Mawlana Sheikh Mehmed Adil. Translations.

راه ما، الحمدلله، طریقت نقشبندیه، راه پیامبر ماست. این راهی است که به او ختم می‌شود. ما تلاش می‌کنیم تا ویژگی‌ها و شخصیت زیبای او را الگو قرار دهیم و شبیه او شویم. الله این را بپذیرد. امروز روز قبل از عید است، روز عرفه [19.03.2026]، و فردا... در واقع باید به دنبال ماه گشت، اما امروزه دیگر به سختی مشخص است که چگونه و کجا باید این کار را انجام داد. بنابراین ما از مقامات پیروی می‌کنیم و بر اساس آنچه دولت تعیین می‌کند عمل می‌کنیم. از این رو، امروز به عنوان روز عرفه در نظر گرفته می‌شود. این آخرین روز رمضان است. ان‌شاءالله که پر از برکت بوده است، پربرکت باد. ان‌شاءالله رمضان‌های آینده زیباتر شوند. برای اینکه زیباتر شوند، باید در جهان عدالت و نیکی وجود داشته باشد. باید الله را عبادت کرد، و همه باید این کار را انجام دهند تا جهان به مکانی بهتر و زیباتر تبدیل شود. اما این تنها با ظهور مهدی (علیه‌السلام) محقق خواهد شد. همان‌طور که پدر معنوی ما، شیخ ناظم، همیشه می‌گفت: ما منتظریم، ان‌شاءالله. انتظار کشیدن نیز یک عبادت است. این بیهوده نیست، برای آن نیز پاداش بزرگی وجود دارد. اما ان‌شاءالله هر کسی از صمیم قلب آرزو دارد که این ظلم پایان یابد و وضعیت جهان تغییر کند. آنها هر راهی را امتحان کرده‌اند و در انواع مسیرهای اشتباه قدم گذاشته‌اند. هیچ‌کدام فایده‌ای نداشته است. تنها چیزی که کمک خواهد کرد، اسلام است، راه حقیقت. و این‌گونه این رمضان مبارک نیز آمد و رفت. چقدر رمضان‌ها که گذشته‌اند... ان‌شاءالله رمضان‌های آینده را با مهدی (علیه‌السلام) تجربه خواهیم کرد. زیرا ما اکنون واقعاً به پایان جهان و آخرالزمان رسیده‌ایم. هر چیزی زمان تعیین‌شده خود را دارد. الله متعال برای این جهان و برای همه چیز مهلتی تعیین کرده است. برای سیارات، حتی برای خورشیدها... وقتی زمان آنها به پایان برسد، آنها نیز از بین می‌روند. و الله آنها را دوباره می‌آفریند. این نظم الهیِ الله متعال است. در قرآن از او به عنوان «خلاق» یاد شده است، به این معنی که او پیوسته می‌آفریند. مردم از خود می‌پرسند: «آیا در جاهای دیگر نیز مخلوقاتی وجود دارند؟» البته که وجود دارند. آفرینش الله بی‌حد و حصر و غیرقابل شمارش است. تنها الله می‌داند، ما نمی‌دانیم. بنابراین، ان‌شاءالله این عید مبارک باشد، پر از برکت باشد. زیبایی عید در این است که مسلمانان، خانواده‌ها، برادران دینی و یاران یکدیگر را می‌بخشند. آنها باید خطاهای ارتکابیِ یکدیگر را ببخشند. اگر مسائل جدی‌تری وجود داشته باشد، الله از آنها آگاه است. الله قطعاً به آن شخص مجازات عادلانه یا پاداش او را خواهد داد. همه‌چیز در دست الله است، هیچ‌چیز بیهوده نیست. به همین دلیل نباید درگیری‌های بزرگی وجود داشته باشد. بخشیدن مسائل کوچک به مناسبت عید و آشتی کردن، با اجازه الله کار بسیار خوبی است. الله برای این کار نیز پاداش فراوانی خواهد داد. این یکی از برکات بزرگ این روزهای عید است. این نیز بی‌اجر نمی‌ماند، برکت بزرگی به همراه دارد. الله به ما توفیق دهد تا عیدهای بسیار دیگری از این دست را تجربه کنیم. بدون اینکه به کسی آسیب برسانیم، بدون اینکه از کسی عصبانی باشیم و بدون اینکه دلی را بشکنیم، الله چنین عیدهایی را به ما عطا فرماید. و اگر دل کسی شکسته شده است، الله به او عشق عطا کند تا همه ما را ببخشد، ان‌شاءالله.

فَمَن يَعۡمَلۡ مِثۡقَالَ ذَرَّةٍ خَيۡرٗا يَرَهُۥ (99:7) وَمَن يَعۡمَلۡ مِثۡقَالَ ذَرَّةٖ شَرّٗا يَرَهُۥ (99:8) انسان ناگزیر پیامدهای تمام اعمال خود را متحمل خواهد شد. این را الله، قادر مطلق و بلندمرتبه، اعلام می‌کند. اگر انسان کار نیکی انجام دهد، برای آن پاداش خواهد گرفت و در آخرت به سعادت دست خواهد یافت. حتی کوچک‌ترین کار نیک، اگرچه به اندازه یک ذره غبار باشد، پاداش داده خواهد شد. انسان قطعاً برکت آن را تجربه خواهد کرد. این نشان‌دهنده قدرت و عظمت الله است. نزد الله هیچ چیزی گم نمی‌شود، حتی یک کار نیک. اما اگر انسان کار بدی انجام دهد، وضعیت دقیقاً به همین شکل است. هر کار بد و هر گناهی، پیامدها و مجازات خود را به دنبال دارد. مگر آنکه انسان برای لغزش‌ها و گناهانش خالصانه از الله طلب آمرزش کند. تا زمانی که انسان حقوق همنوعان خود را نقض نکرده باشد، الله او را خواهد بخشید. اما اگر پای حق دیگری در میان باشد، این تنها در صورتی بخشیده می‌شود که انسان از شخص آسیب‌دیده طلب حلالیت کند. در غیر این صورت، این دِین تا روز قیامت باقی خواهد ماند. مسائل این دنیا باید در همین دنیا نیز حل و فصل شوند. اما وقتی انسان می‌میرد، جبران این امر دشوار است. اگرچه بازماندگان ممکن است بعداً ببخشند، اما معمولاً این اتفاق نمی‌افتد. بنابراین انسان باید بسیار محتاط باشد. نباید به هیچ‌کس ظلم کرد. ظلمی که به دیگران می‌شود، تنها در صورتی بخشیده خواهد شد که خود افراد آسیب‌دیده انسان را ببخشند. در مقابل، خطاها و گناهان در پیشگاه الله می‌توانند از طریق کفاره یا قضای عبادات از دست‌رفته بخشیده شوند. اما مجازات ستم به یک همنوع را خطاکار ناگزیر باید متحمل شود، مگر اینکه شخص آسیب‌دیده او را ببخشد. از این رو نهایت احتیاط لازم است: نباید حقوق دیگران را پایمال کرد. ضمناً همین امر در مورد حیوانات نیز صدق می‌کند. آسیب رساندن بی‌دلیل به یک حیوان یا آزار دادن آن، نیز به معنای نقض حقوق آن است. الله ما را از این امر محفوظ بدارد. نباید در حق هیچ موجود زنده‌ای مرتکب گناه شد. این حقوق از جانب الله به مخلوقات داده شده است. سلب این حقوق از آن‌ها از طریق اعمال بد، غیرقابل قبول و ناعادلانه است. همان‌طور که پیش‌تر ذکر شد، این امر ناگزیر مجازاتی در پی دارد. بنابراین کسی که حق دیگری را پایمال کرده است، باید آن را برگرداند و از او طلب بخشش کند. الله ما را از انجام کار بد و نقض حقوق دیگران محفوظ بدارد. الله یاری‌مان کند، ان‌شاءالله.

وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ (50:38) وَقَدَّرَ فِيهَآ أَقۡوَٰتَهَا (41:10) پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: «باید در قدرت مطلق الله، عز وجل، تفکر کرد»۔ در ادامه می‌فرماید: «اما در ذات الله، عز وجل، تفکر نکنید»۔ به این فکر نکنید که: «او چگونه است، او کجاست؟»، بلکه در آفرینش او تفکر کنید۔ از آن درس بگیرید۔ پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: «عظمت الله را از طریق آفرینش او درک کنید»۔ این بدان معناست که الله، عز وجل، که این جهان، آسمان و زمین را آفریده است، همه چیز را بر اساس اندازه و برنامه‌ای کامل خلق کرده است۔ البته چیزهایی وجود دارند که عقل انسان می‌تواند آن‌ها را درک کند۔ اما این‌ها بسیار اندک هستند؛ بیشتر آفرینش فراتر از عقل انسان است۔ اگر انسان سعی کند در چیزهایی نفوذ کند که عقلش قادر به درک آن‌ها نیست، یا ایمانش را از دست می‌دهد یا عقلش را۔ به همین دلیل پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: «در ذات الله، عز وجل، تفکر نکنید»۔ برخی از مردم از این کار دست نمی‌کشند، زیاده‌روی می‌کنند و چیزهای باطل را به عنوان «الله» می‌پرستند۔ کسانی هستند که فراتر می‌روند و – پناه بر الله – باور دارند که الله در قالب شخص دیگری در میان انسان‌ها ظاهر شده است۔ این‌ها ادعاهایی هستند که کاملاً غیرمنطقی‌اند و مطلقاً هیچ ارتباطی با عقل ندارند... تو یک انسان هستی، الله به تو عقلی داده است۔ اما این عقل نیز محدودیت‌های خود را دارد۔ برای برخی چیزها محدودیت‌هایی وجود دارد؛ به این محدودیت‌ها نزدیک نشو۔ اگر به آن‌ها نزدیک شوی، نابود می‌شوی۔ اگر به آن‌ها نزدیک شوی، گمراه می‌شوی۔ دقیقاً به همین دلیل باید این مرزها را بشناسی۔ الله، عز وجل، آسمان و زمین را آفریده است؛ او به زبانی که برای ما قابل درک باشد می‌فرماید: «من آن‌ها را در شش روز آفریدم»۔ اینکه این شش روز شامل چند میلیون یا میلیارد سال می‌شود را تنها الله می‌داند۔ تو نمی‌توانی این را بدانی؛ با این حال انسان‌ها هنوز هم تلاش می‌کنند تا همه این‌ها را کشف کنند۔ آن‌ها ذهن خود را درگیر این می‌کنند که این جهان هستی چقدر بزرگ است، اما نمی‌توانند نه آغازی بیابند و نه پایانی۔ تنها همین حقیقت، عظمت الله را نشان می‌دهد۔ اینکه چگونه آن را آفریده است، با چه محاسبات عظیمی، با چه معیاری آن را به وجود آورده است... میلیاردها، تریلیون‌ها ستاره وجود دارد؛ هیچ‌کدام با دیگری برخورد نمی‌کند، آن‌ها بدون منحرف شدن از مدار خود وجود دارند۔ و مانند هر چیز دیگری، آن‌ها نیز طول عمری دارند۔ زمانی که عمرشان به پایان می‌رسد، به چیز دیگری تبدیل می‌شوند؛ اینکه چه بر سرشان می‌آید را الله بهتر از همه می‌داند۔ اما اکنون نوبت ماست۔ هنگامی که زمان ما فرا رسد، باید در آرامش به سوی الله بازگردیم۔ دقیقاً در این باره تفکر کنید۔ بیایید دستورات او را اجرا کنیم و عبادات زیبایی که به ما عطا کرده است را به جا آوریم۔ سپس بیایید با ایمانی کامل منتظر روزی باشیم که به سوی الله بازمی‌گردیم؛ زیرا این مهم‌ترین روز است۔ مهم‌ترین چیز این است که این دنیا را با ایمان ترک کنیم و با حفظ ایمان خود به آخرت برویم۔ باشد که الله همه عبادات ما را بپذیرد۔ عبادات ما بدون شک دارای نقص هستند۔ افرادی هستند که دائماً در کارهای دیگران دخالت می‌کنند۔ بسیاری هستند که قضاوت می‌کنند: «تو عبادتت را خوب انجام ندادی، تو این‌طور یا آن‌طور نماز خواندی یا اصلاً نماز نخواندی»۔ در حالی که ما به خوبی می‌دانیم که عبادات خود ما به هر حال پر از نقص هستند۔ الله آن‌ها را حتی با نقص‌هایشان می‌پذیرد۔ ان‌شاءالله که الله ما را ببخشد، و آن‌ها را بپذیرد۔ ان‌شاءالله که او همه ما را وارد بهشت کند۔

