Mawlana Sheikh Mehmed Adil. Translations.

ای کاش برای زندگیم [کار خیری] پیش می‌فرستادم. (۸۹:۲۴) انسان اغلب از کارهایی که انجام نداده پشیمان می شود و می گوید: "ای کاش این کار را می کردم." دو چیز هست که انسان از آنها پشیمان می شود. هر انسانی که دلبسته دنیاست، چه مسلمان، چه مومن و چه بی ایمان، می گوید: "ای کاش این کار را می کردم، آنوقت الان در موقعیت بهتری بودم." "ای کاش پنج سال پیش این زمین را خریده بودیم، اینقدر سود می کردیم." "ای کاش در بورس سرمایه گذاری کرده بودیم، اینقدر سود می بردیم." حالا این چیزی به نام ارز دیجیتال هست، و پشیمان هستند: "ای کاش سرمایه گذاری کرده بودیم، آنوقت اینقدر سود می بردیم." این نوع پشیمانی هیچ فایده ای ندارد. چون قسمت تو نبوده است. حالا عقلت سر جایش آمده، آن موقع فکرهای دیگری داشتی. انسان باید این را بفهمد. حتی اگر در همان لحظه به تو می گفتند: "این کار را بکن، آن کار را بکن"، انجام نمی دادی. بعدا گفتن "ای کاش این کار را می کردیم یا آن کار را می کردیم" یک پشیمانی بی فایده است. هیچ فایده ای ندارد. پشیمانی مفید این است: "ای کاش اینقدر به امور دنیوی وابسته نبودیم، ای کاش بیشتر نماز می خواندیم، ای کاش نمازها را ترک نمی کردیم، ای کاش روزه را سبک نمی شمردیم." اگر از اینکه از دستورات الله پیروی نکردی یا کار بدی انجام دادی پشیمان شوی، الله متعال تو را می بخشد. اگر طلب مغفرت کنی، الله می بخشد. این واقعا فایده دارد. اگر از امور دنیوی پشیمان شوی و بگویی "این کار را نکردیم، آن کار را نکردیم"، فقط تو را بیشتر ناراحت و ناامید می کند. فقط آه می کشی: "آخ!" "ای کاش آن کار را می کردیم. ببین این شخص چقدر درآمد داشته، به چه چیزهایی رسیده است." هر چقدر هم که پشیمان شوی، این فرصت دیگر برنمی گردد. آنچه که می شود تغییر داد، اعمال بد است - از آنها پشیمان شو و اگر به دیگران ظلم کردی طلب بخشش کن. اگر به کسی ظلم نکردی، از الله طلب بخشش کن. اگر از گناهانت پشیمان شوی، آن وقت فایده دارد. آنها پاک می شوند. به جای آنها کارهای نیک ثبت می شود. این رحمتی و نعمتی از سوی الله متعال برای مردم است، و انسان عاقل به آن توجه می کند. او به خاطر امور دنیوی غصه نمی خورد. برای کارهایی که انجام نشده، آدم فقط می گوید: "تمام شد رفت." همانطور که عموی مرحوممان احمد می گفت: "بازار بور تمام شد، خر را به نیغده بران." این بازار تمام شد، برو جای دیگر. اگر می توانی جای دیگر کسب کن، اما برای آخرت همیشه فرصت هست. برای این باید پشیمان شوی، از الله طلب بخشش کن، و او خواهد بخشید. الله همه ما را ببخشد، ان شاءالله.

