Mawlana Sheikh Mehmed Adil. Translations.

«و حجِ این خانه، برای خدا بر عهده مردم است؛ بر کسانی که توانایی رفتن به سوی آن را داشته باشند.» (۳:۹۷) حج یکی از ارکان اسلام است. بنابراین بر هر کسی که امکان آن را دارد – یعنی از نظر مالی و جسمانی استطاعت دارد – واجب است. باید انجام شود. در حال حاضر، سه ماه مقدس در پیش است. بسیاری از تعطیلات خود برای انجام عمره استفاده می‌کنند. آن‌ها می‌گویند: «حج قسمت نشد، پس بیایید حداقل به عمره سفر کنیم.» اشکالی ندارد، الله قبول کند و برکت دهد، اما واجب اصلی حج است. عمره واجب نیست. در اصل، انسان باید عمره را بعد از حج به جا آورد. اما مردم می‌گویند: «ما ثبت‌نام کردیم اما قرعه به ناممان نیفتاد، پس عمره را انجام می‌دهیم.» اما اگر سال آینده حج جور شود چه؟ چون پولت را خرج عمره کرده‌ای، آن‌وقت نمی‌توانی به حج بروی. به همین خاطر باید اول پول حج را پس‌انداز کرد و کنار گذاشت. بهتر است پول را در طلا سرمایه‌گذاری کنید و به صورت اسکناس نگه ندارید. آن را جای امنی بگذارید. اگر آن‌وقت قرعه حج به نامتان درآمد، می‌توانید بروید. اگر نشد، می‌توان عمره انجام داد – اما نه با این پول! این پول جدا می‌ماند، به آن دست نمی‌زنی. دست‌نخورده می‌ماند با این نیت قطعی: «این پول حج من است.» الله نیت تو را خواهد پذیرفت. حتی اگر نتوانی بروی و از دنیا بروی – الله به شما عمر طولانی بدهد – می‌توان با این پول کسی را به نیابتت فرستاد و تو حاجی محسوب می‌شوی. اما اگر زنده باشی و قسمتت باشد، با همین پول خودت می‌روی. ولی مردم این روزها درست فکر نمی‌کنند. دیگر از عقلشان استفاده نمی‌کنند، تفکر را به دستگاه‌هایشان سپرده‌اند و فقط کاری را می‌کنند که آن‌ها می‌گویند... پس، این‌طور باید عمل کنی: پول حجت را کنار بگذار. اگر مازاد بر آن پولی داشتی، آن‌وقت عمره انجام بده. وگرنه پول را نگه دار. هر وقت زمانش رسید، با اجازه الله به حج می‌روی. این‌گونه این واجب را ادا کرده‌ای. و حتی اگر پول را پس‌انداز کنی اما نتوانی بروی: چون نیتت خالص و آمادگی‌ات کامل بوده، پاداش آن را می‌گیری. این قسمت است. اگر امسال نشد، شاید سال بعد بشود. و اگر سال بعد نشد، پنج سال دیگر. مثل امسال که اسم برخی تازه بعد از ۱۶ سال برای حج درآمد. آن وقت پول ندارند و ناله می‌کنند: «حالا چه کار کنیم؟» خب، تو پول را خرج کردی چون ده بار به عمره رفتی. اگر پول را پس‌انداز کرده بودی، الان خیالت راحت بود و می‌توانستی بدون وابستگی به کسی به حج بروی. آدم باید کمی عقلش را به کار بیندازد. الله به ما عقل و شعور داده است. علاوه بر این باید مشورت کنید: «آیا بروم یا نه؟ چطور اقدام کنم؟» مردم می‌گویند: «حج جور نشد، پس می‌رویم عمره.» همان‌طور که گفتم: عمره واجب نیست. خودت را برای واجب آماده کن، بقیه‌اش ان‌شاءالله درست می‌شود. الله روزیِ ما کند. الله قسمت کسانی که هنوز نرفته‌اند هم بکند و سفری آسان نصیب فرماید، ان‌شاءالله.

پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) همواره دلسوز امت خویش است، ندای «امتی، امتی» سر می‌دهد و خواهان نجات پیروان خود است. بی‌شک کسانی که او را تکریم می‌کنند، به رستگاری خواهند رسید. اما حال کسانی که او را گرامی نمی‌دارند، تباه است. سرنوشت کسانی که با او دشمنی می‌ورزند، نابودی محض است. آنان در دنیا و آخرت هم‌نشین شیطان هستند. هر کس با پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) دشمنی ورزد، دشمن الله متعال و قدرتمند نیز هست. و هر کس با الله دشمنی کند، هرگز پیروز نخواهد شد و به رستگاری نخواهد رسید. آنان در زیان ابدی هستند. حتی اگر به نظر برسد که پیروز شده‌اند، عاقبتشان همواره تلخ است. بنابراین باید در راه پیامبرمان (صلی الله علیه و آله و سلم) ثابت‌قدم بمانیم. ما باید او را گرامی بداریم. هرچه بیشتر او را تعظیم و ستایش کنیم، مقام ما نزد الله بالاتر می‌رود. هر کس او را تکریم نکند، هیچ ارزشی ندارد. حتی اگر بگویند: «من دارایی فراوان دارم، مطالعات بسیار دارم، ثروت و پیروان دارم»؛ هیچ‌یک از این‌ها به حساب نمی‌آید، آنان بی‌ارزش هستند. ارزش حقیقی نزد پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) و کسانی است که از او پیروی کرده و او را تکریم می‌کنند. تمام پیامبرانِ الله متعال و قدرتمند، آرزو داشتند که جزئی از امت پیامبر ما باشند. چرا که این پیامبران حقیقت را درمی‌یابند. از آنجا که آنان همچون انسان‌های معمولی نیستند و مقام والای پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) را می‌بینند، خواهان آنند که از امت او باشند. و ما، شکر الله، از امت او هستیم. ما باید همواره بر راه او استوار بمانیم. ان‌شاءالله که الله ما را در زمره غافلان قرار ندهد. غفلت، حالتی بسیار ناپسند است. غفلت یعنی گذراندن زندگی در بی‌خبری، تا زمانی که انسان ناگهان بیدار شود. این حالت همانند خواب یا مستی است. هنگامی که انسان بیدار می‌شود، دیگر دیر شده و عمر به پایان رسیده است. الله ما را محفوظ بدارد و در زمره غافلان قرار ندهد.

«و هر که سپاس گزارد، تنها به سود خود سپاس می‌گزارد؛ و هر که ناسپاسی کند، بی‌گمان پروردگارم بی‌نیاز و کریم است.» (۲۷:۴۰) الله عزوجل می‌فرماید: «هر کس شکرگزاری کند، این کار را تنها برای خود انجام می‌دهد.» و هر کس شکر نکند: بی‌شک الله عزوجل به هیچ‌کس نیازی ندارد؛ او بی‌نیاز (الغنی) است. الله عزوجل نه به شکر، نه به عبادت و نه به هیچ چیز دیگری از سوی هیچ‌کس نیازی ندارد. هر کس کار نیکی انجام دهد، برای خود انجام داده است؛ و هر کس شکرگزاری کند، پاداش و اجر آن را دریافت می‌کند. و هر کس ناسپاسی کند و انکار ورزد، بار آن را خود بر دوش می‌کشد. این بدین معناست: حتی اگر تمام کائنات شکرگزاری کنند، این کار هیچ سودی برای الله عزوجل نخواهد داشت؛ او به آن نیازی ندارد. و حتی اگر تمام کائنات کافر یا ناسپاس شوند، این امر نه ضرری به الله عزوجل می‌رساند و نه از شأن او می‌کاهد. الله عزوجل انسان‌ها و تمام مخلوقات را آفریده است. اعمال نیک، خوبی‌ها و پاداش‌های انجام شده برای خود آنان تعیین شده است؛ این‌ها به سود خودِ بندگان است. آن‌ها هیچ سودی به الله نمی‌رسانند. گاهی انسان می‌گوید: «من نماز می‌خوانم، من این کار را می‌کنم، من آن کار را می‌کنم.» در حالی که آنچه انجام می‌دهد، تنها به سود خود اوست. الله عزوجل این نعمت را به تو ارزانی داشته و تو هستی که از آن بهره می‌بری. اما اگر بگویی: «من این کار را نمی‌کنم»... الله ما را حفظ کند، اما برخی از مردم قهر می‌کنند و به همین خاطر نماز نمی‌خوانند. اما حتی اگر قهر باشی، تنها به خودت آسیب می‌رسانی؛ با این کار هیچ کمبود یا زیانی به الله عزوجل وارد نمی‌کنی. مسلمانان و مؤمنان باید این را بدانند و از آن آگاه باشند. شایسته نیست که عبادت انجام دهی و بابت آن بر الله منت بگذاری؛ چرا که فضل و رحمت تنها از آنِ الله است. از آنجا که او به تو توفیق انجام این کار نیک را داده است، تو باید بیشتر سپاسگزار او باشی. ان‌شاءالله، الله به ما شکرگزاری همیشگی در برابر نعمت‌هایش عطا فرماید. باشد که شکر ما کاستی نپذیرد و دچار کفر نشویم. بیایید به هر تقدیر الله عزوجل راضی باشیم و همواره با شکرگزاری و رضایت زندگی کنیم، ان‌شاءالله.

پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: مادر سلیمان، پسر داوود – که بر آن‌ها سلام باد – به او چنین نصیحت کرد: «ای پسرم، در شب زیاد نخواب.» «زیرا خواب زیاد در شب، انسان را در روز قیامت فقیر و تهیدست می‌گرداند.» از آنجا که عبادات شبانه پذیرفته می‌شوند، او این نصیحت را کرد تا سلیمان شب را در خواب غفلت نگذراند. [...] پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: الله، صاحب عزت و جلال، پاداش کسی را که در دل شب برمی‌خیزد، نماز می‌خواند و سوره‌های بقره و آل‌عمران را تلاوت می‌کند، ضایع نمی‌سازد. برای انسان، سوره‌های بقره و آل‌عمران گنجینه‌ای گرانبها هستند. این بدان معناست که حتی اگر تنها ابتدای آن‌ها خوانده شود، آغاز سوره‌های بقره و آل‌عمران نیز به همان اندازه ارزشمند است. بنابراین بزرگترین گنج، سوره‌های بقره و آل‌عمران هستند. امروزه بسیاری از مردم آرزو دارند – که الله از آن‌ها راضی باشد – فرزندانشان حافظ شوند و کل قرآن را از بر کنند و آنان را برای یادگیری می‌فرستند. بچه‌ها یکی دو سال درس می‌خوانند. آن‌ها کل قرآن را حفظ می‌کنند، اما سپس دوباره آن را فراموش می‌کنند. به همین دلیل نصیحت ما این است: بهتر است که بخش‌های جداگانه‌ای را یاد بگیرند. برای مثال، باید سوره بقره و سوره آل‌عمران را بیاموزند. آن‌ها باید سوره انعام، سوره یاسین و همه چیز را از سوره ملک به بعد به طور کامل حفظ کنند. اینکه این‌ها در حافظه تثبیت شوند، بسیار بهتر از آن است که کل قرآن حفظ شود و سپس فراموش گردد. زیرا آن‌ها باید از بقره و آل‌عمران همچون یک گنج محافظت کنند. [...] پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هیچ‌کس نیست که قصد خواندن نماز شب را داشته باشد اما خواب بر او غلبه کند، مگر اینکه الله با این وجود پاداش نمازش را برای او می‌نویسد. و خوابش برای او صدقه محسوب می‌شود. بدین معنا که: او معمولاً هر شب نماز تهجد را به جا می‌آورد. اما شبی در آن هنگام به خواب می‌رود. الله با این حال به این بنده پاداش نماز را عطا می‌کند. و خواب او برایش به منزله صدقه است. [...] پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) توصیه فرمودند: تا زمانی که سرحال و با نشاط هستید، نماز بخوانید. هرگاه خستگی آمد یا نیرو کم شد، باید نشست. این حالت در نمازهای شب بیشتر پیش می‌آید. اگر کسی خسته است، اجازه دارد نشسته نماز بخواند. [...] پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هر کس در شب بسیار نماز بخواند، چهره‌اش در روز نورانی خواهد شد. یعنی چهره‌های اکثر مردم – الحمدلله، مؤمنان – زیبا و روشن است. اما بر چهره گناهکارانی که از دین دورند، تاریکی نشسته است؛ آنجا ظلمت و زشتی حاکم است. الله ما را از آن محفوظ بدارد. هر کس زیبایی می‌خواهد، ان‌شاءالله نماز شب را به جا آورد. [...] پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هر کس با نیت برخاستن برای نماز شب بخوابد، اما خواب بر او غلبه کند و تا صبح بیدار نشود، پاداش نیتش برای او ثبت می‌شود. پس او دراز کشیده و خوابیده است. او با این فکر می‌خوابد: «برمی‌خیزم، نماز تهجد می‌خوانم، نماز نجات یا نماز شکر به جا می‌آورم.» سپس معلوم می‌شود که او تا صبح خوابیده است. اما الله به خاطر نیتش، تمام این پاداش‌ها را برای او می‌نویسد. و خوابش برای او صدقه می‌شود. صدقه‌ای که از جانب پروردگارش به او هدیه شده است. [...] پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: هر کس در شبی صد آیه تلاوت کند، پاداشی برایش نوشته می‌شود گویی تمام شب را به عبادت گذرانده است. [...] منظور پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) چنین است: هر کس شبانه صد آیه بخواند، در زمره غافلان شمرده نمی‌شود. برای مثال اگر ده رکعت نماز بخوانید و در هر رکعت ده آیه قرائت کنید، می‌شود صد آیه. یعنی خواندن صد آیه کار آسانی است. به عنوان مثال، «قل هو الله احد» از سه یا چهار آیه تشکیل شده است. هر کدام از آن‌ها یک آیه است. پیامبر ما درباره تعداد آیات صحبت می‌کند، نه سوره ها. هر کس شبانه صد آیه بخواند، نامش به عنوان غافل ثبت نمی‌شود. غافلان کسانی هستند که نسبت به الله بی‌تفاوت‌اند و او را فراموش می‌کنند. پس در زمره غافلان بودن، اصلاً چیز خوبی نیست. [...] پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: حتی اگر نمازت تنها به اندازه دوشیدن یک گوسفند طول بکشد، نماز شب را ترک نکن. یعنی حتی اگر فقط دو رکعت باشد... دوشیدن گوسفند حتی پنج دقیقه هم طول نمی‌کشد. به همین دلیل باید حتماً به نماز شب پایبند بود. همان‌طور که پیامبر ما بشارت داده‌اند، در آن پاداش‌ها، درجات و زیبایی‌های عظیمی نهفته است. ان‌شاءالله الله این عمل را در ما مداوم گرداند. ما نیت می‌کنیم که این کار را تا پایان عمر انجام دهیم. الله آنچه را که نیت کرده‌ایم به ما عطا فرماید.

