ادعا کند غیرضروری است، گنجینه‌ای بس عظیم را از دست می‌دهد. چرا که همه این‌ها گنجینه‌هایی گران‌بها هستند. گنجینه‌هایی برای آخرت که تا ابد باقی می‌مانند. تنها آنچه در این دنیا به جا آورده‌ای، همراه تو به آن سو خواهد آمد. هیچ چیز دیگری نمی‌توانی با خود ببری. از این رو، انسان باید با تمام وجود مراقبت کند که حتی یک نماز را هم از دست ندهد. مسلماً پیش می‌آید که انسان گاهی نمازی را از دست بدهد. برای هر کسی ممکن است رخ دهد که نمازی را قضا کند. البته نماز واجب را می‌توان قضا کرد. نمازهای واجب را می‌توان قضا کرد، اما برای نمازهای سنتِ ازدست‌رفته قضایی وجود ندارد. این تفاوت را نیز باید به روشنی دانست. مثلاً اگر کسی بگوید: «من نماز ظهر را از دست دادم و حالا بخش فرض آن را قضا می‌کنم»— دیگر نمی‌تواند سنت‌های آن را قضا کند، نه سنت‌های پیش از آن و نه پس از آن را. دقیقاً به همین دلیل است که باید تا این حد هشیار بود. به هیچ وجه نباید آن‌ها را از دست داد، چرا که این فرصت‌ها تکرارنشدنی هستند. امید است که الله به مردم بینش و عقل ارزانی دارد تا قدر این نعمت‌های گران‌بها را بدانند. تا ارزش وصف‌ناپذیر آن‌ها را درک کنند. ان‌شاءالله الله همه ما را یاری فرماید.

2026-10-06

Bedevi Tekkesi, Beylerbeyi, İstanbul
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «إِذَا أُعْطِيتَ شَيْئًا مِنْ غَيْرِ أَنْ تَسْأَلَ فَكُلْ وَتَصَدَّقْ» پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «اگر چیزی به تو داده شد، بدون آنکه آن را درخواست کرده یا گدایی کرده باشی، آن را بپذیر، از آن بخور و با دیگران سهیم شو.» بنابراین، آنچه را به شما داده می‌شود رد نکنید. اگر چیزی بدون التماس و گدایی به دست شما برسد، برایتان کاملاً حلال است. می‌توانید خودتان از آن استفاده کنید، صدقه بدهید یا به دیگری ببخشید. پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «اگر الله چیزی به تو داد بدون اینکه برای آن گدایی کرده یا چشم‌داشتی داشته باشی، آن را بپذیر؛ برای خودت نگه دار یا صدقه بده. اما دلت نباید در پی چیزی باشد که برایت مقدر نشده است.» این رزقی است که الله به تو بخشیده است؛ چه هدیه باشد، چه پول و چه کالا و خدمات... اگر بدون آنکه بگویی «حتماً این را می‌خواهم» به تو رسید، پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «مانند مال و دارایی خودت از آن استفاده کن.» اما به آنچه برایت مقدر نشده چشم ندوز و به مال دیگران چشم‌داشت نداشته باش. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «مَنْ آتَاهُ اللَّهُ مِنْ هَذَا الْمَالِ شَيْئًا مِنْ غَيْرِ أَنْ يَسْأَلَهُ فَلْيَقْبَلْهُ، فَإِنَّمَا هُوَ رِزْقٌ سَاقَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ» پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «هر کس که الله بدون درخواست و التماس چیزی از این مال به او برساند، باید آن را با سپاسگزاری بپذیرد.» اصلاً نیازی نیست آدم زیاد کنجکاوی کند که: «این چیست، از کجا آمده است؟» وقتی بی‌خبر و بدون انتظار به دستت می‌رسد، پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «آن را بپذیر.» زیرا این روزی و رزقی است که الله ویژهٔ تو مقدر کرده است. این تقدیر اوست؛ سببی فراهم شده و این بخشش به تو رسیده است. بنابراین ماجرا درست نکنید و با غرور نگویید: «من این را قبول نمی‌کنم!» با خیال راحت آن را بپذیر، استفاده کن و مقداری از آن را ببخش؛ اختیار با خود توست. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «مَا آتَاكَ اللَّهُ مِنْ أَمْوَالِ السُّلْطَانِ مِنْ غَيْرِ مَسْأَلَةٍ وَلَا إِشْرَافٍ فَكُلْهُ وَتَمَوَّلْهُ» پیامبر ما ﷺ در ادامه می‌فرمایند: «آنچه الله از اموال حاکم بدون درخواست و بدون چشم‌داشت به تو برساند، آن را بپذیر، مصرف کن و برای خود نگه دار.» یعنی اگر چیزی از طرف دولت دریافت کردی — امروزه دیگر سلطانی وجود ندارد، اما دولت گاهی پاداش‌ها یا کمک‌هایی پرداخت می‌کند؛ و مردم اغلب می‌پرسند: «آیا اصلاً اجازه داریم این را بگیریم؟» اگر برای آن التماس نکرده‌ای و حق توست یا به‌طور خودکار پرداخت شده است، پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «آن را بپذیر.» مانند مال خودت از آن استفاده کن، خرجش کن یا پس‌اندازش نما. اما اینکه بروی جنجال به پا کنی و طلبکارانه بگویی: «من هم این را می‌خواهم! ببینید، دیگران هم گرفته‌اند!» — این ماجرای دیگری است و کار درستی نیست. اگر الله خودش برایت فرستاد، بپذیر. اما هیاهو به پا کردن و با طمع خواستن که: «من هم می‌خواهم، به من هم بدهید!» — اصلاً درست نیست. در نهایت، چنین چیزی هیچ برکتی نخواهد داشت. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ، فَمَنْ أَخَذَهُ بِحَقِّهِ بُورِكَ لَهُ فِيهِ، وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ، وَكَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلَا يَشْبَعُ، وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى» پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «این مال دنیا...» — چه پول باشد، چه طلا یا ثروت — فریبنده، جذاب و شیرین است. هر انسانی به سمت آن کشیده می‌شود؛ نفس را وسوسه می‌کند. «هر کس آن را با حق و با دلی پاک بستاند، برایش با برکت خواهد بود.» یعنی اگر انسان آن را از راه حلال و درست به دست آورد، برکت واقعی به همراه دارد. «اما هر کس آن را از سر طمع و زیاده‌خواهی بگیرد، در آن برکتی نخواهد بود.» بنابراین اگر کسی با وقاحت و بی‌شرمی دست به جمع‌آوری مال بزند، برکت از بین می‌رود. و بدون برکت الهی، تمام ثروت دنیا هم فایده‌ای نخواهد داشت. «چنین کسی مانند فردی است که می‌بلعد اما هرگز سیر نمی‌شود.» برخی می‌خورند و شکم را پر می‌کنند تا جایی که نزدیک است بترکند، اما باز هم سیر نمی‌شوند. حال کسی هم که با طمع به مال دیگران چشم می‌دوزد دقیقاً همین‌گونه است. ایشان می‌فرمایند: «دست بخشنده بهتر از دست گیرنده است.» قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «الأَيْدِي ثَلَاثَةٌ: فَيَدُ اللَّهِ الْعُلْيَا، وَيَدُ الْمُعْطِي الَّتِي تَلِيهَا، وَيَدُ السَّائِلِ السُّفْلَى، فَأَعْطِ الْفَضْلَ وَلَا تَعْجِزْ عَنْ نَفْسِكَ» پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «دست‌ها سه گونه‌اند: والاترین دست، دست الله است...» در بالاترین مرتبه، دست والای الله متعال قرار دارد. زیرا او بخشندهٔ حقیقی و یگانه است. همه چیز در جهان از جانب اوست؛ تنها او در بالاترین جایگاه است. انسان پس از آن، تنها یک واسطه و وسیله است. پس از آن، دست کسی است که واسطه می‌شود و می‌بخشد — این دست بخشنده نیز جایگاه والایی دارد. و در پایین‌ترین مرتبه، دست فرودست کسی است که گدایی می‌کند. «از اضافهٔ مالت ببخش و مگذار بخل نفست بر تو چیره شود.» اگر بیش از نیازت داری، صدقه بده. اجازه ندهید نفستان به شما تلقین کند که: «من چیزی نمی‌بخشم.» قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى، وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ» پیامبر ما ﷺ بار دیگر تأکید می‌کنند: «دست دهنده همواره برتر از دست گیرنده است.» کسی که می‌بخشد، همیشه شریف‌تر از کسی است که فقط می‌گیرد. «در بخشش، از نان‌خورها و اهل و عیال خود آغاز کن.» بنابراین اگر صدقه می‌دهی یا کمک می‌کنی، نخست از خانواده، خویشاوندان و همسایگانت آغاز کن. پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «از آنها شروع کنید.» قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «إِذَا أَتَاكُمُ السَّائِلُ فَضَعُوا فِي يَدَيْهِ وَلَوْ ظِلْفًا مُحْرَقًا» پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «اگر نیازمندی به درِ خانه شما آمد، چیزی در دستش بگذارید — حتی اگر سُم سوخته‌ای باشد؛ نگذارید دست‌خالی برگردد.» اینکه آیا او واقعاً نیازمند است یا نه، بین خودش و الله است؛ اما وقتی روبه‌روی تو ایستاده، او را دست‌خالی برنگردان. شیخ بابا نیز همواره به ما گوشزد می‌کردند: «دست‌کم چیز اندکی به آنها بدهید، نگذارید دست‌خالی بروند.» پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: حتی اگر مقدار بسیار ناچیزی باشد، چیزی به او بدهید. حال اینکه گدا راضی باشد یا نه، اهمیتی ندارد. در حد توانت چیز کوچکی بده — چه خوشحال شود و چه رو ترش کند. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «إِذَا دَخَلَ عَلَيْكُمُ السَّائِلُ بِغَيْرِ إِذْنٍ فَلَا تُطْعِمُوهُ» پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «اگر سائلی بدون اجازه وارد شد، به او غذا ندهید.» زیرا هر چیزی ادب و آدابی دارد. به‌ویژه برادران طریقت (اخوان) باید این موضوع را عمیقاً درک کنند. برای هر کاری آداب و احترامی لازم است. کسی که می‌خواهد به دیدار کسی برود یا وارد شود، ابتدا باید مؤدبانه اجازه بگیرد. اگر اجازه داده نشد، نباید جنجال به پا کرد و به درها کوبید. اگر شرایط مناسب نیست، باید به‌سادگی آن را پذیرفت. درباره کسی که چنین گستاخانه و بدون اجازه وارد