اللهم، ما را به خاطر کارهایی که نادانانِ ما انجام داده‌اند، مواخذه نکن. این سخن خردمندانه‌ای است. ما اعمال بدکاران را رد می‌کنیم. ما را مانند آنان مجازات نکن. ما به الله التماس می‌کنیم. زیرا در زمان پیامبر موسی، اگرچه فقط یک نفر گناه می‌کرد، تمام قوم مجازات می‌شدند. خدا را شکر، به لطف پیامبرمان، این دیگر امروز وجود ندارد. با این وجود، به خاطر اعمال زشتی که انجام شده، سایه‌ای بر ما افتاده است. وظیفه ما چیست؟ ما باید بدی را رد کنیم. پیامبر ما، درود بر او باد، می‌فرماید: اگر می‌توانی با دستت آن را تغییر دهی، این کار را بکن. اگر توانایی آن را نداری، با کلمات پند بده: «این خوب نیست، این کار را نکنید.» و اگر این هم ممکن نیست، حداقل در قلبت آن را رد کن و فکر کن: «این ناپسند است، من با آن موافق نیستم، من این را نمی‌خواهم.» البته، دخالت با دست امروزه غیرممکن است. حتی تلاش برای دستیابی با کلمات - بیهوده است. آنها اصلاً نمی‌خواهند بشنوند. زیرا آنها اعمال بد خود را خوب می‌دانند. آنها معتقدند که تخلفاتشان علیه الله و بشریت، درست است. بنابراین گفتگو با آنها بی‌فایده است. حداقل این است که در قلب آن را رد کنیم و آنچه را که می‌بینیم، نپذیریم. زیرا آنها کاری کرده‌اند که عادی به نظر برسد و مردم کم‌کم به آن عادت کنند. در حالی که هر کسی باید بدی آشکار را به عنوان بدی تشخیص دهد. برای به دست آوردن رضایت الله، باید خوبی را به عنوان خوبی شناخت. این پایین‌ترین سطح است. یک مسلمان حداقل باید بتواند در قلبش بگوید: «این بد است، این حرام است، این درست نیست.» باید این را بداند. او باید بتواند حرام را از حلال تشخیص دهد. نباید حرام را بپذیرد. الله ما را از این حفظ کند. الله ما را هدایت کند. مردم انواع شرارت‌ها را مرتکب می‌شوند و به آن افتخار هم می‌کنند. الله به ما عقل و بصیرت عطا کند. الله ما را هدایت کند. الله ما را محافظت کند و ایمان ما را حفظ کند، ان شاء الله. الله ما را از چنین وضعیتی حفظ کند.

الله متعال انسان را آفرید. برای رشد اخلاقی و تربیت او، الله پیامبران را فرستاد. الله پیامبران را فرستاد تا وحشی‌گری در انسان از بین برود و در عوض، او ویژگی‌های شخصیتی خوبی را توسعه دهد. وحشی‌گری در انسان به چه معناست؟ نفس مانند درختی است که وحشیانه رشد می‌کند - باید آن را هرس و مراقبت کرد تا انسان میوه دهد و مفید شود. اگر این کار انجام نشود، نفس تمام تلاش خود را می‌کند تا انسان خود را چیزی برتر یا خاص بداند. فرعون گفت: «من خدای بزرگ شما هستم.» این بدان معناست که او دیگران را خدایان کوچک می‌دانست، وقتی می‌گفت: «من بزرگترین شما هستم.» نفس این‌گونه است؛ نفس انسان خود را خدا می‌داند. مولانا شیخ ناظم گفت: «اگر به نفس رها داده شود، هر کسی می‌تواند مانند فرعون ادعا کند: 'من خدای برتر شما هستم.'» این قدرت به فرعون داده شد، اما به دیگران نه - به همین دلیل است که آنها نمی‌توانند این کار را انجام دهند. اما اگر فرصت وجود داشته باشد، نفس می‌تواند هر کسی را وادار کند تا مانند فرعون عمل کند. بنابراین، باید نفس خود را تربیت کرد. اما امروزه گفته می‌شود، مهم نیست که چقدر نفس خود را باد کنید و از آن تعریف کنید، هنوز کافی نیست. «هیچ کسی بهتر از من نیست.» نفس این‌گونه می‌خواهد خود را همه‌جا به نمایش بگذارد. می‌خواهد مردم هر کاری که انجام می‌دهد را ببینند. ای موجود نادان، ای انسان بی‌فکر، اگر آنها ببینند چه سودی برای تو دارد؟ به تو سودی نخواهد رساند، به تو آسیب می‌رساند. چیزهایی که نشان می‌دهی بی‌فایده هستند؛ هم چشم بد و هم بدبختی برای تو به ارمغان می‌آورند. و برای دیگران غم، حسادت و رشک به ارمغان می‌آورد. هیچ چیز دیگری به ارمغان نمی‌آورد. بنابراین، هر چه انسان بیشتر نفس خود را تربیت کند، برای او مفیدتر است. هر چه بیشتر نفس خود را باد کند و بزرگ جلوه دهد، آسیب بیشتری خواهد دید. اگر همه بگویند: «تو خیلی خاص هستی، تو خیلی عالی هستی» چه سودی برای تو دارد؟ وقتی می‌میری و می‌روی، هیچ سودی برای تو نخواهد داشت. به تو آسیب می‌رساند. الله ما را از شر نفس‌مان حفظ کند. باور کردن اینکه افرادی که خود را به نمایش می‌گذارند، به چیز بزرگی دست یافته‌اند و بخواهیم از آنها تقلید کنیم، چیزی جز حماقت محض نیست. یک انسان عاقل حد و مرز خود را می‌داند. ما بندگان ضعیف در دست الله هستیم. هر چقدر هم که یک انسان قوی به نظر برسد - او می‌تواند هر ادعایی داشته باشد، در نهایت ضعیف می‌ماند. این را باید دانست. باید بنده الله بود. گردن ما در دست الله، متعال است. هر زمان که بخواهد ما را می‌گیرد، هر کجا که بخواهد ما را می‌برد. الله به ما یاری رساند. الله ما را از پیروی از نفس خود و خنده‌دار جلوه دادن خود با کارهای احمقانه حفظ کند. و ان شاءالله الله ما را از راه خود منحرف نکند.

اللّه نور آسمانها و زمین است. (24:35) نور از آنِ الله، قادر متعال و بلندمرتبه است. او نور را به مؤمنان عطا می‌کند. آن‌ها از نور او دریافت می‌کنند. الله، قادر متعال و بلندمرتبه، این جهان را از نور پیامبر ما آفریده است. نور ایمان است و کسی که ایمان ندارد، نوری ندارد. در میان مردم، نور نشانه‌ی ایمان است. به نوعی، اثبات ایمان است. در یک انسان بی‌‌ایمان، آن را پیدا نخواهید کرد. چه سفید باشد، چه سیاه، هر کس مؤمن باشد، حتی اگر پوست تیره‌ای داشته باشد، چهره‌اش روشن خواهد درخشید. به واسطه نور الله، قادر متعال و بلندمرتبه. الله این نعمت را در این دنیا به مؤمنان بخشیده است، اما کافران از آن آگاه نیستند. فقط مؤمنان از آن آگاه هستند. الله، قادر متعال و بلندمرتبه، از طریق پیامبرمان، درود بر او باد، اعلام کرد که نور نزد مؤمنان است. کافران چگونه می‌توانند از نور آگاه شوند؟ آن‌ها از هیچ چیز آگاه نیستند. آن‌ها فقط زندگی می‌کنند، این به آن‌ها داده نشده است. به هرکس که داده شده است، باید سپاسگزار باشد. خوب است که از مؤمنان پیروی کنیم. هر کس که تلاش کند شبیه مؤمنان باشد، از این نور سهمی خواهد داشت. او از نور آن‌ها دریافت می‌کند. این نور انسان را به سعادت رهنمون می‌کند. الله خالق همه چیز است. حکمت نزد الله، قادر متعال و بلندمرتبه است. همه چیز نزد اوست. او انسان‌ها را آفریده است تا به غیب ایمان بیاورند. به انسان‌هایی که به غیب ایمان می‌آورند، نور ایمان عطا می‌شود. این نور آن‌ها را در آخرت از تاریکی حفظ می‌کند. و همچنین در این دنیا، به اذن الله، آن‌ها را حفظ می‌کند. الله، قادر متعال و بلندمرتبه، همه را آفریده و خواسته است که ایمان بیاورند؛ اما به انسان‌ها اراده آزاد داده شده است. این نیز از جمله اسرار حکمت اوست. حتی تصورات ما نیز نمی‌توانند به اسرار و دانش الله نزدیک شوند. الله به کسی ظلم نمی‌کند، او به هر کس که بخواهد می‌دهد. او اراده را داده است تا انسان با این اراده به سوی نور تلاش کند. راز این حکمت را نمی‌توانیم درک کنیم. هر کس که بخواهد، می‌تواند آن را دریافت کند. برخی از مردم همیشه با 'اگر و اما' می‌آیند و به دنبال بهانه هستند. بهانه‌های آن‌ها پوچ است. هیچ ارزشی ندارند. گفته می‌شود: «نور را طلب کنید.» مولانا شیخ ناظم نیز اخیراً گفت: «نور را طلب کنید!» الله به ما نور عطا کند. نور به معنای ایمان، به معنای خوبی، به معنای زیباترین است. الله به همه ما از این نور عطا کند، ان شاءالله. الله قلب‌های همه ما را روشن کند.