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! اگر فاسقی برای شما خبری آورد، تحقیق و بررسی کنید، مبادا از روی نادانی به قومی آسیب رسانید و سپس از کرده خود پشیمان شوید (۴۹:۶) الله، آن نیرومند و بلندمرتبه، مؤمنان را مورد خطاب قرار می‌دهد: «اگر یک فاسق – یعنی کسی که سخنش قابل اعتماد نیست – برایتان خبری آورد، آن را به‌دقت بررسی کنید.» دقیقاً تحقیق کنید که آیا آن سخن راست است یا دروغ و چه چیزی پشت آن نهفته است. وگرنه ناآگاهانه به دیگران آسیب می‌رسانید و بعداً از کاری که کرده‌اید پشیمان می‌شوید. این بدین معناست که: در مورد هیچ‌چیز حکمی عجولانه صادر نکنید. نباید تنها بر اساس آنچه دیده یا شنیده‌اید قضاوت کنید. شما باید حتماً ریشه موضوع را بررسی کنید. ممکن است آنچه دیده‌اید را اشتباه متوجه شده باشید، و آنچه شنیده‌اید دروغ باشد. باید به این نکته بسیار توجه کرد. زیرا گاهی انسان تنها به خاطر کلمه‌ای که به گوشش خورده، علیه کسی موضع می‌گیرد، بحث می‌کند یا می‌جنگد. سپس معلوم می‌شود که آن خبر دروغ بوده و آورنده خبر دروغگو است. آنگاه انسان می‌ماند و کوله‌باری از پشیمانی و احساس گناه. در حالی که آن مرد اساساً غیرقابل اعتماد است؛ کسی که نمی‌توان به حرفش اطمینان کرد. تنها بر اساس گفته او، درباره دیگران قضاوت نکنید و علیه آنان موضع نگیرید. به‌طور کامل تحقیق کنید. اگر پس از بررسی معلوم شد که حقیقت دارد و نیاز به اقدام است، آنگاه عمل کنید؛ وگرنه رهایش کنید. این هشدارها برای آن است که شما را از موقعیت‌های دشوار و عذرخواهی‌های بعدی حفظ کند. بدین ترتیب از بدگویی و موقعیت‌های شرم‌آور دوری می‌گزینید. فارغ از اینکه چه کسی مقابل شماست – چه مرد و چه زن – دیگر لازم نخواهد بود که شرمنده کسی شوید. کلام مبارک الله، آن نیرومند و بلندمرتبه، هر نوع ادب و زیبایی را به مسلمانان می‌آموزد. الله عزوجل این آیات شریف را نازل فرموده تا شما را از موقعیت‌های سخت محفوظ بدارد. باشد که الله شناخت حقیقت را نصیب ما گرداند. چرا که در روزگار کنونی، افراد زیادی با چهره‌ای زیبا اما سیرتی بد وجود دارند. کسانی هستند که به دلایل پوچ و بیهوده، برای دیگران بدی می‌خواهند. البته انسان‌های صادق نیز وجود دارند. ان‌شاءالله که با خوبان مانند بدان رفتار نشود. الله ما را از چنین وضعیتی محفوظ بدارد. الله حافظ و نگهدار ما باشد.