امروز برای برخی بیست و هفتمین روز ماه رمضان است، برای برخی دیگر بیست و هشتمین روز، و برای دیگران روزی کاملاً متفاوت. ان‌شاءالله که الله آن را مبارک گرداند و بپذیرد. هر سال مردم منتظر شب بیست و هفتم هستند. این شب که به روز فردا می‌پیوندد، شب بیست و هفتم محسوب می‌شود. از آنجا که لیلةالقدر (شب قدر) معمولاً مصادف با این تاریخ است، مسلمانان سعی می‌کنند این شب را با نیت لیلةالقدر و با انجام عبادات زنده نگه دارند. البته این‌ها مناسبت‌های زیبایی هستند. قطعاً بهانه‌ای لازم است تا مردم عبادات خود را با اشتیاق بسیار بیشتری انجام دهند. بنابراین بدون شک الله به آن‌ها بر اساس نیت‌هایشان پاداش خواهد داد. و ان‌شاءالله این امر به خیر و نیکی ختم خواهد شد. این شب قدر – همان‌طور که بارها و بارها می‌گوییم – بهتر از هزار ماه است. این یعنی یک شب به اندازه یک عمر کامل ارزش دارد. هزار ماه تقریباً معادل ۸۰ سال است. ۸۰ سال تقریباً طول عمر یک انسان معمولی است؛ گاهی کمتر است و گاهی بیشتر. در همین محدوده در نوسان است. در کلام الله متعال، در قرآن مجید هیچ چیز بی‌حکمت نیست؛ هر چیزی هزاران، بلکه میلیون‌ها معنی دارد. به همین ترتیب لیلةالقدر معادل یک عمر کامل انسان است. با فضل الله می‌توانی در یک شب، پاداش عبادات یک عمر را به دست آوری. به همین دلیل نیت ما دقیقاً بر همین امر متمرکز است. الله شب‌های قدر بسیاری از این دست را نصیب ما بگرداند. اگر نیت خود را در این راستا خالصانه قرار دهیم، این پاداش را دریافت خواهیم کرد. الله متعال می‌فرماید: «از من بخواهید تا به شما عطا کنم.» بنابراین نترسید: فقط به این دلیل که الله در این شب پاداش یک عمر را عطا می‌کند، به این معنا نیست که پس از آن دیگر چیزی نخواهد داد. او قطعاً به بخشش خود ادامه خواهد داد. با اذن الله، او حتی هزار شب قدر را نیز عطا می‌کند. و انسان می‌تواند در هر یک از این هزار شب، پاداش یک عمر کامل را به دست آورد. یک مؤمن این را می‌پذیرد، آن را می‌داند و با آن مخالفت نمی‌کند. در مقابل، جاهلان به هر چیزی ایراد می‌گیرند. اگر نماز بخوانی، شکایت می‌کنند: «تو خیلی نماز خوانده‌ای.» اگر کار نیکی انجام دهی، می‌گویند: «تو بیش از حد انجام داده‌ای.» اگر بر پیامبر صلوات بفرستی، می‌گویند: «این‌طوری نمی‌شود.» اگر روزه بگیری، می‌گویند: «تو نباید روزه بگیری، این کار درست نیست.» آن‌ها می‌گویند: «کافی است، زیاده‌روی نکن.» افراد زیادی هستند که تلاش می‌کنند مانع انجام کارهای خیر شوند. به همین دلیل، انسانی که یک راهنمای معنوی (مرشد) دارد، از راه راست منحرف نمی‌شود. اما کسی که مرشد ندارد، حتی در مسیر مستقیم نیز گمراه می‌شود. از آنجا که مرشدی ندارند، بسیاری از مردم فریب چنین افرادی را می‌خورند؛ و به خاطر آن‌ها، دین، ایمان و اسلام را رها می‌کنند. آن‌ها دین را چنان سخت می‌کنند که مردم از آن فرار می‌کنند. بنابراین آن‌ها بیشتر از اینکه منفعت داشته باشند، آسیب می‌رسانند. به همین دلیل شما باید همیشه از زیبایی‌ها و نیکی‌ها سخن بگویید. الله متعال چه بخشنده بزرگی است... همه نعمت‌ها در دست اوست. او این نعمت‌ها را هر چقدر که بخواهد عطا می‌کند؛ فضل الله بی‌کران و بی‌اندازه است. الله این شب‌ها را مبارک گرداند. امیدوارم این شب‌ها برای مردم پر از برکت و خیر باشد. وضعیت دنیا معلوم است؛ از زمان آفرینش آن، هرگز مکان راحتی نبوده است. و امروز نیز وضعیت دقیقاً همان است. بسیاری می‌پرسند: «چه خواهد شد؟» بیشتر مردم می‌پرسند: «عاقبت این وضعیت چه خواهد شد؟» دقیقاً همان چیزی رخ می‌دهد که الله می‌خواهد؛ نگران نباشید، غمگین نشوید و نترسید. اگر خود را با غصه و نگرانی عذاب دهید، هیچ فایده‌ای نخواهد داشت. فقط همان چیزی رخ خواهد داد که الله مقدر کرده است. بنابراین با الله باشید؛ با اذن الله شما از رستگاران خواهید بود. ان‌شاءالله که الله پاداش و فضل این شب‌ها را نصیب همه ما بگرداند. الله آن را مبارک گرداند.