می‌شود، پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «از او پذیرایی نکنید.» قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «إِذَا رَدَدْتَ عَلَى السَّائِلِ ثَلَاثًا فَلَمْ يَذْهَبْ فَلَا بَأْسَ أَنْ تَزْبُرَهُ» پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «اگر سائل را سه بار مؤدبانه رد کردی چون چیزی نداشتی بدهی، و او با این حال نرفت، ایرادی ندارد که با تندی با او برخورد کنی.» زیرا متأسفانه چنین مواردی هم پیش می‌آید. رهنمودهای اسلام و پیامبر ما ﷺ چقدر حکیمانه و منطبق بر زندگی واقعی است! شاید کسی واقعاً چیزی برای بخشیدن نداشته باشد یا اصلاً زمان مناسبی نباشد. انسان با مهربانی برایش توضیح می‌دهد، اما او باز هم با وقاحت اصرار می‌ورزد. در چنین حالتی، پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «کسی که پس از سه بار توضیح دادن نمی‌رود، می‌توانید او را با تندی دور کنید.» به هر حال همیشه که نمی‌توان مطابق میل افراد پررو رفتار کرد؛ هر چیزی حد و مرز و ادبی دارد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «أَعْطُوا السَّائِلَ وَإِنْ جَاءَ عَلَى فَرَسٍ» پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «به سائل بدهید، حتی اگر سوار بر اسب آمده باشد.» چیز کوچکی به دستش بدهید؛ حتی اگر با اسب یا ماشین لوکس آمده باشد. اینکه قدرش را بداند یا نه، به خودش مربوط است. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُبْغِضُ السَّائِلَ الْمُلْحِفَ» پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «الله متعال گدای سمج و اصرارکننده را دوست ندارد.» برخی از گدایان واقعاً آدم را کلافه می‌کنند؛ از آنها می‌خواهی بروند، اما رها نمی‌کنند و به آدم می‌چسبند. چنین رفتاری نزد الله ناپسند است؛ او چنین افرادی را دوست ندارد. و این نکته‌ای بسیار اساسی است: پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «بر سه چیز سوگند یاد می‌کنم...» این سوگندی بزرگ از سوی پیامبر ﷺ است! «هیچ مالی هرگز با صدقه دادن کم نشده است.» نه صدقه و نه زکات، هرگز مال تو را کم نمی‌کنند! این وعده و سوگند موکد پیامبر ما ﷺ است. صادق مصدق ﷺ تأکید می‌فرمایند: «هیچ‌کس نمی‌تواند ادعا کند که با صدقه دادن یا زکات فقیرتر شده است.» پیامبر ﷺ به ما فرمان می‌دهند: «پس صدقه بدهید!» «و هرگاه بنده‌ای از ستمی که به او رفته با بزرگواری درگذرد، الله تنها بر عزت و آبروی او خواهد افزود.» پس اگر در حق تو ستمی شد و با این حال بخشیدی، الله بی‌تردید مرتبهٔ تو را بالا خواهد برد. پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «یکدیگر را ببخشید...» «...تا الله شما را عزیز گرداند! و هر کس درِ گدایی را به روی مردم باز کند، الله ناگزیر دری از فقر را به روی او خواهد گشود.» کسی که به گدایی عادت کند، ناگزیر گرفتار فقر واقعی خواهد شد. بنابراین حتماً از تکدی‌گری دوری کنید. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «ثَلَاثٌ أَعْلَمُ أَنَّهُنَّ حَقٌّ: مَا عَفَا امْرُؤٌ عَنْ مَظْلَمَةٍ إِلَّا زَادَهُ اللَّهُ تَعَالَى بِهَا عِزًّا، وَمَا فَتَحَ رَجُلٌ عَلَى نَفْسِهِ بَابَ مَسْأَلَةٍ يَبْتَغِي بِهَا كَثْرَةً إِلَّا زَادَهُ اللَّهُ بِهَا فَقْرًا، وَمَا فَتَحَ رَجُلٌ عَلَى نَفْسِهِ بَابَ صَدَقَةٍ يَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ تَعَالَى إِلَّا زَادَهُ اللَّهُ بِذَلِكَ كَثْرَةً» پیامبر ما ﷺ می‌فرمایند: «از سه حقیقت با یقین و قطعیت آگاهم...» ایشان آنها را به عنوان حقایقی تغییرناپذیر می‌دانند و بر آنها گواهی می‌دهند: «کسی که از ستمی که بر او رفته درگذرد، الله بدین سبب تنها بر عزت او خواهد افزود.» حتی اگر به او توهین شده یا ناعادلانه رفتار شده باشد — هر کس ببخشد، اعتبارش نزد الله بالا می‌رود و الله عزت او را در چشم مردم نیز افزون می‌سازد. «و هر کس درِ خواهش و گدایی را به روی خود بگشاید، صرفاً برای اینکه ثروتش را بیشتر انباشته کند...» یعنی کسی که در واقع پول دارد، اما از سر طمع از دیگران طلب می‌کند یا گدایی می‌نماید: «...الله تنها بر فقر او خواهد افزود.» انسان گمان می‌کند دارد ثروتمندتر می‌شود، اما در حقیقت تنها در نیازمندی عمیق‌تری فرو می‌رود، تا جایی که آخرین دارایی‌اش نیز بر باد می‌رود. «اما کسی که درِ انفاق و صدقه را بگشاید، تنها به خاطر خشنودی الله، الله یقیناً بر فراوانی و برکت او خواهد افزود.» صدقه دادن مال را افزون می‌کند، تندرستی می‌آورد و بلا را دفع می‌کند – در نیکوکاری همهٔ نیکی‌ها نهفته است.