«و مردم را مست می‌بینی، در حالی که مست نیستند، ولی عذاب اللّه شدید است.» (۲۲:۲) این آیه‌ای است از جانب اللّه عزوجل، از قرآن عظیم - کلام اللّه که برای تمام اعصار معتبر است. کلام مبارک و گرامی اللّه عزوجل ابدی است. کلام او برای هر دورانی صادق است. با اینکه این آیه درباره روز قیامت نازل شده، اما مردم در این دنیا نیز - به‌ویژه در آخرالزمان - شبیه مستان هستند. در آیه آمده است: «آنها مست نیستند»، اما به دلیل شدت و سنگینی شرایط، مست به نظر می‌رسند. در زمانه امروز ما نیز دقیقاً همین‌طور است. در روز قیامت این حالت شدیدتر خواهد بود، اما هم‌اکنون نیز وضعیتی مشابه حاکم است. مردم اللّه عزوجل را فراموش کرده‌اند. آن‌ها سردرگم هستند و نمی‌دانند چه باید بکنند. آن‌ها راه به جایی نمی‌برند و درمانده‌اند. راه درست در برابرشان قرار دارد، اما در مستی خود آن را نمی‌بینند. آن‌ها سرگردانند، به این‌سو و آن‌سو می‌خورند. در حالی که راه نجات از جانب اللّه عزوجل، آشکار و هویداست. رستگاری تنها در اسلام است و نه در هیچ چیز دیگر. کسانی که این راه را ترک می‌کنند، شبیه همان مستان هستند؛ این حالت عقلشان را تیره و تار می‌کند. همان‌طور که یک فرد مست کنترلی بر خود ندارد، این افراد نیز به همان حال دچارند. اما هر کس که در راه راست قدم بگذارد و به ریسمان اللّه چنگ زند، استوار و ثابت‌قدم خواهد بود. دیگران به این‌سو و آن‌سو پرتاب می‌شوند. آن‌ها از این سیستم یا آن سیستم سخن می‌گویند یا طبق میل خود قوانین جدیدی می‌تراشند. آن‌ها خود را زیرک می‌پندارند، اما به مردم آسیب می‌رسانند. آن‌ها بیشترین آسیب را به خود و دیگران وارد می‌کنند. پس از راه اللّه منحرف نشوید. پیرو راه او باشید. دستورات اللّه عزوجل را انجام دهید. هرچه بیشتر از آن‌ها پیروی کنید، در امان‌تر خواهید بود. از این مستی بیدار شوید، چرا که مستی این دنیا بیهوده و پوچ است. این را کنار بگذارید. اما انگار که این کافی نیست، برخی به هر وسیله‌ای متوسل می‌شوند تا حال خود را بدتر کنند و بیشتر خود را سرمست سازند. کسی که چنین چیزهایی مصرف می‌کند، نه تنها در مستی می‌ماند، بلکه خود و تمام اطرافیانش را تباه می‌کند. اللّه ما را محفوظ بدارد. اگر می‌خواهید از این شر رهایی یابید، به راه اللّه چنگ زنید، در مسیر او بمانید و آن‌گونه باشید که اللّه می‌خواهد. پا جای پای شیاطین نگذارید؛ راهی که آن‌ها نشان می‌دهند، راه حقیقی نیست. کار آن‌ها پوچ و بیهوده است؛ اگر سودی داشت، قطعاً آن را برای خود برمی‌گزیدند. اللّه امت محمد و همچنین فرزندان و خانواده‌های ما را حفظ فرماید. زیرا آن‌ها را نیز هدف گرفته‌اند و هر نوع پلیدی را به آنان می‌آموزند. آن‌ها می‌خواهند هر آنچه را که به نام نیکی وجود دارد، از میان بردارند. اما اللّه عزوجل نور خود را کامل خواهد کرد، ان‌شاءاللّه. در پایان این مستی، رستگاری خواهد بود؛ و در پایان این تاریکی، روشنایی و نور خواهد بود، ان‌شاءاللّه. امید که اللّه این روزها را زودتر برساند تا بتوانیم شاهد آن‌ها باشیم، ان‌شاءاللّه.