وَجَعَلۡنَا مِنَ الۡمَآءِ كُلَّ شَىۡءٍ حَىٍّ (21:30) وَاَنۡزَلۡنَا مِنَ السَّمَآءِ مَآءً طَهُوۡرًا (25:48) الله عزوجل در این آیات می‌فرماید: «ما همه چیز را از آب آفریدیم و به همه چیز از طریق آب حیات بخشیدیم.» آبی که ما از آسمان نازل می‌کنیم، آبی کاملاً پاک است. پایه و اساس اسلام پاکیزگی است. برای وضو و غسل، آب کاملاً ضروری و غیرقابل جایگزین است. از طریق آب، هم حیات جسمانی و هم حیات معنوی وجود دارد. در زندگی جسمانی، طبیعتاً هیچ چیز بدون آب پیش نمی‌رود؛ جایی که آب نیست، هیچ چیز وجود ندارد، بنابراین حیاتی هم در کار نیست. به همین دلیل، این بارش‌های باران تنها با قدرت الله فرو می‌ریزند. طبیعتاً او هر زمان که بخواهد باران می‌فرستد، و هر زمان که نخواهد، نمی‌فرستد. این ادعا که «به جای آن فلان اتفاق می‌افتاد»، البته بحث دیگری است. اگر الله بخواهد، آب را تبخیر می‌کند تا به ابرها تبدیل شوند؛ او آن را نه بر فراز شهر تو، بلکه در وسط دریا می‌باراند. در چنین حالتی چه کاری از دست تو برمی‌آید؟ تو در آنجا ناتوانی. بنابراین باید شکرگزار الله بود و قدر این نعمت‌ها را دانست. باید آب و هر چیز دیگری را به عنوان نعمتی از جانب الله در نظر گرفت. باید قدر این نعمت را دانست. باید با این نعمت با احترام برخورد کرد. در این خصوص باید مراتب سپاس خود را به الله ابراز کنیم. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) در احادیث مبارک خود کسی را که در جویبار یا رودخانه‌ای ادرار کند، یعنی قضای حاجت خود را در آب انجام دهد، لعنت کرده‌اند. نباید این موضوع را دست‌کم گرفت، چرا که برای آن مستقیماً لعنتی بیان شده است. بنابراین آب نعمتی عظیم است. الحمدلله، الله عزوجل این نعمت را از طریق برکت این ماه‌ها و روزها به ما عطا کرده است. از نظر معنوی نیز، پاکسازی برای نماز، وضو و هر شکل دیگری از عبادت برای حضور در پیشگاه الله عزوجل، به وسیله همین آب مبارک انجام می‌شود. بدون آب اصلاً امکان‌پذیر نیست. بالاخره انسان نمی‌تواند خود را با بنزین یا گازوئیل بشوید. با الکل هم نمی‌توان خود را شست. آن‌ها تو را تمیز نمی‌کنند، آن‌ها پاک‌کننده (طاهر) نیستند؛ با آن‌ها نمی‌توان به طهارت و پاکی آیینی دست یافت. وضو و غسل تنها با این آب مبارک قابل انجام است. تنها در این صورت است که نعمت‌های معنوی نیز به تو می‌رسند. اگر وضو و غسل نباشند، این معنویت نیز وجود نخواهد داشت. گاهی اوقات مردم می‌گویند: «من اگرچه وضو نگرفته‌ام، اما تمیزم، قلبم پاک است.» وقتی از آن‌ها می‌پرسی: «آیا نماز می‌خوانی؟»، پاسخ می‌دهند: «نه، نمی‌خوانم.» اگر بپرسی: «چرا که نه؟»، بهانه‌تراشی می‌کنند. نه وضویی هست و نه غسلی. امروزه اکثر مردم دیگر اصلاً به این موضوع توجهی نمی‌کنند. به همین دلیل هیچ خیری هم به آن‌ها نمی‌رسد. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، هشدار می‌دهند: «آب را اسراف نکنید.» ایشان خود وضو و غسل را تنها با مقدار بسیار کمی آب انجام می‌دادند. مولانا شیخ ناظم نیز دقیقاً همین‌گونه عمل می‌کردند. ایشان می‌توانستند وضوی خود را با یک ظرف کوچک، تنها با یک لیوان آب، انجام دهند. ایشان نه با یک سطل کامل، بلکه با یک بطری کوچک آب غسل می‌کردند؛ آن‌ها تا این حد برای آب احترام قائل بودند. متأسفانه امروزه مردم از این موضوع آگاه نیستند. آن‌ها آب را اسراف و آلوده می‌کنند، و به همین دلیل آب برکت خود را از دست می‌دهد. باشد که الله برکات را بیفزاید، ستایش مخصوص الله است برای این نعمت‌ها.

وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَٰتِ أُوْلَـٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ (2:82) الله متعال می‌فرماید: کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته و نیک انجام می‌دهند، برای همیشه در بهشت خواهند ماند. بهشت چیست؟ مکانی است که عقل انسان به سختی می‌تواند آن را درک کند؛ چیزی که هیچ چشمی هرگز ندیده، هیچ گوشی هرگز نشنیده و هیچ انسانی هرگز نتوانسته آن را تصور کند. ماهیت واقعی بهشت این‌گونه است. مردم اغلب آن را با زندگی دنیوی مقایسه می‌کنند و از خود می‌پرسند: «ما آنجا چه خواهیم کرد؟» اغلب با خود فکر می‌کنند: «چگونه وقت خود را در آنجا سپری خواهیم کرد؟» الله متعال بهشت را «دارالسلام» (سرای صلح و آرامش) و «دارالسرور» (سرای شادی) می‌نامد. آنجا سرای زیبایی مطلق است، مکانی که کاملاً عاری از نزاع و درگیری است. پیش از ورود به بهشت، از حوض کوثر پیامبرمان (صلی الله علیه و سلم) می‌نوشند. پس از آن، هیچ یک از صفات بد دنیوی در انسان باقی نمی‌ماند. نه حسد و نه کینه، نه طمع و نه بی‌شرمی؛ از هیچ یک از این ویژگی‌های بد شخصیتی مطلقاً اثری باقی نمی‌ماند. کسی که در این حالت پاکیزه وارد بهشت شود، در هماهنگی و آرامش کامل با دیگران در آنجا زندگی خواهد کرد. رفتار دیگران دیگر هیچ‌گونه ناراحتی در او ایجاد نخواهد کرد. مطلقاً هیچ رنجی دیگر به این افراد نخواهد رسید و آن‌ها برای همیشه در بهشت خواهند ماند. در آنجا نه ترسی وجود دارد و نه نگرانی، نه اندوهی و نه دلتنگی. بهشت دقیقاً همین است. انسان‌ها بهشت را روی زمین جستجو می‌کنند؛ اما بهشت را در اینجا جستجو نکنید. زیرا اینجا مکان آزمایش است. البته الله می‌تواند در این دنیا نیز به شما سعادت و خوشبختی ببخشد. اما این نیز تنها از طریق تقدیر الله و فضل بی‌کران او اتفاق می‌افتد. اما این دنیا هر چقدر هم که زیبا باشد، هرگز نمی‌توان آن را با بهشت مقایسه کرد. چنین مقایسه‌ای به سادگی غیرممکن است. اگر در این دنیا همسری نیکو، فرزندانی با تقوا و انسان‌های صالحی در اطراف خود داشته باشیم، این مانند پیش‌طعم و نمونه‌ای از بهشت است. همسری مهربان، فرزندانی صالح و همنشینانی نیکو مانند بازتابی از بهشت و هدیه‌ای بزرگ از جانب الله هستند. اما اگر همسر اخلاق بدی داشته باشد، از دین و ایمان دوری کند و فرزندان نیز همین‌طور باشند، این مانند تکه‌ای از جهنم روی زمین است. الله ما را از آن حفظ کند. امروز ما