و زندگی دنیا جز کالای فریبنده نیست (۳:۱۸۵) الله متعال می‌فرماید زندگی دنیوی چیزی جز بازی و سرگرمی نیست. زندگی دنیوی هیچ ارزش واقعی ندارد. همانطور که الله متعال می‌فرماید، ما در این دنیا زندگی می‌کنیم، اما این دنیا ارزش پایداری ندارد. زیرا دنیا پایدار نیست. آنچه پایدار نباشد، ارزش واقعی ندارد. مردم برای این دنیا جنگ می‌کنند، یکدیگر را می‌کشند و به یکدیگر آسیب می‌رسانند. این نیز هیچ ارزشی ندارد. ارزش در آخرت است. آنچه در این دنیا واقعاً ارزشمند است، خانه‌های الله متعال است. کعبه در مکه، مسجد پیامبر در مدینه و مسجد الاقصی در قدس. هر جا مساجدی وجود داشته باشد، آنها نزد الله ارزشمند هستند. اینها چیزهای ارزشمند در این دنیا هستند. خارج از اینها، دنیا هیچ ارزشی ندارد. هیچ اعتباری ندارد. این اماکن مقدس - مساجد و عبادتگاه ها - اگرچه روی زمین هستند، اما در واقع متعلق به آخرت هستند. همه این اماکن مقدس - چه مسجد پیامبر، درود و سلام بر او، سایر مساجد و عبادتگاه ها، درگاه ها یا تربت های اولیا - همه آنها برای رضایت الله وجود دارند. از آنجا که آنها برای دنیا در نظر گرفته نشده اند، ارزش واقعی را در زمین تشکیل می دهند. نه آسمان خراش ها و نه شهرها... نه کاخ ها... هیچ کدام از اینها نزد الله متعال ارزشی ندارند. و برای مردم نیز نباید ارزشی داشته باشد. اما مردم برعکس عمل می کنند: آنها آنچه را که ارزشمند است، قدر نمی دانند. آنها آنچه را که بی ارزش است، قدر می دانند. مردم بدون اینکه نیازی باشد، وطن خود را ترک می کنند و به جاهای دیگر می روند، فقط به دنبال دنیا، فقط برای امور دنیوی. اما اگر مکانی که در آن زندگی می کنید مانع از انجام دین شما می شود، زمین الله وسیع است و می توانید به جای دیگری بروید. اما رفتن برای یک زندگی مجلل تر، برای سود دنیوی، به معنای تعقیب امور دنیوی است. این فایده ای ندارد. الله از این راضی نیست. الله در همه جا روزی می دهد. هر کجا که باشی، الله روزی می دهد. بنابراین به چیزهایی که مربوط به آخرت است توجه کنید. مردم به خود می گویند: "من باید به جای دیگری بروم تا زندگی بهتری داشته باشم." الله روزی دهنده است. الله هر کجا که باشی روزی تو را می دهد. اگر با این وجود می خواهی مهاجرت کنی، باید مراقب باشی. "آیا دینم حفظ می شود؟" "آیا به ایمانم وفادار می مانم؟" "آیا فرزندانم به ایمان وفادار می مانند؟" "اگر فرزندانم وفادار بمانند، آیا نوه هایم هم وفادار خواهند بود؟" - به این باید توجه کرد. انسان هر کجا که می رود، باید همیشه در مکان هایی باشد که الله متعال دوست دارد. مساجد، درگاه ها، عبادتگاه ها... هر جا که در دنیا باشند، باید به آنجا پناه برد. الله کمک خواهد کرد. الله محافظت خواهد کرد، ان شاءالله. الله به همه مسلمانان کمک کند، ان شاءالله. امیدواریم ایمان خود را حفظ کنیم. امیدواریم ایمان فرزندان و نوادگان ما حفظ شود، ان شاءالله.