«و هر کس از یاد من روی‌گردان شود، زندگی (سخت و) تنگی خواهد داشت.» (طه: ۱۲۴) الله متعال و بلندمرتبه می‌فرماید: «هر کس از یاد من روی بگرداند و مرا به یاد نیاورد، زندگی‌اش دشوار و تنگ خواهد بود.» دوران امروزی که در آن به سر می‌بریم، این را به وضوح نشان می‌دهد. در همه جای دنیا تنگنا حاکم است؛ مشکلات بسیاری وجود دارد و انواع و اقسام غم‌ها هست. مشکلات معیشتی، نگرانی‌های خانوادگی؛ هر نوع سختی وجود دارد. الله متعال دلیل آن را چنین بیان می‌فرماید: دوری گزیدن از یاد الله. فراموش کردن او. و شکرگزاری نکردن در برابر نعمت‌هایی که الله عطا کرده است. دقیقاً به همین دلایل است که این سختی‌ها پدید می‌آیند. مردم برای حل مشکلات از دولت درخواست می‌کنند؛ آن‌ها پول بیشتری می‌خواهند. می‌گویند: «پول دیگر کافی نیست.» در حالی که باید از الله طلب برکت کرد تا کافی باشد. اگر در آنچه به تو داده شده برکت باشد، بهره بیشتری از آن خواهی برد. پولی که به تو داده می‌شود، در یک چشم به هم زدن در دستان «گرگ‌ها» قرار می‌گیرد. بهتر است اصلاً حقوق را افزایش ندهند. در عوض از الله بخواهید. بگویید: «آن را زیاد نکنید.» «بگذارید همه چیز همان‌طور که هست بماند تا برکت حفظ شود.» باید از الله متعال درخواست کرد. و گفت: «به ما برکت عطا کن.» اگر برکت در آنچه انسان دارد باشد، به هیچ‌کس محتاج نخواهد بود. آنگاه انسان تقاضای بیشتری نمی‌کند. می‌گوید: «همین کافی است.» و اگر الله برکتش را به آن بیفزاید، همه چیز آسان می‌شود. این آزموده شده است؛ این تجربه است. هرچه مردم حریص‌تر شوند، برکت بیشتر از بین می‌رود تا جایی که دیگر چیزی باقی نمی‌ماند. اکنون خوشحالند و می‌گویند: «ما پول خیلی بیشتری می‌گیریم.» اما آنچه را که از یک طرف به دست می‌آورند، از طرف دیگر دو برابرش را خرج می‌کنند. مردم از این موضوع آگاه نیستند. خوشحالی می‌کنند که: «حقوقمان زیاد شده است.» خوشحالی می‌کنند... گاهی لحظه‌ای بیدار می‌شوند، اما باز هم مانند قبل ادامه می‌دهند. همان راه را ادامه می‌دهند. مردم باید بالاخره بیدار شوند. باید بیدار شوند تا برکت الله را بیابند. آن را از الله بخواهید. هر کس از الله بخواهد، برنده است. کسی که از مردم طلب کند، ناامید می‌شود و به جایی نمی‌رسد. الله به ما برکت عطا فرماید. حتی اگر کم باشد: تا زمانی که با برکت باشد، از مال زیاد بهتر است. الله به مردم کمک کند. خداوند به آن‌ها آگاهی و هوشیاری عطا فرماید. باشد که به سوی الله بازگردند. باشد که یاد الله را زنده نگه دارند. آنگاه زندگی‌شان خوش و خرم خواهد شد. الله یاور ما باشد.

پیامبر ما، که درود و سلام بر او باد، می‌فرماید: «کل بنی آدم خطاء...» ادامه‌ای هم دارد. یعنی هر فرزند آدم، هر انسانی ممکن است خطا کند؛ بله، حتی خطا هم می‌کند. فقط احتمال «توانستن» نیست، بلکه واقعاً مرتکب آن می‌شود. البته در این زمانه کسی نیست که خطا نکند. تنها پیامبران بدون خطا و بی‌عیب هستند. غیر از آن‌ها، هر کسی خطا می‌کند. صحابه هم خطا می‌کنند، اهل بیت هم، امام هم، اولیا هم، شیخ هم. الله، عز و جل، خطا را در وجود انسان قرار داده است. اما برای اینکه به خطای خود پی ببرد و توبه کند... اگر توبه کند، برای آن پاداش هم می‌گیرد. یعنی خطا از جانب الله، عز و جل، مقدر شده تا نقص انسان را نشان دهد. تنها پیامبران کامل‌ترین هستند و ما از آن‌ها پیروی خواهیم کرد. آن‌ها کسانی هستند که از خطا مبرا هستند تا مورد احترام قرار گیرند. البته پیامبر ما، درود و سلام بر او باد، آخرین پیامبر است. بعد از او دیگر پیامبری نیست. آدم‌های بیهوده‌ای پیدا می‌شوند که می‌گویند «من پیامبرم»؛ این‌ها را باید در دیوانه‌خانه حبس کرد. خطا کردن چیز بدی نیست. انسان باید از خطای خود درس بگیرد. وقتی خطایی می‌کند، باید آن را بپذیرد و بگوید: «این یک خطاست، نباید بار دوم آن را انجام دهم.» نپذیرفتن خطا، یک عیب و یک نقص است. این بدان معناست که این شخص هیچ سودی از خطای خود نبرده است. از خطاها هم می‌توان بهره برد. اگر