در دورانی زندگی می‌کنیم، در آخرالزمان، که تلاش می‌شود همه انسان‌ها در یک قالب قرار داده شوند. حتی اگر در آن سر دنیا زندگی کنید، شما را مجبور به پذیرش همان الگوی فکری می‌کنند که شخصی در سمت دیگر کره زمین دارد. از طریق فیلم‌ها، رسانه‌ها و بسیاری چیزهای دیگر نوعی یکنواختی ایجاد شده است؛ همه باید یکسان بخورند، یکسان بخوانند و به یک روش زندگی کنند. و آن‌ها دقیقاً همین تفکر دنیوی را به آخرت نیز تعمیم می‌دهند و از خود می‌پرسند: «در آنجا قرار است چه کار کنیم؟» در اسلام چنین طرز فکری هیچ جایگاهی ندارد. هر انسانی باید از عقل خود استفاده کند، عمیقاً بیندیشد و به سوی الله متعال روی آورد. نعمت‌های این دنیا باید بیشتر به عنوان وسیله و ابزاری برای ساختن آخرت ما استفاده شوند. اما آن افراد می‌خواهند این دنیا را فقط به خاطر خود دنیا بسازند. به همین دلیل، در نهایت تمام تلاش‌های آن‌ها بی‌نتیجه می‌ماند. مهم نیست به چه چیزی می‌رسند یا چه کاری انجام می‌دهند، آن‌ها هرگز احساس رضایت یا خشنودی واقعی را نخواهند یافت. اما یک مسلمان صادق، به اذن الله، هم در دنیا و هم در آخرت خوشبختی واقعی را می‌یابد. ان‌شاءالله که الله ما را از بهشتِ هر دو جهان بهره‌مند سازد. تا زمانی که در جمع انسان‌های صالح باشید، به اذن الله تا حدودی از قبل در بهشت قرار دارید. در آن صورت فرد بهشت را هم در زمین و هم در آخرت تجربه می‌کند. چنین مجالس معنوی، محافل واقعی بهشت هستند. پیامبرمان (صلی الله علیه و سلم) به ما آموختند که مجالسِ افرادی که در راه الله قرار دارند، باغ‌هایی از باغ‌های بهشت است. پیامبر (صلی الله علیه و سلم) فرمودند: «هرگاه از باغی از باغ‌های بهشت گذر کردید، وارد شوید، سهم خود را از آن بگیرید و در آن آرامش بیابید.» صحابه پرسیدند: «این باغ‌ها چیستند؟» ایشان پاسخ دادند: «حلقه‌های علم، آموزش‌های معنوی و مکان‌هایی هستند که مردم به خاطر الله در آن‌ها جمع می‌شوند.» ان‌شاءالله که الله این مجالس بهشتی را برای ما فزونی بخشد. باشد که مردم در این مکان‌های بهشت دنیوی شرکت کنند؛ زیرا آن‌ها پلی به سوی بهشت ابدی در آخرت هستند. ان‌شاءالله که الله به همه ما قدرت انجام آن را عطا فرماید. به اذن الله، در بهشت نیز در کنار هم خواهیم بود، در این مورد کوچک‌ترین شکی وجود ندارد. الله متعال در یک حدیث قدسی از طریق پیامبرمان (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: «من همان‌گونه‌ام که بنده‌ام درباره من گمان می‌کند.» و به این ترتیب، ما همیشه این امید و گمان محکم را در سر می‌پرورانیم که الله ما را در بهشت خود جای خواهد داد. الله متعال قطعاً ما را طرد نخواهد کرد. زیرا او به راستی بخشنده‌ترینِ بخشندگان است.

شکر الله، ما دوباره در این روزهای مبارک قرار داریم؛ ما در روزهای پایانی رمضان هستیم. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید که شب مبارکی که قرآن مجید در آن نازل شده است، غالباً در این روزها واقع می‌شود. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) توضیح می‌دهد که این امر غالباً در ده روز آخر، یعنی پس از روز بیستم، رخ می‌دهد. به‌ویژه در شب‌های فرد، این احتمال بیشتر است. این از حکمت الله است که او شب قدر را پنهان کرده است. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) در این باره می‌فرماید: اگر مردم تاریخ دقیق شب قدر را می‌دانستند، فقط در همان شب عبادت می‌کردند و در شب‌های دیگر نه. به همین دلیل، شب قدر می‌تواند در هر شبی از کل سال باشد. اما غالباً در ماه رمضان، و در آنجا در ده روز آخر واقع می‌شود. بنابراین در ده روز آخر به اعتکاف می‌روند و عبادات خود را افزایش می‌دهند. برکت رمضان در این ده روز آخر حتی بیشتر است. کسی که هنوز زکات یا فطریه خود را پرداخت نکرده است، این عبادات را در آن ده روز جبران می‌کند. از این طریق پاداش بیشتری نیز دریافت می‌کنند. برای اینکه این روزها بی‌فایده نگذرند، علما فرموده‌اند: «هر شب را به عنوان شب قدر در نظر بگیر.» و گفتند: «هر انسانی را به عنوان خضر (علیه السلام) در نظر بگیر.» زیرا او نیز پنهان است و می‌تواند در چهره‌های مختلف با مردم روبرو شود. برای اینکه مبادا انسان ناآگاهانه نسبت به کسی بی‌احترامی یا بی‌ادبی کند، باید تمرین صبر کند و به مردم احترام بگذارد؛ اگر این کار به خاطر الله انجام شود، در نزد او پذیرفته خواهد شد. در مورد شب قدر نیز دقیقاً همین‌طور است. همان‌طور که در سوره قدر ذکر شده است، قرآن مجید در آن شب نازل شد. در این شب به پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) وحی شد. بی‌شک قرآن مجید کلام جاودانه الله است. این کلام با حکمت الله بخش به بخش نازل شد. وحی بر پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) در طول دوره‌ای ۲۳ ساله کامل شد. اما تجلی کامل قرآن در آن شب به پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) عطا شد. پس از آن، وحی‌ها کم‌کم ادامه یافت تا اینکه کل دین، یعنی اسلام، کامل شد. اسلام، دین الله، کامل شد و اعلام گردید که هیچ دین دیگری جز آن وجود ندارد. به‌هرحال، اسلام از زمان آدم (علیه السلام) تنها دین بر حق بوده است. امروزه برخی افراد نادان از «گفتگوی بین ادیان» سخن می‌گویند. مسیحیت، یهودیت، اسلام – در اصل همگی از نظر منشأ یک دین واحد هستند، بنابراین هیچ «گفتگوی» واقعی به این معنا وجود ندارد. دین آسمانی تمام پیامبران اسلام است. الله می‌فرماید: «در حقیقت، دین نزد الله همان اسلام است» (۳:۱۹)؛ هیچ دین دیگری وجود ندارد. الله پیامبران را یکی پس از دیگری فرستاد تا دین کامل شود. همه آنها یک حقیقت را اعلام کردند. زیرا منبع همان است، هیچ تفاوتی وجود ندارد؛ و هیچ دین دیگری نیز وجود ندارد. باورهای دیگر به‌هرحال ادیان حقیقی نیستند؛ آنها چیزهایی هستند که انسان‌ها بر اساس تصورات خود ابداع کرده‌اند تا خود را راضی کنند. زیرا الله انسان را به عنوان بنده آفرید و برای اینکه پروردگارش را بشناسد. کسانی