و من جن و انس را جز برای اینکه مرا بپرستند نیافریدم (۵۱:۵۶) من از آنان هیچ رزقی نمی خواهم و نمی خواهم که مرا اطعام کنند (۵۱:۵۷) بسیاری از مردم، حتی بیشتر آنها، نمی دانند چرا الله متعال ما را آفریده است و هدف از خلقت ما چیست. الله متعال می فرماید: «من جن و انس را فقط برای این آفریدم که مرا عبادت کنند.» این حکمت پشت آن است. کسی که این را بفهمد، سرش را به درد نمی آورد و دچار ناامیدی نمی شود. کسی که این را نفهمد، زندگی بدون فایده واقعی را سپری می کند. گاهی اوقات آنها حتی خودکشی می کنند و فکر می کنند: «من هدف این زندگی را نمی فهمم، من ناگهان به این دنیا آمده ام» و در اطراف پرسه می زنند، انگار که کسی و چیزی در این دنیا وجود ندارد. آنها نمی دانند که الله متعال وجود دارد. آنها باید به الله ایمان بیاورند. اگر به الله ایمان بیاورند، همه چیز خوب برای آنها پیش خواهد آمد. اما کسی که بی ایمان است، کسی که از هیچ چیز اطلاعی ندارد، به عنوان منکر ظاهر می شود و همچنان انتظار خوبی دارد. خوبی از کجا به تو برسد؟ حتی اگر تمام دنیا از آن تو باشد، نمی توانی خود را از این گرفتاری رها کنی. برای رهایی از گرفتاری، باید الله را عبادت کنی. عبادت یعنی بزرگداشت الله متعال. شما همچنین باید برای داشتن یک زندگی عاقلانه، پیامبر را گرامی بدارید. در زندگی بدون حکمت، چیزی با اهمیت وجود ندارد. بسیاری از مردم به والدین خود می گویند: «چرا مرا به این دنیا آوردید؟» الله ما را ببخشد! والدین شما نبودند که شما را به اینجا آوردند، الله متعال شما را آفریده است. او فقط آنها را به عنوان وسیله ای انتخاب کرده است. تنها کاری که باید در قبال آنها انجام دهید این است که به آنها احترام بگذارید. شما باید به خاطر الله با احترام با آنها رفتار کنید. افرادی که فقط برای امور دنیوی زندگی می کنند، به والدین خود ظلم می کنند و به آنها توهین می کنند. تقصیر خودشان است. اگر الله متعال شما را نمی آفرید، چگونه والدین شما می توانستند شما را به وجود بیاورند؟ آیا خلق یک انسان آسان است؟ هیچ خالقی جز الله متعال وجود ندارد. الله متعال هر زمان که بخواهد خلق می کند، و اینگونه است که شما به دنیا می آیید. هیچ چیز دیگری جز این وجود ندارد. اگر الله بگوید «نباش»، نخواهد بود. اگر الله بگوید «باش»، پس خواهد بود. این را هم باید دانست. این حکمت زندگی است: ما آفریده شده ایم تا الله را عبادت کنیم؛ تا در عبادت به او تعظیم کنیم. امور دنیوی از اهمیت چندانی برخوردار نیستند. مهمترین چیز آگاهی انسان از هدف خلقت اوست: ما اینجا هستیم تا الله متعال را عبادت کنیم. در این یقین، آرامش واقعی روح نهفته است. در غیر این صورت، هیچ آرامشی وجود ندارد. آدم به این طرف و آن طرف می دود. آدم این کار و آن کار را می کند. اما می بیند که آرامشی نیست، رضایتی در قلب وجود ندارد. چگونه می توان به رضایت رسید؟ آگاه باشید که دلها با یاد الله آرام می گیرد (۱۳:۲۸) رضایت از طریق یاد الله متعال، از طریق یادآوری مداوم او حاصل می شود. الله همه ما را، تمام بشریت را، هدایت کند. باشد که آنها از این راه زیبا پیروی کنند؛ الله این راه را برای همه باز کرده است. اینطور نیست که فقط برای تو یا فقط برای من وجود داشته باشد - هر کسی که بخواهد می تواند این راه را در پیش بگیرد و به آرامش برسد، ان شاءالله.