2026-10-06

Dergah, Akbaba, İstanbul
اسلام دین اخلاق نیکو است. این دین اخلاق پسندیده را آموزش می‌دهد و به نیکی کردن به مردم فرا می‌خواند. سخنان پیامبر (صلی الله علیه و سلم) درسی برای تک‌تک ماست. هر کس بخواهد زندگی شایسته‌ای داشته باشد، سخنان ایشان را آویزه گوش می‌کند و توصیه‌هایشان را تا جای ممکن به کار می‌بندد. اگر گاهی انسان نتواند به آن عمل کند، امید است الله ببخشاید – اما عمداً خلاف آن عمل کردن، فقط به خود انسان آسیب می‌زند. یکی از سخنان معروف پیامبر (صلی الله علیه و سلم) این است: «المستشار مؤتمن» – کسی که با او مشورت می‌شود، امین و مورد اعتماد است. بنابراین، اگر کسی نزد تو آمد تا نظرت را بپرسد یا ارزیابی صادقانه‌ای دریافت کند، نباید او را فریب دهی. اگر چیزی می‌دانی، آن را صریح و بی‌پرده بگو. برای مثال اگر کسی بپرسد: «این‌ها چه جور آدم‌هایی هستند؟» «این مرد از یکی از بستگانم خواستگاری کرده است.» «او چه جور انسانی است؟» زیرا انسان باید پیش از هر کاری تحقیق کند – تفاوتی ندارد چه موضوعی باشد، اما به‌ویژه در امر ازدواج اهمیت دارد. «شما درباره او چه می‌دانید؟» آنگاه می‌گویی: «به نظر من، او انسان شریفی است، مرتب نماز می‌خواند و آزارش به کسی نمی‌رسد.» اما اگر عیب‌های بزرگی دارد، در این مورد، بیان کردن آن‌ها غیبت به شمار نمی‌آید. زیرا او صراحتاً از تو مشورت خواسته است. تو موظفی آنچه را می‌دانی بازگو کنی. این موضوع یک امانت‌داری واقعی است. برای اینکه صادق باشی، می‌گویی: «به الله سوگند، این مرد فلان و فلان نقطه ضعف را دارد.» مسلماً منظور اشتباهات کوچک نیست؛ اما اگر پای مسائل جدی مانند قمار یا مصرف الکل در میان باشد، باید آن را ذکر کرد. این را می‌توان با صراحت بیان کرد – این کار ابداً غیبت و بدگویی محسوب نمی‌شود. چرا که در نهایت، آن شخص با اعتماد به تو روی آورده است. یا اگر کسی بپرسد: «ما می‌خواهیم وارد یک شراکت کاری شویم – آیا ارزشش را دارد؟» آنگاه باز هم صادقانه می‌گویی: «این کار این مزایا را دارد، اما آن خطرات را نیز در بر دارد.» بنابراین پیامبر (صلی الله علیه و سلم) کاملاً واضح می‌فرمایند: کسی که با او مشورت می‌شود، باید حقیقت را بگوید. طرف مقابل تمام و کمال به تو اعتماد کرده است. اگر می‌دانی، بگو؛ اگر نمی‌دانی، بگو: «برادرم، من نمی‌دانم. دلخور نشو، ولی من از این موضوع هیچ اطلاعی ندارم.» گفتن این که: «بیشتر پرس‌وجو کن، بهتر است از دیگران هم بپرسی»، این نیز بخشی از صداقت است. اگر از تو مشورت خواستند و چیزی نمی‌دانستی، به‌سادگی بگو: «نمی‌دانم.» هیچ‌کس لازم نیست همه‌چیز را بداند – هیچ انسانی از همه چیز آگاه نیست. به فرد مشورت‌خواه بگو: «این زمینه تخصصی من نیست، سررشته‌ای از آن ندارم، بهتر است به فرد دیگری مراجعه کنی.» این دقیقاً یکی از همان توصیه‌های ارزشمند پیامبر (صلی الله علیه و سلم) است که مسیر درست دنیا و آخرت را به ما نشان می‌دهد. تمام زندگی ما – از گهواره تا گور – در اسلام از نظم و قاعده‌ای روشن پیروی می‌کند. به همین دلیل، هر کس به رهنمودهای اسلام پایبند باشد، رستگار و پیروز است. کسی که چنین نکند، خودش باید پاسخگو باشد. الله همه ما را در این راه استوار بدارد و ان‌شاءالله بتوانیم آموخته‌هایمان را تا جای ممکن به مرحله عمل درآوریم.