خطایی کردی، بار دوم آن را تکرار نکن. این در ذهن انسان می‌ماند. اگر این خطا را مرتکب نمی‌شد و کسی به او هشدار نمی‌داد، تمام عمر آن را تکرار می‌کرد و گمان می‌کرد که کار درستی انجام می‌دهد. او به دنبال باطل می‌رفت. در نهایت می‌بیند که با اعمالش یا گناه کرده و یا آن کارها را بیهوده انجام داده است. چیزهای بد بیشتر در ذهن انسان می‌مانند. بیشتر مردم خوبی‌ها را به یاد نمی‌آورند؛ معمولاً بدی‌ها یا نکات منفی را به خاطر می‌سپارند. مثلاً کسی جایی رفته، دعوتی بوده، غذا به دهانش مزه نکرده، این و آن... این در ذهنش می‌ماند: «در فلان جا غذای بدی خوردیم.» در حالی که بعد از آن هزاران بار غذا خورده است. اصلاً به ذهنش نمی‌آید: «آن غذا چقدر خوب بود»، این به ذهنش نمی‌آید. آنچه به یادش می‌آید، آن غذای بد است؛ غذا شور بود، بی‌مزه بود و غیره، این‌ها یادش می‌آید. اما خوبی را به یاد نمی‌آورد، مگر به ندرت. به همین دلیل، کسی که از خطا بازگردد، انسانی است که الله او را دوست دارد. آنچه ما خطا می‌نامیم: هم می‌تواند گناه باشد و هم خطاهای معمولی و روزمره. انسان از آن هم درس می‌گیرد و می‌تواند زندگی‌اش را بهتر سپری کند. به همین خاطر، مردم امروزی اصلاً هیچ خطایی را قبول نمی‌کنند، می‌گویند: «ما کامل هستیم.» در حالی که انسان کامل (بی‌نقص) وجود ندارد، هر کسی ممکن است خطا کند. این کلام مبارک پیامبر ماست، درود و سلام بر او باد؛ یقیناً همین‌طور است، هر کسی خطایی دارد. او باید خطای خود را اصلاح کند. به محض اینکه متوجه آن شود، اصلاح می‌شود. حتی اگر نداند، انسان باید هر روز «استغفرالله» بگوید و دعا کند: «یا الله، ما از خطاهای دانسته و ندانسته‌ی خود توبه می‌کنیم.» ان‌شاءالله که الله خطاهای ما را ببخشد.

همانا کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، باغ‌های فردوس منزلگاه پذیرایی آنان است (۱۸:۱۰۷) این وعده‌ی الله، آن قدرتمند و بلندمرتبه است. و وعده‌ی الله، آن قدرتمند و بلندمرتبه، حق است. مقصد کسانی که ایمان می‌آورند و نیکی می‌کنند، ان‌شاءالله باغ‌های فردوس خواهد بود. پیروی از این ندای شگفت‌انگیز، بزرگترین موهبت برای مؤمنان است. این حقیقتاً رحمتی عظیم است. تو باید نیکی کنی و ایمان بیاوری. ایمان به معنای باور به غیب است... این یعنی پیش از هر چیز: ایمان به الله، به پیامبر، فرشتگان، جن‌ها و تمام فرامین اللهِ قدرتمند و بلندمرتبه. بدون این ایمان، خلأ بزرگی پدید می‌آید. تنها نیستی و پوچی باقی می‌ماند. انسان جهت و مسیر اعمال خود را گم می‌کند. این دقیقاً همان چیزی است که شیطان می‌خواهد؛ او این را به انسان القا می‌کند. او چنان وانمود می‌کند که گویی این ایمان به غیب غیرضروری است، انگار که اصلاً چنین چیزهایی وجود ندارند. در حالی که بزرگترین دلیل برای اهمیت غیب، بدن خود توست؛ خودِ تو، انسان به ماهو انسان. او از کجا می‌آید؟ الله انسان را از عدم آفرید. پس این خلقت چگونه صورت می‌گیرد؟ آیا او از یک کارخانه می‌آید یا از جایی دیگر؟ خیر، الله او را می‌آفریند. او روحی در انسان می‌دمد و به موجودات زنده حیات می‌بخشد. همین روح و زندگی، دلیل ملموسی برای عالم غیب هستند که الله در دستان انسان نهاده است. هنگامی که روح خارج شود، انسان به پوسته‌ای بی‌جان، به یک جسد تبدیل می‌شود. در مورد حیوانات نیز دقیقاً همین‌طور است. آنچه را که بسیاری از انسان‌ها باور ندارند، تمام وقت و در تمام طول عمرشان، در درون خود حمل می‌کنند. آن دور نیست. به همین دلیل، ایمان هدیه‌ای بزرگ و نشانه‌ای از خردمندی است. کسی که ایمان ندارد، عقلش محدود است. چرا که او دلیلی عظیم را درست در مقابل خود دارد: بدن خودش و هر آنچه پیرامون اوست. اگر آن روح وجود نداشت – یعنی همان چیزی که او انکار می‌کند – نه می‌توانست نفس بکشد و نه حتی یک قدم بردارد. از این رو، این ایمان بسیار مهم است. ثمره و نتیجه‌ی ایمان، بهشت است. و مجازات کفر، دوزخ است. الله ما را از آن حفظ فرماید. ان‌شاءالله که الله ایمان ما را تقویت گرداند.

