Mawlana Sheikh Mehmed Adil. Translations.

ان‌شاءالله که خیر باشد، ان‌شاءالله که باعث خیر شود. نیکی همیشه به نیکی می‌انجامد. و بدی به بدی منتهی می‌شود. بنابراین شکر الله: این راهی که مولانا شیخ ناظم و همچنین اساتید به ما نشان داده‌اند، برای مردم، برای مسلمانان – خلاصه برای همه – راه نیکی است. می‌گویند: «هر که نیکی کند، نیکی خواهد دید.» الله، آن قادر و متعال، هیچ چیز را فراموش نمی‌کند؛ حتی اگر به اندازه ذره‌ای نیکی کنی، قطعاً پاداشت را دریافت خواهی کرد. همچنین الله، آن قادر و متعال، می‌فرماید: اگر بدی کنی و توبه نکنی، سزای آن را خواهی یافت، حتی اگر به اندازه ذره‌ای باشد. این دقیقاً همان چیزی است که پیامبر ما و تمام پیامبران دیگر به مردم آموخته‌اند. بسیاری اکنون فکر می‌کنند که این فقط مربوط به آخرت است: «اگر نیکی کنم، در آخرت پاداشش را می‌گیرم...» در حالی که این امری کلی است؛ یعنی هم برای دنیا و هم برای آخرت، نه فقط برای زندگی پس از مرگ. اگر در دنیا نیکی کرده باشی، قطعاً پاداش این نیکی را دریافت خواهی کرد. اگر مرتکب بدی شده باشی، قطعاً پیامدها و مجازات آن را همین‌جا متحمل خواهی شد. تو اینجا رنج خواهی کشید و در آخرت نیز رنج خواهی برد، مگر آنکه توبه کنی. اما اگر اینجا کار بدی انجام دهی، مجازاتت را بکشی و سپس به این درک برسی: «آه، من اشتباه کردم...» ...و اگر بگویی: «دست‌کم مجازات را اینجا پس دادم تا در آخرت رنج نکشم»، و توبه کنی، طلب بخشش نمایی و به سوی الله بازگردی، آنگاه از عذاب آخرت در امان خواهی ماند. اما در دنیا، مجازات ظلمی که انجام شده قطعاً اجرا می‌شود. به همین دلیل، این راه مسلمان، راه ایمان و اسلام، راهی بسیار زیباست. انسان دست‌کم اینجا عواقب را می‌بیند؛ چرا که دنیا محل آزمایش است و هر عملی پیامدهایی دارد. انسان این مجازات را متحمل می‌شود تا سر عقل بیاید و از بار این گناه رهایی یابد. اما اگر لجبازی کنی و بگویی: «نه، من هر کاری دلم بخواهد می‌کنم»، آنگاه این در دنیا هم سودی برایت نخواهد داشت. کارهای بدی که مرتکب شده‌ای، در دنیا چیزی جز رنج برایت به همراه نخواهند داشت. اما در آخرت، مجازات آن بسیار سخت‌تر خواهد بود. الله ما را حفظ کند. مردم باید این را بدانند. تمام پیامبران، تمام صحابه و مؤمنان برای نیکی زندگی می‌کنند. آن‌ها بدی را نمی‌خواهند. زیرا آن‌ها آنچه را که الله دوست دارد، دوست دارند و آنچه را که الله نمی‌پسندد، دوست ندارند. الله ما را حفظ کند؛ از پلیدی‌ها، گناهان و شر، الله ما را محفوظ بدارد.

وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱرۡكَعُواْ مَعَ ٱلرَّـٰكِعِينَ (2:43) الله، آن قادر متعال و بلندمرتبه می‌فرماید: هر کاری که انجام می‌دهید، برای رضای الله انجام دهید و علم بیاموزید. این‌ها مجالس علم هستند. وقتی انسان در آنجا حضور دارد، مکان‌هایی هستند که نظر لطف الله بر آن‌هاست و الله آن‌ها را دوست دارد. البته که انسان به این مجالس می‌آید تا بیاموزد. فرقی نمی‌کند کدام شیخ یا استادی صحبت می‌کند: وقتی مردم بیرون می‌روند، بیشترِ آن را فراموش کرده‌اند. الله متعال انسان را فراموشکار آفریده است. با این حال، در ذهن برخی باقی می‌ماند. مهم این است که در این مجلس حاضر باشید و این رزق معنوی را دریافت کنید. وقتی انسان آن را دریافت می‌کند، در درونش باقی می‌ماند. حتی اگر آدم به یاد نیاورد که «چی بود؟»... قضیه کودکانی که در درس گوش می‌دهند و فراموش می‌کنند، متفاوت است. اما آنچه در این مجالس شنیده می‌شود، به درون انسان نفوذ می‌کند - حتی به‌طور ناخودآگاه - و بر معنویت او اثر می‌گذارد. فایده‌اش ماندگار است. حتی اگر خود شخص نداند، باعث برکت می‌شود. معنویت را تقویت می‌کند، یعنی دنیای درون مستحکم می‌شود. وگرنه خیلی‌ها می‌آیند و می‌گویند: «من انجام دادم، اما فایده‌ای نداشت» یا حرف‌هایی شبیه این. نه، اگر عبادتی انجام داده‌ای، بدون شک فایده‌ای دارد. انتظار نداشته باش که به زور همان لحظه نتیجه‌اش را ببینی. به راهت ادامه بده، استقامت کن. این راه به اذن الله برای دنیا و آخرتت خوب است. این برای زندگی‌ات بهترین چیز است. آن وقت افراد بی‌ایمان، آن بندگان خدا (بیچاره‌ها)، باز می‌پرسند: «چرا به این دنیا آمده‌ایم؟» خب، تو به میل خودت نیامده‌ای؛ الله تو را آفریده است. هدف ما چیست؟ هدف تو بندگی الله و بودن در راه اوست. موضوع بر سر دریافت این معنویت زیبا و جذب آن در روحت است. فرقی نمی‌کند بپرسی: «چرا خلق شدم؟ اینجا چه کار دارم؟»... چه بگویی و چه نگویی: الله تو را برای این هدف آفریده و به این دنیا آورده است. این وضعیت را خیر بدان تا عاقبتت به خیر شود. برای اینکه حالت خوب شود، از بدی دوری کن. خودت را از این افکار بد رها کن. وقتی می‌پرسی «هدفم چیست؟»، به شیطان یا شک و تردیدهای خودت گوش نده. هدف تو بندگی الله و بودن در راه اوست. آنچه الله به تو می‌دهد را بپذیر؛ ردش نکن، بلکه قبولش کن. آن را بپذیر و همان‌طور که گفتم، در این مجالس پربرکت بنشین. چه متوجه شوی و چه نشوی: این تجلی و رحمتی که الله نازل می‌کند، به درون تو و روحت نفوذ می‌کند. این زیبایی ان‌شاءالله تا ابد با تو خواهد ماند. ان‌شاءالله الله مجالس ما را پایدار بدارد.

يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمۡ وَيَهۡدِيَكُمۡ (4:26) الله، آن قادر متعال و بلندمرتبه، می‌فرماید که می‌خواهد شما را هدایت کند و به شما خیر عطا فرماید. در مقابل، شیطان خواهان بدی است؛ او می‌خواهد شما را به اعمال زشت گمراه کند، این فرموده الله است. البته این بخشی از حکمت و سرّ الله است. حتی اگر ما نتوانیم حکمت و راز نهفته در آن را دریابیم، اما باید بدانیم که انسان می‌تواند بر نفس خود مسلط شود و از راه الله پیروی کند. پیمودن این راه