که از دین حقیقی پیروی می‌کنند، پروردگار خود را می‌شناسند. اما کسانی که دین ندارند به چیزهای دیگری روی می‌آورند. آنها به خود می‌گویند: «بیایید بت‌ها، سنگ‌ها، مجسمه‌ها، حشرات یا حیوانات را بپرستیم.» بنابراین بی‌شک دین حقیقی حقیقتی است که الله به انسان‌ها هدیه داده است. انسان‌ها باید این دین را بیابند و بپذیرند. امروزه ملت‌هایی وجود دارند که خود را «بسیار باهوش» می‌دانند؛ آنها به دیگران به دیده تحقیر می‌نگرند، اما خودشان در وضعیت اسفناکی قرار دارند. وضعیتی که در آن قرار دارند، با وضعیت یک انسان فهیم همخوانی ندارد. یک انسان خردمند به الله روی می‌آورد، او را می‌شناسد، او را عبادت می‌کند و از دستوراتش پیروی می‌کند. شکر الله که این ماه مبارک رمضان بسیار پربرکت است. معجزات بسیاری در این ماه رخ داده است. بزرگ‌ترین معجزه بی‌شک قرآن مجید است. این بزرگ‌ترین معجزه پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) است. کلام الله، کلام حق، قرآن مجید، در این ماه نازل شد. باشد که الله برکت خود را از ما دریغ نکند. همان‌طور که پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) فرمود: کسی که در ماه رمضان روزه‌داری را از مال حلال خود به افطار دعوت کند، الله و فرشتگانش از او پذیرایی خواهند کرد. در شب قدر، فرشته جبرئیل (علیه السلام) نیز از الله برای او طلب آمرزش می‌کند و این مژده را می‌آورد که عباداتش پذیرفته شده است. ان‌شاءالله که الله ما را نیز از زمره این افراد قرار دهد.

لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا (9:40) الله عز و جل در قرآن کریم می‌فرماید: هنگامی که ابوبکر ارجمند در مسیر هجرت در غار در تنگنا قرار گرفت و گمان کرد که دستگیر خواهند شد، نگران شد. البته نه برای خودش، بلکه با خود فکر کرد: «چه بر سر پیامبر ما خواهد آمد؟» پیامبر ما به او فرمود: «غمگین مباش، نگران نباش، الله عز و جل با ماست.» اگر الله با انسانی باشد و مؤمن این را در درون خود نهادینه کرده باشد، غم، غصه و اندوه نمی‌توانند به او آسیبی برسانند. البته ممکن است چنین احساساتی به وجود آیند، اما انسان باید فوراً به الله روی آورد. این سخن زیبایی است. قرآن مجید از آغاز تا پایان بسیار زیباست؛ هم خوبی‌ها و هم بدی‌ها را به ما نشان می‌دهد. راه شگفت‌انگیز پیامبر ما برای ما به معنای سعادت و نیکی است. از آنجا که ما در آخرالزمان زندگی می‌کنیم، در اطراف ما هر نوع ظلم و شرارتی وجود دارد. این شرارت همه جا هست و می‌تواند دامن‌گیر هر کسی شود. بنابراین باید به یاد داشت: الله با ماست، و وقتی الله با ما باشد، هیچ چیز نمی‌تواند به تو آسیبی برساند. بلال حبشی ارجمند در زیر آفتاب سوزان و گرمای طاقت‌فرسا، در حالی که سنگ‌های سنگینی را بر پشت او گذاشته بودند، بدون تسلیم شدن فریاد می‌زد: «الله احد است، الله یگانه است، الله یگانه است.» این شکنجه‌هایی که او تحمل می‌کرد، در چشمان او هیچ بودند. آن‌ها نتوانستند به او آسیبی برسانند. چون او با الله بود، این شکنجه‌ها اثری بر او نداشتند. چیزی که واقعاً او را عمیقاً آزرده کرد، جدایی از پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) بود. زیرا الله عز و جل برای او مقدر کرده بود که در کنار بنده محبوبش باشد. به همین دلیل، پس از رحلت پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) دیگر نتوانست در مدینه بماند و به دمشق رفت. و در دمشق درگذشت. این بدان معناست که آنچه در این دنیا باید واقعاً یک مؤمن را تحت تأثیر قرار دهد، مسائل مربوط به ایمان است. تا زمانی که به ایمان لطمه‌ای وارد نشود، بقیه چیزها بی‌اهمیت هستند. الله ما را حفظ کند؛ ان‌شاءالله که بتوانیم از ایمان خود محافظت کنیم. امروزه هر نوع ظلمی وجود دارد. حتی کسانی که خود را مسلمان جا می‌زنند، بدتر از کافران به مردم ظلم می‌کنند. اینکه یک کافر چه خواهد کرد، از پیش روشن است. پس وظیفه ما چیست؟ وظیفه ما این است که به الله پناه ببریم و با او باشیم؛ زیرا الله پیروز است. وَاللَّهُ غَالِبٌ عَلَىٰ أَمْرِهِ (12:21) «لا غالب إلا الله.» اگر با الله باشی، با اذن الله هیچ‌کس نمی‌تواند کاری با تو کند یا به تو آسیبی برساند. وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ (40:44) این سخنی از پیامبر یعقوب (علیه السلام) است. در این دوران سخت، وقتی با الله باشیم و این صحابه و پیامبران را به یاد آوریم، رنج‌های خود ما مطلقاً هیچ هستند. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: «من پیامبری هستم که بیشترین رنج را تحمل کرده‌ام.» او تمام این سختی‌ها را برای رضای الله و برای امت خود تحمل کرد. بنابراین، تو تنها با تعلق داشتن به امت او، از پیش بزرگترین نعمت را دریافت کرده‌ای. الله ما را حفظ کند و امتحان‌های سختی بر ما تحمیل نکند. زیرا امتحانات آسان نیستند. برخی افراد ناآگاهانه درخواست امتحان می‌کنند یا خواهان سختی‌ها می‌شوند. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: «هرگز چنین درخواستی نکنید.» علمای ما نیز می‌گویند که امتحانات سخت هستند. غلبه بر یک امتحان به همین سادگی و آسانی نیست. بنابراین ما نمی‌توانیم در برابر امتحانات تاب بیاوریم؛ در عوض فضل و احسان الله را طلب کنید. الله عز و جل با بندگانش به دو گونه رفتار می‌کند: از طریق احسان و از طریق امتحان. به همین دلیل باید همیشه برای خود احسان طلب کنید، فضل و بخشش الله عز و جل را بخواهید. ان‌شاءالله که الله به همه ما از فضل خود عطا فرماید. باشد که او به حرمت این ماه مبارک رمضان، انسان‌های بد را از ما دور نگه دارد تا به وسیله آن‌ها مورد امتحان قرار نگیریم. ان‌شاءالله که شرّ آن‌ها به خودشان بازگردد. زیرا انسان‌های شرور زیادی در اطراف ما وجود دارند؛ بسیاری که می‌خواهند به دیگران آسیب برسانند. اگر چنین است، پس شرارت این افراد باید به خودشان بازگردد. ما چیز دیگری نمی‌خواهیم؛ ما از الله فقط فضل و رحمت می‌طلبیم. ما امید به برکت الله داریم، ان‌شاءالله.