أَلَا بِذِكۡرِ ٱللَّهِ تَطۡمَئِنُّ ٱلۡقُلُوبُ (۱۳:۲۸) [آگاه باشید که تنها با یاد الله دل‌ها آرام می‌گیرد] چه چیزی لازم است تا قلب راضی باشد، آرامش یابد و انسان در درون احساس آسودگی کند؟ انسان باید به الله فکر کند؛ باید نام او را یاد کند. باید به او ایمان داشت و بر او توکل کرد. از هیچ راه دیگری نمی‌توان به آرامش درونی رسید. شیطان انسان‌ها را از راه راست منحرف کرده است. او آن‌ها را به آتئیست، دئیست و چه می‌دانم چه چیزهای دیگری تبدیل کرده است. چه وسوسه‌هایی که به جان مردم نیانداخته است! به‌اصطلاح مدرن شده‌ایم، به‌اصطلاح باهوش شده‌ایم - انگار هیچ‌کس داناتر از ما نیست. بسیار خب، تو باهوشی - اما آیا قلبت آرام گرفته است؟ آیا آرامش در وجودت هست؟ آیا خیر در درونت هست؟ آیا احساس سبکی می‌کنی؟ نه. و چرا؟ زیرا تو از الله، آن قادر متعال، دور هستی. در حالی که این الله است که تو را آفریده است. هم اوست که راه را به تو نشان می‌دهد. این الله است که راه زیبایی را به ما نشان می‌دهد. راه او، راه زیبایی، آرامش درونی، صلح و آسودگی روح است. راهی که الله نشان می‌دهد، راه رسیدن به تمام خوبی‌هاست. چرا که اوست که تو را آفریده است. تو خودت، خود را نیافریده‌ای. الله تو را ساخته است: گوشتت، استخوان‌هایت، خونت؛ همه چیز از اوست. و همان‌طور که تو را آفرید، به تو نشان داده و گفته است که چه باید بکنی. اگر سخنان او را نادیده بگیری و طبق میل خودت عمل کنی، نتیجه‌ای نخواهد داشت. تو که حتی نمی‌توانی یک ماشین ساده بسازی. اگر کس دیگری آن را بسازد و تو بدون داشتن دانش سعی کنی آن را «تعمیر» کنی، فقط خرابش می‌کنی. آن‌قدر نابودش می‌کنی تا اینکه فقط به درد زباله بخورد. و تو دقیقاً در همین وضعیت قرار داری. برای اینکه انسان صلح و آرامش یابد و احساس آسودگی کند - تا قلبش راضی شود و دنیا و آخرتش زیبا گردد - باید الله را به یاد آورد. او باید به الله ایمان بیاورد و نام او را یاد کند. به‌ویژه در دوران سختی باید به یاد او باشد. مردم امروزه می‌گویند: «ما آتئیست شده‌ایم، ما فلان و بیسار هستیم.» اما به محض اینکه اتفاق کوچکی برایشان می‌افتد، فریاد می‌زنند: «ای خدا!» وقتی زمین می‌لرزد، ناگهان فریاد می‌زنند: «الله!» خب، مگر تو همین الان آتئیست نبودی؟ مگر این نگرش تو نبود؟ این نشان می‌دهد که الله این راه را در فطرت انسان قرار داده است؛ و هر از گاهی آن را به ما یادآوری می‌کند. اما سپس شیطان دوباره انسان را فریب می‌دهد و او را مجدداً از راه منحرف می‌کند. بنابراین، الله همه آن‌ها را هدایت کند. باشد که گمراه نشوند. دانشی که آموخته شود و انسان را از راه راست منحرف کند، دانش حقیقی نیست؛ بلکه جهل است. دانش به معنای شناخت است. شناخت چه چیزی؟ شناخت آفریدگار. الله آن‌ها را هدایت کند تا به راه راست بازگردند، ان‌شاءالله.