بدون اطاعت از نفس کاملاً ممکن است. البته نفس فشار سنگینی می‌آورد؛ حرام را بیشتر دوست دارد و بیشتر مایل به ارتکاب آن است. حال آنکه در طرف دیگر، در مسیری که الله فرمان داده است، هر نوع خیر و زیبایی نهفته است. حتی اگر هر سال همان حرف‌ها زده شود: در تکرار هزاران فایده است. با تکرار، انسان آنچه را که فراموش کرده است به یاد می‌آورد. ما در روزهای پربرکت و در ماه‌های پربرکتی قرار داریم. اما در طرف دیگر، حرام و هر نوع شر وجود دارد. و آن چیست؟ سال نو، شب سال نو. با این به اصطلاح سال نو، شیطان مردم را فریب می‌دهد و وادارشان می‌کند تا برای کارهای بیهوده تدارک ببینند. می‌گویند می‌خواهند شادی کنند و خوش بگذرانند... واقعاً برای چه خوشحالید؟ ما این را نمی‌فهمیم! انسان‌های عاقل و بالغ... کسانی که هزار برابر بیشتر از ما درس خوانده‌اند، دانشگاهیان، شخصیت‌های محترم – آن‌ها خود را برای این چیزهای پوچ آماده می‌کنند. از یک ماه قبل می‌گویند: «ما این کار را می‌کنیم، آن کار را می‌کنیم» و خانه‌ها و خیابان‌ها را تزیین می‌کنند. چه فایده‌ای دارد؟ هیچ. چیزی جز ضرر نیست. در این ایام کارهایی انجام می‌شود که الله دوست ندارد، کارهایی که هرگز تأیید نمی‌کند و درباره‌شان می‌فرماید: «این کار را نکنید». به همین دلیل، چیزی جز تاریکی و شر به همراه ندارد. محیط نه از نیکی، بلکه از بدی پر می‌شود. هر سال مردم در سراسر جهان خوشحالی می‌کنند که «سال نو می‌آید». همان‌طور که مولانا شیخ ناظم فرمودند: امروزه هر روز بدتر از روز قبل است؛ روزِ آینده بدتر از روزِ گذشته است. بدتر و بدتر... نه بهتر. با این حال خوشحال‌اند و می‌گویند: «سال نو بهتر خواهد بود، ما فلان و بهمان کار را خواهیم کرد.» می‌گویند: «بیایید با خوشحالی سال نو را شروع کنیم»... خوشحال نخواهند بود؛ صبح به خاطر سمی که نوشیده‌اند، با سردرد شدید بیدار می‌شوند. خود را این‌گونه تسلی می‌دهند: «تمام شد، حالا از نو شروع می‌شود.» الله ما را حفظ کند. بیایید کاری نکنیم که موجب ناخشنودی الله شود. کارهایی را انجام دهید که الله دوست دارد و الله می‌خواهد. چه در شب سال نو باشد و چه در روزهای دیگر... آن‌ها مناسبت‌های بی‌شماری ابداع کرده‌اند: روز ولنتاین، روز قاشق، روز الاغ، روز حیوانات... هدف فقط دوشیدن مردم و بیرون کشیدن پول از جیب آن‌هاست. و به کسانی که همراهی می‌کنند می‌خندند و می‌گویند: «ببینید این احمق‌ها چه کار می‌کنند.» می‌گویند: «ما از این راه درآمد عالی داریم و این مردم دقیقاً همان راهی را می‌روند که ما تعیین می‌کنیم.» هر سال چیز جدیدی می‌آورند، یک رسم بد دیگر. و مردم مانند گوسفندان دنبال آن‌ها می‌دوند. می‌گویند: «زشت است اگر همراهی نکنیم، باید انجامش دهیم.» پس آن‌ها با القای حس خجالت، مردم را وادار به انجام این کارها می‌کنند. می‌گویند: «ما انسان‌های مدرنی هستیم؛ اگر این کار را نکنیم، انتقاد می‌شنویم. ما افراد باکلاسی هستیم، نه عقب‌مانده.» در حالی که آنهایی که «عقب‌مانده» خطابشان می‌کنند، هزار بار بهتر از خودشان هستند؛ آن‌ها حداقل می‌دانند چه می‌کنند. الله ما را حفظ کند. الله به انسان‌ها عقل بدهد، بیش از این چیزی نمی‌گوییم. الله ما را از دریای عقل جدا نکند.