حدیثی وجود دارد: إِنَّ اللَّهَ لاَ يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ وَلَكِنْ يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ وَأَعْمَالِكُمْ الله متعال بر اساس ظاهر، چهره یا چشمانتان به شما پاداش نمی‌دهد. الله متعال به اعمال شما، کارهای نیک شما و اطاعت شما از او نگاه می‌کند. مردم امروز - اگرچه قبلاً هم اینطور بود، اما اکنون بدتر شده است - به ظاهر خود، یعنی ظاهر و شکل خود، بسیار اهمیت می دهند. به درون خود هیچ اهمیتی نمی دهند. درون آنها حتی بدتر می شود. آنها فکر می کنند ظاهرشان مطابق میل خودشان زیبا شده است. آنها برای نفس خود را شکنجه می دهند. آنها دچار مشکلات مختلف می شوند. اما هیچ کدام از اینها ارزشی ندارد. اگر به آنها گفته شود دو رکعت نماز برای رضایت الله بخوانند، حتی این کار را هم نمی کنند. آنها کارهای مختلفی انجام می دهند. آنها غذا نمی خورند، این کار را می کنند، آن کار را می کنند، این طرف و آن طرف می دوند. آنها جراحی می کنند. آنها چهره، چشمان خود را تغییر می دهند. برای نفسشان. همه چیز برای بدنی که پوسیده می شود. مهم نیست چقدر آن را زیبا کنی، چقدر تلاش کنی، بعد از مدتی دوباره تغییر می کند. آنها مجبور می شوند دوباره آن را عمل کنند. سپس عمل دوم، سوم، چهارم می رسد و زندگی تمام می شود. اینکه آیا ظاهر واقعاً زیبا شده است یا نه - فقط الله می داند. آنها فکر می کنند طبق میل خودشان زیبا شده است، اما هرگز به درون خود نگاه نمی کنند. تو با ظاهر خود مشغولی، اما خودت اصلا ظاهر خود را نمی بینی. دیگران آن را می بینند. الله به تو چشم داده، گوش داده، همه چیز داده است. او اینها را به تو داده تا محیط اطراف خود را ببینی. نه اینکه دیگران را وادار کنی به تو خیره شوند. الله متعال تو را خلق کرده است. شکرگزار الله باش. الله تو را در بهترین شکل آفریده است - در شکلی که مناسب توست. چشمان ما، بینی ما، همه چیز... همه چیز همانطور شده است که الله متعال می خواست. هیچ دلیلی برای تغییر آن وجود ندارد. به درون خود نگاه کن. اگر فقط یک هزارم تلاشی را که برای ظاهر خود می کنی، برای درون، قلب و روح خود صرف می کردی، به بالاترین رتبه ها می رسیدی. نباید به ظاهر اهمیت داد. نباید به امور دنیوی اهمیت داد. این کارها برای رضایت الله انجام نمی شود. هیچ کس نمی گوید: "برای اینکه الله مرا دوست داشته باشد، بیایید بینی خود را اصلاح کنیم، لب هایمان را پروتز کنیم." هیچ کس نمی گوید: "بگذار چشمانم را برای الله اینگونه گشاد کنم." پس همه چیز برای دنیاست. برای نفس. برای اینکه مورد پسند دیگران واقع شویم. اما این محبت واقعی نیست، فقط برای به دست آوردن نگاه های شهوت آلود است. این کل قضیه را بدتر می کند. الله ما را از این حفظ کند. شیطان به هر طریق ممکن فریب می دهد. وسوسه های آخرالزمان بسیار بزرگتر است. قبلاً اینقدر وجود نداشت. اکنون همه از درون خود غافل شده اند. آنها فقط به ظاهر نگاه می کنند. به جای اینکه به رفتار، تربیت و شخصیت خود توجه کنی، به ظاهر خود می پردازی تا مردم با شهوت به تو نگاه کنند. الله ما را از این حفظ کند. الله نگذارد از نفس خود پیروی کنیم. ان شاءالله، از آنچه الله به ما داده است راضی باشیم.