2026-10-05

Dergah, Akbaba, İstanbul
پیامبر ـ که درود بر او باد ـ فرمودند: «من شهر علمم و علی دروازهٔ آن است.» بنابراین سیدنا علی تمام این علم را در خود داشت. و او تمام علم را تنها در دو کلمه خلاصه کرد: «رأس الحكمة مخافة الله» سرچشمهٔ تمام دانش، تمام نیکی‌ها و تمام پندها، پروای از الله است. اگر ترس و پروای از الله نباشد، از انسان هر کاری برمی‌آید. و امروز دقیقاً همین را در سراسر جهان می‌بینیم. پروای از الله که جای خود دارد؛ بسیاری حتی دیگر به الله، عز و جل، ایمان هم ندارند. و علت دقیقاً در همین است: در پسِ همهٔ این هرج‌ومرج، بدخواهی، بی‌عدالتی و تمام گناهان، صرفاً نبودِ پروای از الله نهفته است. انسانی که از الله پروا دارد، هیچ کار بدی انجام نمی‌دهد. کسی که از الله می‌ترسد، به هیچ‌کس ستم نمی‌کند. کسی که از الله پروا دارد، دزدی نمی‌کند. او شراب نمی‌نوشد، مرتکب زنا نمی‌شود و از هر بدی دوری می‌گزیند. اما همان‌طور که گفته شد، امروز در میان مردم به‌ندرت ایمانی باقی مانده است. چه رسد به خشوع و پروای الهی. و آن‌گاه بدون هیچ پروایی از الله گلایه می‌کنند که: «چرا اوضاع ما این‌قدر بد است؟» در حالی که حقیقت کاملاً آشکار است. مولای ما علی این سخنان حکیمانه را ۱۵۰۰ سال پیش بیان فرمودند. چرا که بدون پروای از الله، هیچ نماز و هیچ عبادتی ارزشی ندارد... چندی پیش یکی از برادرانمان از من پرسید: «انسان واقعاً چگونه به یک دوستِ الله (ولیّ) تبدیل می‌شود؟» یک دوستِ الله... امروزه حتی برخی دوره‌هایی برگزار می‌کنند تا مثلاً افراد را برای «دوستِ الله شدن» آموزش دهند... در حالی که دوستی و ولایت تنها متعلق به الله است: اگر از او پروا داشته باشی، او تو را دوست خواهد داشت. ولیّ و ولی‌الله بودن، صرفاً به این معناست: بنده‌ای بودن که محبوبِ الله است. موضوع بر سر کارهای خارق‌العاده نیست؛ دوستِ الله کسی است که الله او را دوست دارد، زیرا از او پروا دارد و در برابر او شرمگین است. پروای از الله به معنای شرم و حیای راستین در برابر الله است؛ یعنی نگرانی عمیق از ایستادن در حالتی شرم‌آور در برابر آفریدگار خویش. نکتهٔ اصلی همین است. چرا که الله بسیار آمرزنده است. آنچه منظور ما از «ترس» است، در حقیقت همین حیا و شرم آمیخته با خشوع است. کسانی که واقعاً باید بترسند ستمگرانند؛ آنان تمام دلایل را برای ترسیدن دارند. کسی که به دیگران ستم می‌کند، باید از الله بترسد! و با این حال، درِ مغفرت و رحمت همچنان باز است. چرا که الله، عز و جل، مهربان است. هر اندازه هم که انسان کار نادرست انجام داده باشد، آمرزش او همواره در دسترس است. از این رو باید پروای از الله را در خود پروراند و به سوی او بازگشت، تا امور به نیکی گراید. به هیچ روش دیگری اصلاً هیچ ثمری حاصل نخواهد شد. انسان هر چقدر هم بگوید: «ما این را برنامه‌ریزی می‌کنیم، ما آن کار را انجام می‌دهیم»، به جایی نخواهد رسید. بدون پروای از الله، در پایان هیچ چیزی پایدار نخواهد بود. امید است که الله به انسان‌ها یاری رساند و به همهٔ ما هدایت راستین را عطا فرماید.

2026-10-04

Dergah, Akbaba, İstanbul
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید! اگر فاسقی برای شما خبری آورد، درباره آن تحقیق کنید، مبادا از روی نادانی به گروهی آسیب برسانید و سپس از آنچه کرده‌اید پشیمان شوید.» (سوره حجرات، ۴۹:۶) الله بلندمرتبه راست فرمود. الله متعال در قرآن کریم به ما هشدار می‌دهد. او می‌فرماید: «سخنان هر کسی را به سادگی باور نکنید.» به‌ویژه هیچ فرد فاسقی را. منظور او از فاسق کسی است که دروغ می‌گوید، دین برایش بی‌اهمیت است، نماز نمی‌خواند و قابل اعتماد نیست. او می‌فرماید: «چنین افرادی را باور نکنید.» الله می‌فرماید: اگر چنین کسی برای شما شایعه‌ای بیاورد و شما شتاب‌زده بر اساس آن عمل کنید، در نهایت به دیگران آسیب می‌زنید – و به محض اینکه متوجه شوید اصلاً حقیقت نداشته، سخت پشیمان می‌شوید. پس دقیقاً مراقب باشید چه چیزی را در کجا و از چه کسی می‌شنوید. سخنان بیهوده را اصلاً نباید گوش داد. چرا بر این موضوع تأکید می‌کنیم؟ چون امروزه اوضاع بسیار بدتر شده است. در گذشته شاید یکی به دیگری می‌گفت، و حتی اگر او هم آن را به یکی دو نفر بازگو می‌کرد، معمولاً اتفاق خاصی نمی‌افتاد. اما امروز چه؟ جدا از تلویزیون، هر کسی مدام گوشی هوشمندش در دستش است. همه جار می‌زنند که: «من این کار را کردم، فلان اتفاق افتاد، فلانی فلان کار را کرد» یا «این مردم این‌طورند، آن‌ها آن‌طورند» – و با تحریک دیگران با اخبار کذب، بذر دشمنی می‌کارند. مردم زمانه ما به هر حال دیگر تمایل چندانی به دوستی و نیکی ندارند. آن‌ها عملاً به دنبال اخباری می‌گردند که اختلاف و تفرقه بیشتری ایجاد کند. به همین دلیل اصلاً نباید به چنین افرادی گوش فرا داد. انسان اصلاً نباید خود را درگیر این همه حرف‌های خاله‌زنکی – که چه کسی چه گفت یا چه کرد – بکند. تو فقط پایبند به آن چیزی بمان که می‌دانی درست و حقیقت است. نگذار تو را دچار تردید و سردرگمی کنند. بر اساس حرف‌های دیگران عمل نکن – به‌ویژه اگر از سوی افراد فاسق باشد. متأسفانه امروزه بیشتر مردم تا این حد غیرصادقانه رفتار می‌کنند. متأسفانه این را باید به صراحت گفت. همان‌طور که گفته شد: فاسقان کسانی هستند که عهدشکنی می‌کنند، سخن‌چینی می‌کنند و دروغ یا نیمه‌حقیقت‌ها را سر زبان‌ها می‌اندازند. متأسفانه بیشتر مردم امروزه این‌گونه بار آمده‌اند. پس کارتان این نباشد که بر اساس هر شایعه‌ای عمل کنید و به دیگران آسیب برسانید. اگر چنین چیزی به گوشتان خورد: بهتر این بود که از همان ابتدا اصلاً آن را نمی‌شنیدید. و اگر هم شنیدید، پیش خودتان نگه دارید و آن را بازگو نکنید. این بهترین راه است. عاقلانه‌ترین کار در برابر چنین چیزهایی این است که اصلاً نشنیده بگیرید. «فلانی این را پشت سر تو گفت، آن یکی علیه تو تحریک می‌کند که تو چنین و چنانی» – این چیزها را خیلی ساده نشنیده بگیرید. الحمدلله، ما مدت‌ها پیش این را به برادرانمان سفارش کرده بودیم. گاهی می‌آمدند و می‌گفتند: «شیخ، فلانی پشت سر شما بدگویی می‌کند، آن یکی فلان حرف را می‌زند...» ما همیشه می‌گفتیم: «اصلاً برای من تعریف نکنید.» معمولاً این افراد بیچاره بعداً خودشان پشیمان می‌شوند. به این ترتیب حداقل بعداً از ما شرمنده نخواهند شد. آن‌ها خالصانه توبه می‌کنند و الله آن‌ها را می‌بخشد. اما اگر شما بلافاصله آن را به ما بازگو می‌کردید، در دل ما نسبت به آن افراد کینه و تلخی باقی می‌ماند. و به جای محبت برادرانه، تنها بدخواهی و کینه در میان مسلمانان شکل می‌گرفت. به همین دلیل ما به لطف الله همان موقع این مسئله را روشن کردیم. الله از این برادران خشنود باشد: آن‌ها این موضوع را رعایت می‌کنند و چیزی را به ما گزارش نمی‌دهند. اما باید این کار را در میان خودشان نیز کنار بگذارند. پشت سر یکدیگر حرف زدن و تخم دشمنی کاشتن، شایسته نیست. طریقت بر پایه عشق و دوستی بنا نهاده شده است. «مؤمنان برادر یکدیگرند.» (سوره حجرات، ۴۹:۱۰) مؤمنان با یکدیگر خواهر و برادرند. کاشتن بذر تفرقه و کینه در میان آن‌ها، کاری کاملاً اشتباه است. پس مدام جستجو و پرس‌وجو نکنید: «فلانی چه گفت؟ آن یکی چه کرد؟» اگر کسی خطایی مرتکب شده است – الله او را بیامرزد. الله بسیار بخشاینده است؛ او هر کس را که صادقانه توبه کند و طلب آمرزش نماید، می‌بخشد. الله از همه شما خشنود باد. ان‌شاءالله الله همه ما را حفظ بفرماید.

2026-10-03

Dergah, Akbaba, İstanbul
دعاها... بیشتر آن‌ها برگرفته از سخنان پربرکت پیامبر (درود بر او باد) هستند. „Allahumma inna na'udhu bika min khizyi d-dunya wa 'adhabi l-akhira.“ در آن آمده است: «ای الله، ما را از هر آنچه در دنیا مایهٔ شرمساری‌مان می‌شود در امان بدار». شرم و حیا... اهل ایمان شرم دارند؛ اگر خطایی مرتکب شوند، از آن شرمسار می‌شوند. کسی که ایمانی در دل ندارد، از هیچ عمل ننگینی باکی ندارد. او حتی از خجالت‌آورترین کارها هم شرم نمی‌کند، بلکه به آن می‌بالد و در بوق و کرنا می‌دمد تا دیگران نیز از او تقلید کنند. دست به کارهایی می‌زنند که حتی حیوانات هم انجام نمی‌دهند، و تازه آن را یک شاهکار هم به حساب می‌آورند. مؤمن از چنین چیزی پناه می‌جوید: «امید است الله ما را از آن در امان دارد!» او رو به سوی الله می‌کند و می‌گوید: «من خطا کرده‌ام، من گناه کرده‌ام؛ لطفاً ما را در این دنیا رسوا مکن». چرا که در پی رسوایی در این دنیا، در آخرت عذاب آن خواهد آمد. آن‌ها به سزای همین اعمالی که اکنون به آن فخر می‌فروشند، در آخرت مستحق عذابی سخت، یعنی دوزخ، خواهند بود. از این رو، اگر کسی کار شرم‌آوری مرتکب شد، باید خالصانه توبه کند؛ آن‌گاه الله بر آن پرده‌پوشی خواهد کرد. اما اگر به مردم بگویی: «مثل من انجام دهید، نگاه کنید و از من الگو بگیرید!»