الله را شکر که توفیق درک این شب را یافتیم، باشد که الله آن را بپذیرد. ان‌شاءالله همه چیز به خیر منتهی شود و وسیله‌ای برای هدایت باشد. آنچه این مردم بیش از هر چیز به آن نیاز دارند، هدایت است، تا در راه الله قرار گیرند. امید است که این غذای روحانی در این شب دریافت شده باشد. باشد که الله این امت را هدایت کند و این شب وسیله‌ای برای آن باشد. ان‌شاءالله اعمالشان در جهت رضایت الله باشد. اگر لغزش‌هایی وجود داشته، باشد که الله آنها را نیز ببخشد. مردم باید توبه کنند. زیرا بسیاری هستند که دانسته یا ندانسته - به خاطر منافع دنیوی - نه تنها به خود، بلکه به دیگران نیز آسیب می‌رسانند. او به خاطر نفس و منفعت خود به دیگران آسیب می‌زند و سپس برمی‌خیزد و فریاد می‌زند: «مرا نجات دهید!» نجات تو هم‌اکنون در همان جایی است که هستی. هر جا که جایگاه توست، نجات تو نیز همان‌جاست. تنها الله می‌تواند به تو کمک کند؛ غیر از الله هیچ‌کس نیست که تو را یاری کند. زیرا تو بدی کرده‌ای، مرتکب خطا شده‌ای و رنج‌های گوناگونی به مردم تحمیل کرده‌ای. حق آنان را اکنون تنها الله می‌تواند ببخشد. ما که می‌بینیم: کسانی که چنین می‌کنند، اکنون به هر دری می‌زنند تا پولی به دست آورند. چرا؟ زیرا دیگر ایمانی وجود ندارد، تربیت اسلامی وجود ندارد. بعد از عثمانی‌ها، شیطان حکم‌فرماست. حتی ۱۰۰ تا ۱۵۰ سال قبل از پایان عثمانی‌ها، انقلاب فرانسه رخ داد و بلا و مصیبت را برای جهان به ارمغان آورد. این انقلاب فرانسه تمام جهان را در بر گرفت. تا به امروز جهان در دستان آن‌هاست، در دستان این شیاطین. هرچه بخواهند را سفید جلوه می‌دهند، هرچه بخواهند را سیاه، و هرچه بخواهند را خوب معرفی می‌کنند. به همین دلیل، آن‌ها دانش، تربیت و تمام آن ارزش‌های زیبایی را که در زمان عثمانی آموزش داده می‌شد، از بین برده و دور انداخته‌اند. آن‌ها فقط بدی را آموزش می‌دهند و چیز دیگری یاد نمی‌دهند. این وضعیت جهان است. متأسفانه باید این را هم بگویم: وضعیت جهان هرگز بهتر نخواهد شد. تحت این شرایط هرگز اصلاح نخواهد شد. همان‌طور که مولانا شیخ ناظمِ من فرمودند: تا زمانی که مهدی علیه‌السلام نیاید، اوضاع بهتر نخواهد شد. حتی اگر گفته شود: «بیایید امیدوار باشیم، بیایید تلاش کنیم»، بیهوده است؛ در قلب مردم امروزی چنان چیزهایی ریشه دوانده که هر سخنی بی‌فایده است. برخی را قهرمان می‌پندارند، اما کسانی که بعد از عثمانی‌ها آمدند، چیزی جز خائن نیستند. آن‌ها به مردم، به ویژه مسلمانان، آسیب می‌رسانند. چرا؟ او گمان می‌کند که نفعی به نفس خود می‌رساند. و سپس هر کاری که بخواهد انجام می‌دهد. همان‌طور که گفته شد: این نظم درست نخواهد شد. ما این را نمی‌گوییم تا ناامیدی را رواج دهیم، بلکه برای آن است که به درگاه الله التماس کنیم تا مهدی علیه‌السلام هرچه زودتر بیاید. تا او این آلودگی را از تمام جهان پاک کند. تا او آن آلودگی درون همه ما و درون نفس ما را بزداید و دور بریزد. زیرا این ناپاکی در همه ما وجود دارد؛ ما را به چنین حالی انداخته‌اند - الله ما را حفظ کند. به محض اینکه انسان به مقامی می‌رسد، فوراً شروع به انجام کارهای بد می‌کند. چنین وضعیتی پیش آمده است، الله ما را حفظ کند. باشد که الله به حرمت این شب، مهدی علیه‌السلام را هرچه زودتر بفرستد. می‌بینید که چه سیستم‌های متفاوتی بعد از عثمانی‌ها آمدند. کافر آمد، کمونیست آمد، آتئیست آمد، و کسانی هم آمدند که ادعا می‌کردند «من مسلمانم»، اما بیشترین ضربه را به مسلمانان زدند. این جهان تنها به شیوه‌ای که پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) بشارت داده‌اند، اصلاح خواهد شد. باشد که الله او را زودتر بفرستد و ان‌شاءالله ما آن روزهای زیبا را ببینیم.