به یقین برای شما در [روش] رسول الله سرمشقی نیکوست (۳۳:۲۱) الله، بلندمرتبه و توانا، می‌فرماید: پیامبر - درود و سلام بر او - بهترین الگوی شماست. پیامبر - درود و سلام بر او - نه تنها برای مسلمانان، بلکه برای کل بشریت، کامل‌ترین الگو را تجسم می‌بخشد. هر کس از او پیروی کند، حقیقتاً انسانی می‌شود. او به شیوه ای شایسته انسان رفتار می کند. با بهترین وجدان. به همین دلیل، همه طریقت‌ها، به ویژه طریقت نقشبندی، تلاش می‌کنند تا شیوه زندگی، گفتار و کردار پیامبر - درود و سلام بر او - را در عمل پیاده کنند. بدیهی است که هیچ انسانی نمی تواند کاملاً شبیه پیامبر - درود و سلام بر او - باشد. اعمال او سنت است. به عنوان یک طریقت، وظیفه ماست که همواره به سنت پایبند باشیم. او در میان همه انسانها والاترین است. او پیامبری است - درود و سلام بر او - که الله، بلندمرتبه و توانا، به عنوان الگو برای بشریت برگزیده است. این چنین است. هر جا که از الگوی او پیروی شود، نه ظلمی وجود دارد و نه بدی. فقط نیکی وجود دارد. این راه پیامبر است - درود و سلام بر او. برخی از مسلمانان انتقاد می کنند و به خود اجازه می دهند قضاوت کنند: "این جایز نیست، آن را نباید انجام داد." به شکر الله، طریقت ما هر آنچه را که پیامبر - درود و سلام بر او - آموخته است، نشان می دهد. او راه او را دنبال می کند. طریقت خارج از شریعت نیست. طریقت قلب و هسته درونی شریعت است. راه پیامبر - درود و سلام بر او - نور، هدایت و رحمت برای بشریت است. هر کس از او پیروی کند، سعادت واقعی را می یابد. او در این دنیا خوب زندگی می کند و ان شاءالله، در آخرت بهتر خواهد بود. الله به همه ما در این راه موفقیت عطا کند. الله به ما کمک کند تا این راه را دنبال کنیم، ان شاءالله. الله ما را از پیروی از نفس خود حفظ کند، ان شاءالله. ان شاءالله به این زیبایی دست یابیم.

خداوند حکمت را به هر کس که بخواهد عطا می کند، و به هر کس حکمت داده شود، به راستی که خیر فراوانی داده شده است.(2:269) الله متعال به برخی از مردم حکمت عطا می‌کند. به هر کس که حکمت داده شود، برکت بزرگی به او عطا شده است. حکمت چیست؟ به معنای تشخیص خوبی، عمل به آن و در دسترس قرار دادن آن برای دیگران است. این حکمت واقعی است. اگر چیزی بدون حکمت گفته شود، سوء تعبیر خواهد شد، هرچند که کلمات زیبا باشند. زیرا حکمت وجود ندارد. همه ظاهر را می بینند، اما انتقال حکمت نهفته در آن چیز دیگری است. درک حقیقت عمیق‌تر در آن، بعد کاملاً متفاوتی است. چرا این را ذکر می کنیم؟ زیرا در همه جا مردم خود را دانشمند جلوه می دهند. آنها ادعا می کنند: 'ما دانش داریم'، سخنرانی می کنند، موعظه می کنند و خودنمایی می کنند. اما تنها تعداد کمی حکمت دارند. گروه های بی حکمت ظاهر می شوند که - برخلاف تمام دلایل منطقی - سنت های دیرینه اسلام را رد می کنند. آنها می گویند: "این سنت نیست". آنها با تکبر اعلام می کنند: 'این هرگز وجود نداشته است'. این چه سودی برای شما دارد؟ چه منفعتی از آن می برید؟ این فقط برای خودپسندی شماست. آنها برای خودنمایی محض به حقایق ثابت شده حمله می کنند. آنها می گویند: "این درست نیست". آنها می گویند: "این مجاز نیست". در حالی که این همه چیز غیرمجاز، این همه چیز ممنوعه وجود دارد، شما به اقدامات مسلمانان حمله می کنید؟ چرا؟ چون حکمت وجود ندارد. در حالی که کفر و بی اخلاقی همه جا حاکم است، آنها آن را رها می کنند و می گویند: "روزه گرفتن در ماه رجب مجاز نیست، این جایز نیست." آنها می گویند: "رجب ارزشی ندارد". این سنت به صحابه، به زمان خود پیامبر باز می گردد. صحابه به آن عمل می کردند، جانشینان به آن عمل می کردند، نسل به نسل به آن عمل می کردند. شما یک سنت هزار و چهارصد ساله را نامشروع اعلام می کنید. اگر این حماقت محض نیست، پس چیست؟ چیزی جز کمبود حکمت نیست. مطمئناً، دقیقاً همین است. حکمت از اهمیت بالایی برخوردار است. هر کس با افراد بی حکمت معاشرت کند و به سخنان آنها گوش دهد، به خود آسیب می رساند. هیچ سودی ندارد. الله ما را از شر آنها حفظ کند. افراد بی حکمت یا نادان هستند یا خائن و ریاکار. چیز دیگری نیست. الله ما را از شر آنها حفظ کند.