، به ازای هر فردی که از تو پیروی کند، عذاب مضاعفی خواهی کشید. در حالت عادی، برای یک گناه دقیقاً یک گناه نوشته می‌شود. اما برای یک کار نیک، پاداش آن ده برابر برایت محاسبه می‌شود. بنابراین، یک گناه فقط یک بار به حساب می‌آید. با این حال، اگر دیگران را به همان کار تشویق کنی، به ازای هر انسانی که به گناه سوق دهی، گناه دیگری برایت ثبت خواهد شد. اگر فردی را از راه به در کنی، برای آن عذابی خواهد بود. برای دو نفر، دو عذاب و برای هزار نفر، هزار عذاب در پی خواهد داشت. این‌گونه مقرر شده است؛ دقیقاً به عنوان هشداری تا مبادا کسی دیگری را گمراه کند. انسان باید حتماً از هر کار شرم‌آوری توبه کند و لغزش‌های خجالت‌آور را نزد خود پوشیده نگه دارد. هرگز نباید چنین مسائلی را بر سر زبان‌ها انداخت و جار زد. باید میان تو و الله باقی بماند تا او از تو درگذرد. وگرنه برخی افراد نادان کار خود را توجیه می‌کنند و می‌گویند: «چیزی را که الله به هر حال می‌داند، چرا باید از مردم پنهان کنم؟» اما مگر نه این است که الله عیب‌هایت را می‌پوشاند؟ مردم چنین نمی‌کنند؛ آن‌ها تو را رسوا می‌سازند. هنوز خطایی از تو سر نزده، همه جا شایعه می‌پراکنند که: «فلانی فلان کار را کرده، او چنین و چنان است!» پس هر کس لغزش‌های خود را بپوشاند، الله نیز عیوب او را می‌پوشاند. الله بسیار آمرزنده است. از این رو، امید است الله ما را از رسوایی و بی‌آبرویی در این دنیا محفوظ بدارد! و ما را در آخرت از عذاب خویش در امان نگه دارد. زیرا تاوان گناهان این دنیا را در آخرت باید به تلخی پس داد. این فسادی که امروزه موج می‌زند... بدترین رفتارهای مضحک و شنیع آشکار می‌شوند؛ بی‌شرمانه‌ترین کارهای ممکن را مرتکب می‌شوند. و به جای شرمساری، تازه به آن افتخار می‌کنند و آن را میان مردم گسترش می‌دهند. امید است الله ما را از گزند شرارت آن‌ها در امان بدارد! از شر شیطان، از شر چنین افراد پلیدی و از دست‌نشاندگان او؛ امید است الله همهٔ ما و فرزندانمان را حفظ فرماید، ان‌شاءالله.

2026-10-02

Dergah, Akbaba, İstanbul
وَلاَ تَهِنُوا وَلاَ تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الأَعْلَوْنَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ «و سست نشوید و غمگین مباشید، شما برترید اگر مؤمن باشید.» (۳:۱۳۹) الله، عز و جل، به ما هشدار می‌دهد: در برابر دیگران احساس حقارت نکنید – خود را زیردست کافران قرار ندهید. از جانب کافران اندوهگین نشوید. اگر مؤمن و مسلمان باشید، جایگاه شما والاست. نزد الله فقط ایمان ارزش دارد – ارزش واقعی انسان تنها با آن سنجیده می‌شود. حتی اگر تمام دنیا متعلق به یک کافر باشد، نزد الله هیچ ارزشی نخواهد داشت. نزد الله، عز و جل، تمام دنیا حتی به اندازه بال یک پشه هم ارزش ندارد. این را باید پیوسته به یاد داشت. امروزه مردم – حتی بسیاری از مسلمانان – با حسرت و شگفتی به اهل دنیا می‌نگرند. آن‌ها گمان می‌کنند وضعیت کافران بسیار بهتر است و دارایی‌های بسیار بیشتری دارند. در حالی که آنان نزد الله هیچ ارزشی ندارند. انسان باید سرانجام ارزش بی‌کران ایمان را درک کند! نزد الله تنها کسی واقعاً ارزشمند است که ایمان را در قلب خود داشته باشد. بنابراین غمگین مباشید، خود را میازارید و خویشتن را کوچک مشمارید. شما نزد الله بزرگید! الله، عز و جل، با بخشیدن ایمان به شما، این عزت و کرامت را به شما عطا کرده است. ارزش شما نزد او بسیار والاست. هر آنچه بی‌ایمانان از مال، ثروت و قدرت بیندوزند – کاملاً بی‌ارزش است. این زندگی بسیار کوتاه است. بگذار هر چه می‌خواهند فخر بفروشند و تا می‌توانند مال بیندوزند – این دنیا گذرا و فانی است. آنچه تا ابد باقی می‌ماند، آخرت است. اگر انسان آخرت را از دست بدهد، همه این‌ها مانند یک توهم ناپدید می‌شود. تمام این زندگی همچون خوابی گذرا سپری می‌شود. تنها آخرت است که واقعاً پایدار است – زندگی ابدی در آنجاست. هر کس این حقیقت را نادیده بگیرد، در خسران و زیان قطعی است. در واقع هیچ چیز به حال او سودی نخواهد داشت. دقیقاً همان‌گونه است که پیامبر (صلی الله علیه و سلم) فرمودند: این دنیا به اندازه بال پشه‌ای ارزش ندارد... و حتی اگر کل یک پشه باشد – مگر چقدر ارزش دارد؟ کاملاً بی‌ارزش است. پیامبر (صلی الله علیه و سلم) این تمثیل را آوردند تا این حقیقت را در برابر چشمان ما مجسم سازند. اگر این دنیا نزد الله حتی همین اندازه ناچیز هم ارزش داشت، جرعه‌ای آب به کافر نمی‌داد. اما چون دنیا کاملاً بی‌ارزش است، الله همه امور دنیوی را به کافران واگذار می‌کند. و او این‌گونه می‌پندارد که تمام دنیا متعلق به اوست – به دیگران ستم می‌کند و سر سوزنی کار خیر انجام نمی‌دهد. از این رو، مسلمان باایمان باید به آنچه الله قسمتش کرده، راضی و خشنود باشد. الله بزرگ‌ترین نعمت خود را به مؤمنان عطا فرموده است: او به آن‌ها گنجینه ایمان را بخشیده است. هر چیز دیگری فرعی و کم‌اهمیت است. چه کار داشته باشی و چه نداشته باشی: این الله است که روزی‌ات را می‌دهد. هر گاه که او اراده کند، آن را به تو خواهد داد. البته که باید برای کسب روزی تلاش کنی، اما در نهایت همه چیز در تقدیر و خواست الله است. در این دوران، نااطمینانی و سردرگمی همه‌جا را فرا گرفته است؛ مردم ناامید می‌شوند و مدام نگران شغل و معیشت خویش‌اند. اما الله، عز و جل، به ما می‌فرماید: «غمگین مباشید!» اگر مؤمن واقعی باشی، نیازی نیست غمگین و نگران شوی. ان‌شاءالله، الله ایمان ما را ثابت‌قدم و نیرومند گرداند.

2026-10-01

Dergah, Akbaba, İstanbul
پیامبر (درود بر او باد) می‌فرماید: «لا ضَرَرَ وَلا ضِرار.» نه آسیب رساندن و نه جبران آسیب با زیان متقابل. پیامبر (درود بر او باد) می‌فرماید در اسلام نه آسیب رساندن جایی دارد و نه پاسخ دادن به زیان با زیان. اسلام برای همه انسان‌ها زیبایی، نیکی، آرامش درونی و برکت به همراه دارد. از این رو انسان باید روی نفس خود کار کند و عادت‌های بد آن را فروگذارد. زیرا اگر نفس پاک و تزکیه شود، خیر آن به همگان می‌رسد. نه تنها به خود فرد، بلکه به همه. هر جا که نیکی و خیری هست، باید بیشتر به آن پرداخت و بر آن پایدار ماند. و از هر آنچه زیان‌آور است، باید دوری جست. اگر به دیگران زیان برسانید، در واقع به خودتان آسیب زده‌اید. زیرا الله متعال ما را تنها و منزوی نیافریده، بلکه در قالب جامعه آفریده است. الله روزیِ تک‌تک بندگان را تأمین می‌فرماید. حال اگر کسی حق دیگری را برباید، دیگری نیز همان کار را خواهد کرد، و جهان به همین وضعیتی دچار می‌شود که امروز می‌بینیم. انسان به کسی تبدیل می‌شود که جز به خودش به هیچ‌کس دیگری نمی‌اندیشد. مردم امروز متأسفانه این‌گونه شده‌اند: تنها چیزی که اهمیت دارد «خودِ من» است. «مهم خودم هستم؛ برایم اهمیتی ندارد چه بر سر دیگران می‌آید.» اما اگر تو این‌گونه عمل کنی، دیگران نیز با تو همین‌گونه رفتار خواهند کرد، و در پایان خودت نیز از آن آسیب خواهی دید. در حالی که اگر مردم با همدلی و یکرنگی با یکدیگر زندگی می‌کردند، همه‌چیز می‌توانست بسیار نیکو پیش برود. اسلام آیینی سراسر برکت است؛ تمام نیکی‌ها در آن نهفته است. انسان‌ها نام خود را مسلمان می‌گذارند، اما بر اساس آن زندگی نمی‌کنند. هیچ‌کدام از ما واقعاً به آن عمل نمی‌کنیم. ما حق آن را به‌جا نمی‌آوریم؛ مردم حتی به کوچک‌ترین نکات هم توجهی ندارند. به همین سبب است که امروز در چنین وضعیتی قرار داریم. دیگر نیکی و خیری به چشم نمی‌خورد. و بدین‌گونه کلام مولانا شیخ ناظم به حقیقت می‌پیوندد که: هر روزِ نو بدتر از روز پیشین است. و چرا این‌گونه است؟ زیرا به کلام مبارک پیامبر (درود بر او باد) گوش فرا نمی‌دهند. چون ما به آن گوش نمی‌سپاریم. از این رو در پایان جز زیان و بدون هیچ سودی، چیزی باقی نمی‌ماند. امید است که الله به ما یاری رساند. امید است که الله مردم را هدایت فرماید تا هم در این دنیا و هم در آخرت به آرامش دست یابند. هر کس که تنها برای آخرت شکیبایی می‌ورزد البته اجر خود را دارد، اما هر که در این دنیا نیز آسایش می‌خواهد، نباید به کسی زیان برساند و نباید بگذارد به کسی زیانی برسد. امید است الله یاری فرماید؛ و ان‌شاءالله بتوانیم نفس خود را در مهار درآوریم.