قُل لَّن يُصِيبَنَآ إِلَّا مَا كَتَبَ ٱللَّهُ لَنَا هُوَ مَوۡلَىٰنَاۚ (9:51) الله عز و جل می‌فرماید: هیچ اتفاقی برای ما نخواهد افتاد، جز آنچه الله از ازل برای ما مقدر کرده است. مردم در وضعیت کنونی وحشت‌زده می‌شوند و از خود می‌پرسند: «چه بر سر ما خواهد آمد؟» همه‌چیز همان‌طور که الله می‌خواهد پیش خواهد رفت. هیچ اتفاق دیگری نخواهد افتاد. هیچ چیزی رخ نمی‌دهد که او نخواهد. به همین دلیل باید کاملاً به الله توکل کنید. هیچ پناهگاه دیگری وجود ندارد. فَفِرُّوٓاْ إِلَى ٱللَّهِۖ (50:51) پس چه باید کرد؟ الله عز و جل می‌فرماید: «به سوی الله بگریزید.» به الله پناه ببرید. هیچ جای پناه دیگری وجود ندارد. دنیا وارونه شده است، آینده نامشخص است؛ مردم وحشت‌زده می‌شوند و از خود می‌پرسند: «ما باید چه کار کنیم؟» وحشت نکنید. کسی که با الله باشد، وحشت نمی‌کند. ما از سوی الله آمده‌ایم و به سوی او بازخواهیم گشت. به همین سادگی است. بگذارید کسانی وحشت کنند که نمی‌دانند از کجا آمده‌اند و به کجا می‌روند. به اذن الله ما هیچ دلیلی برای وحشت نداریم. هر مقدار روزی (رزق) که الله برای ما در نظر گرفته و هر کجا که آن را مقدر کرده باشد – همه‌چیز در دست اوست. وظیفه ما این است که به او توکل کنیم و همچنان به کار خود، نمازهایمان، خانواده‌مان، اطرافیانمان و خدمت به همنوعانمان بپردازیم. بگذارید اعمال ما برای رضای الله باشد، تا بی‌ثمر نمانند. در این صورت نه سختی‌های تحمل‌شده و نه کارهای نیک انجام‌یافته، هیچ‌کدام بی‌ثمر نخواهند بود. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: «چقدر کار مؤمن شگفت‌انگیز است.» او در هر حال پیروز است، چه در راحتی باشد و چه در سختی. بنابراین هیچ چیزی وجود ندارد که بی‌ثمر باشد یا از دست برود. مهم‌ترین کاری که باید انجام دهیم این است که به الله عز و جل پناه ببریم، به او اعتماد کنیم و کاملاً به او توکل کنیم. این نیز یکی از شروط ایمان است. آمنت بالله وملائكته وكتبه ورسله... وبالقدر خيره وشره من الله تعالى. انسان باید باور داشته باشد که همه‌چیز از جانب الله می‌آید؛ که هم خیر و هم شر از سوی الله مقدر شده است. تنها در این صورت برای آن پاداش خواهی گرفت. هر چیز دیگری کفر خواهد بود. امروزه برخی از مردم به این می‌بالند که می‌گویند: «من به این اعتقاد ندارم.» اگر باور نداری، عواقب آن را خواهی دید. تو در این دنیا از آن رنج خواهی برد و در آخرت چیزهای بسیار بدتری را تجربه خواهی کرد. امروزه دائماً عادت‌ها و گرایش‌های عجیبی پیدا می‌شود؛ کودکان و نوجوانان به دوستانشان اعتماد می‌کنند، اما نه به پدر، پدربزرگ یا عالمان دین. و پس از آن دیگر نمی‌دانند چه باید بکنند. بنابراین: به بیراهه نروید و افکار بد در سر نپرورانید. الله عز و جل روزی و طول عمر هر انسانی را از پیش مقدر کرده است. دقیقاً همان‌طور هم خواهد شد. بنابراین از نفس خود پیروی نکنید. نفس خود را از بدی و حرام حفظ کنید. از هرگونه بدی و مکان‌های بد دوری کنید. کاملاً به الله توکل کنید. وضعیت دنیا به هر حال کاملاً آشکار است. هیچ نشانه‌ای مبنی بر اینکه دنیا بهتر خواهد شد وجود ندارد. دنیا روز به روز بدتر می‌شود. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: «بهترین زمان، زمان من است.» پیامبر، صلی الله علیه و سلم، فرمودند: «پس از آن زمان خلفا و سپس...» – که منظور ایشان زمان پس از خودشان بود – «هر روزی که می‌آید بدتر از روز قبل خواهد بود». امروزه زوال بسیار سریع‌تر پیش می‌رود؛ هر روز بدتر از دیروز است. بنابراین انتظار نداشته باشید که در این دنیا زندگی راحتی داشته باشیم. امید خود را به آخرت ببندید. در آن صورت الله هم در دنیا و هم در آخرت به شما گشایش عطا خواهد کرد. ان‌شاءالله الله همه شما را حفظ کند. روزهای زیبایی نیز فرا خواهند رسید. زمان مهدی (علیه السلام) که توسط پیامبر، صلی الله علیه و سلم، بشارت داده شده است فرا خواهد رسید؛ این یک دوره کوتاه خواهد بود، اما شبیه به عصر سعادت در زمان پیامبر است. پس از آن، این دوران نیز خواهد گذشت. هیچ چیز در این دنیا ماندگار نیست. ابدیت و جاودانگی در آخرت است. در این دنیا همه‌چیز موقتی و فانی است. الله ما را حفظ کند.

ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ (27:3) الله متعال کسانی را که ایمان می‌آورند، نماز برپا می‌دارند و زکات خود را می‌پردازند، می‌ستاید؛ او فضل و رحمت خود را به آنان ارزانی می‌دارد. زکات البته چیزی است که باید سال به سال پرداخت شود؛ این یک بدهی به الله متعال است. از بدهی نمی‌توان فرار کرد. پیامبر، که درود و سلام الله بر او باد، فرمود: «اگر انسانی با این نیت زیر بار بدهی برود که آن را پس ندهد، هرگز نخواهد توانست آن را پرداخت کند. اما اگر با نیت پرداخت آن را بگیرد، ادای آن برایش آسان خواهد شد.» بنابراین، این یک بدهی به الله متعال است. پرداخت آن باید برای یک مؤمن آسان باشد و برای او دشوار نباشد. با دادن زکات و صدقه، نه پول و نه دارایی کاهش نمی‌یابد. اصلاً این‌طور فکر نکنید. اگر بگویید: «من پول کمی دارم، اگر چیزی ببخشم، کمتر می‌شود»، پس بدانید که به هیچ وجه کمتر نمی‌شود. اگر بدهید، کمتر نمی‌شود. فقط زمانی که ندهید، کمتر می‌شود. به همین دلیل، موضوع زکات از پایه‌ها و ارکان اسلام است. کسی که این وظیفه را انجام ندهد، مرتکب گناه بزرگی می‌شود و در نهایت ضرر آن فقط به خودش می‌رسد. زیرا مسلمانان در زمان حال آن را نمی‌دهند؛ بیشتر آن‌ها اصلاً هیچ زکاتی پرداخت نمی‌کنند. به هر حال، بسیاری دیگر حتی نماز هم نمی‌خوانند. اما حتی کسانی که نماز می‌خوانند نیز زکات خود را نمی‌دهند – دست‌کم بیشتر آن‌ها. افراد به حیله‌ها متوسل می‌شوند، این کار و آن کار را می‌کنند، یا اصلاً پرداخت زکات به ذهنشان خطور نمی‌کند. به همین دلیل فرد زکات خود را پرداخت نمی‌کند و حتی فکر می‌کند که با این کار چیزی به دست آورده است. در حالی که تصور نمی‌کند در حقیقت چه چیزی را از دست داده است. هم ضرر مادی وجود دارد و هم ضرر معنوی؛ بنابراین هر دو در میان است. انسانی که خوشحال می‌شود و فکر می‌کند «من سود کرده‌ام»، در واقع فقط خود را فریب می‌دهد و احمقانه رفتار می‌کند. بنابراین بهتر است زکات را در ماه رمضان پرداخت کرد، زیرا پاداش آن در این ماه بسیار بیشتر است. بدین ترتیب زمان آن نیز از دست نمی‌رود و به سادگی از یک رمضان تا رمضان دیگر پرداخت می‌شود. زیرا مهلت زکات یک سال است؛ باید یک سال کامل از آن گذشته باشد. اما اگر هنوز یک سال نگذشته باشد، وضعیت چگونه است؟ این هم امکان‌پذیر است؛ می‌توان آن را همراه با بقیه زکات خود پرداخت کرد. اگر کسی آن را پیشاپیش بدهد و بگوید: «من این را از همین الان به عنوان زکاتم پرداخت می‌کنم»، در این صورت نیز پذیرفته می‌شود. زیرا مطمئن نیستیم که آیا سال آینده را زنده خواهیم دید یا خیر. علاوه بر این، بسیار خوب است که به محض فرارسیدن زمان آن، مستقیماً پرداخت شود. البته زکات برای چیزهای مختلف، متفاوت است. مهم‌ترین آن‌ها پس‌اندازهایی مانند پول و طلا است. نرخ زکات آن‌ها مشخص است: دو و نیم درصد می‌باشد. برای محصولات کشاورزی، دام و اموال مشابه نیز محاسبات دیگری وجود دارد. اگر انسان این را به درستی محاسبه کند و زکات خود را بپردازد، خود را از یک بدهی رها می‌کند و این امر به او آرامش درونی می‌بخشد. آنگاه الله با خشنودی به شما می‌نگرد. «بنده من زکات خود را پرداخت کرد، از فرمان من اطاعت نمود و مرا راضی کرد»، با این کلمات، الله متعال با خوشحالی به این انسان نگاه می‌کند. بنابراین بسیار بافضیلت است که زکات در ماه رمضان داده شود. به این ترتیب، زمان آن با تقویم اسلامی مطابقت پیدا می‌کند و علاوه بر آن، فرد پاداشی چند برابر دریافت می‌کند. امیدواریم الله هیچ بدهی‌ای بر دوش ما نگذارد و ما را در وابستگی به دیگران قرار ندهد. بدهکار بودن به الله متعال سخت است. متأسفانه برخی از مردم خیلی دوست دارند زیر بار بدهی بروند. کسانی که با نیت پس ندادن پول قرض می‌گیرند، فکر می‌کنند که سود برده‌اند. در حالی که در تمام طول زندگی خود از این بدهی رهایی نمی‌یابند و پول قرض‌گرفته‌شده هیچ برکتی برای آن‌ها به همراه ندارد. پس اگر انسانی به الله یا همنوعان خود بدهکار است، باید فوراً آن را تسویه کند. اگر فقیر است و نمی‌تواند بپردازد، باید از مردم بخواهد که او را ببخشند و بگوید: «لطفاً این را به عنوان زکات خود حساب کنید.» این هم امکان‌پذیر است. به این ترتیب، زکات طلبکار پرداخت‌شده محسوب می‌شود و بدهکار از بدهی خود رها می‌گردد. بنابراین، انسان باید هنگام قرض گرفتن، از همان ابتدا نیت قطعی برای بازپرداخت آن داشته باشد. امیدواریم الله هیچ‌کس را در شرایطی قرار ندهد که مجبور به قرض گرفتن شود. انسان باید چیزی را با این نیت قطعی که «من آن را پس خواهم داد» بگیرد، تا الله در آن لحظه به او گشایش و آسانی عطا کند. الله یاور همه ما باشد. ان‌شاءالله که الله اطاعت از فرمان‌هایش را برای ما آسان گرداند. اطاعت از فرمان‌های الهی گاهی اوقات دشوار است. زیرا در این امر، نفس انسان، شیطان و همچنین امیال دنیوی نقش دارند. همه این‌ها انسان را وادار می‌کنند که با این فرمان مخالفت کند. همه این‌ها را قاطعانه رد کنید و از فرمان الله اطاعت نمایید. الله یاور همه ما باشد.