وَلَا تَقۡرَبُوۡا مَالَ الۡيَتِيۡمِ اِلَّا بِالَّتِىۡ هِىَ اَحۡسَنُ حَتّٰى يَبۡلُغَ اَشُدَّهٗ​ ۚ وَاَوۡفُوۡا الۡكَيۡلَ وَالۡمِيۡزَانَ بِالۡقِسۡطِ (6:152) الله، قادر متعال، امر می کند: "حقوق را رعایت کنید". به حقوق دیگران تجاوز نکنید. الله همه چیز را می بخشد. الله آمرزنده است، اما حقی که از دیگری گرفته اید، فقط در صورتی بخشیده می شود که از آن شخص صادقانه طلب بخشش کنید و حقش را به او بازگردانید. اگر این بی عدالتی تا روز قیامت باقی بماند، برای شما سنگین تمام خواهد شد. الله از اعمال نیک شما می گیرد و به او می دهد. اگر دیگر عمل نیکی نداشته باشید، گناهان شخصی را که حقش را پایمال کرده اید بر شما می گذارد. به همین دلیل باید در این دنیا، تا زمانی که زنده هستید، حق هر کسی را ادا کنید. هیچ کس نباید فکر کند: "او را فریب دادم و سود بردم." این سود نیست، بلکه ضرر است. در این دنیا هنوز می توانید این ضرر را جبران کنید. اگر حق شخص را بدهید، تا زمانی که زنده هستید، با او آشتی می کنید. اما اگر حق خود را نبخشد، برای شما بسیار سخت خواهد بود. بنابراین، تا زمانی که زنده هستید، باید مراقب باشید که به حق کسی تجاوز نکنید. اگر به دیگران بدهکار هستید، باید نزد آنها بروید و با آنها آشتی کنید. باید حقشان را به آنها برگردانید. زیرا بسیاری از مردم خود را مسلمان معرفی می کنند، اما به حقوق دیگران تجاوز می کنند. این می تواند در سطح معنوی نیز رخ دهد. نه فقط مادی. او حق را نادیده می گیرد و به او آسیب می رساند. این نیز نقض حق است. بنابراین، اگر فرصتی برای عادل بودن به شما داده شود و شما برخلاف حق عمل کنید، گناه بسیار بزرگی مرتکب می شوید. پیامبر ما، درود و سلام الله بر او باد، می فرماید: "بدترین گناه، شهادت دروغ است." پیامبر ما در حدیثی درباره شهادت دروغ می فرمایند: "بدترین گناه شهادت دروغ است." سپس دوباره می گوید: "شهادت دروغ." و دوباره: "شهادت دروغ." صحابه گفتند: "آرزو می کردیم که پیامبر دیگر آن را نگوید." آنقدر آن را تکرار کرد که مشخص شد: شهادت دروغ بدترین نوع تجاوز به حقوق است. به همین دلیل، برای اینکه شاهد دروغ نشویم، باید در سطحی غیر مادی نیز به حق توجه کنیم. نه تنها از نظر مادی، بلکه از نظر معنوی نیز باید به حق احترام گذاشته شود، این بسیار مهم است، الله ما را از آن حفظ کند. الله ما را اسیر نفس خود نکند. نفس ما بدی را خوب جلوه می دهد. الله ما را از آن حفظ کند.