تمام ستایش‌ها مخصوص الله است که ما را در این دین شگفت‌انگیز آفرید. سپاس بی‌پایان او را سزاست، زیرا تنها به اراده اوست که ما در این حال قرار داریم. این‌ها احوالات فوق‌العاده‌ای هستند؛ باید قدر آن‌ها را دانست. امروز اولین پنجشنبه ماه رجب است؛ امشب شبی مبارک است، شب لیلة الرغائب. در شب لیلة الرغائب دعاها مستجاب می‌شوند. البته دعاها همیشه شنیده می‌شوند، اما این روز مقام ویژه‌ای دارد. این شب چنین ویژگی خاصی دارد؛ شبی است که الله آن را دوست دارد. شبی است که توسط پیامبر ما (درود بر او باد) گرامی داشته شده است. رجب از ماههای مبارک است؛ پاداش اعمال نیک در آن بزرگتر از سایر ماه‌هاست. به همین دلیل در این شب شکرگزاری کرده و به درگاه الله دعا می‌کنند و روز را روزه می‌گیرند. ان‌شاءالله انسان شب را با ذکر و دعا سپری می‌کند. هر کس نماز قضایی دارد، آن‌ها را به جا می‌آورد. انسان نماز خود را پیش از خواب می‌خواند و بعداً برای نماز تهجد برمی‌خیزد. پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «در این صورت مانند آن است که تمام شب را به عبادت گذرانده باشد.» برخی نیز این شب‌ها را کاملاً بیدار می‌مانند. اما حتی اگر بخوابد، به این پاداش دست می‌یابد و چنان محسوب می‌شود که شب را با یاد الله زنده نگه داشته است. بنابراین، این شب‌ها نشانه‌ای از سخاوت الله و لطف او به ماست. لطف او همیشگی است، اما در چنین مناسبت‌هایی الله، آن قدرتمند و بلندمرتبه، می‌خواهد بیشتر عطا کند. او عطا کردن را دوست دارد، او نیکی کردن را دوست دارد. طبیعت انسان متفاوت است، اما شیوه الله سخاوت است. «کرم» به معنای سخاوت است. یعنی جستجوی فرصتی برای عطا کردنِ دوباره، برای بخشیدنِ بیشتر؛ اراده الله چنین است. پس می‌فرماید: «از من بخواهید» و هرگز درنگ نکنید. نگویید «ما زیاد درخواست کرده‌ایم»؛ بخواهید، مدام بخواهید، با اصرار بخواهید، این فرموده الله است. اما الله، آن قدرتمند و بلندمرتبه، در فضل و کرم خود می‌فرماید: «از من بخواهید.» «بخواهید تا عطا کنم؛ گنجینه‌های من هرگز خالی نمی‌شوند.» مَا عِندَكُمۡ يَنفَدُ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ بَاقٖۗ (16:96) آنچه نزد شماست فانی می‌شود، تمام دارایی‌های دنیوی به پایان می‌رسد؛ اما آنچه نزد الله است جاودانه است و هرگز تمام نمی‌شود. تمام ستایش‌ها مخصوص الله است. پس این شب، شبی مبارک است، الله آن را پربرکت گرداند. الله از گنجینه‌های بی‌پایانش به ما ایمان عطا فرماید. تا به کسی محتاج نباشیم، ان‌شاءالله او به ما سعادت دنیا و آخرت را ارزانی دارد.

وَمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَآ إِلَّا مَتَٰعُ ٱلۡغُرُورِ (3:185) الله متعال می‌فرماید: «زندگی دنیا گذراست و دوامی ندارد.» پیش از ما میلیون‌ها، بلکه میلیاردها انسان آمدند و رفتند. اما هر چیزی پایانی دارد. همان‌طور که زندگی انسان به پایان می‌رسد، دنیا نیز عمر محدودی دارد. همان‌گونه که پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند، بشریت پس از آخرین پیامبر به روز قیامت بسیار نزدیک شده است. بیش از ۱۴۰۰ سال است که پیامبر ما این سخن را فرمودند. ما اکنون به پایان خط رسیده‌ایم، اما مردم بیش از پیش در دنیا غرق می‌شوند. آن‌ها اصلاً از این موضوع آگاه نیستند؛ نمی‌دانند چه اتفاقی در حال رخ دادن است یا چقدر زمان باقی مانده است. اما فرمان الله فرا خواهد رسید. همه چیز پایانی دارد، این دنیا نیز به پایان خواهد رسید. ما در آخرالزمان زندگی می‌کنیم، در پایان روزگار. همه چیز وارونه شده است. انسان دیگر به سختی می‌داند که واقعاً چه می‌گذرد. وَهُمۡ فِي غَفۡلَةٖ مُّعۡرِضُونَ (21:1) مردم در غفلت کامل زندگی می‌کنند. آن‌ها بی‌خبرند و خود را در زندگی دنیا گم کرده‌اند. در حالی که تمام این‌ها به پایان خواهد رسید. حتی اگر پایان جهان هنوز فرا نرسیده باشد، اما پایان عمر انسان قطعاً فرا می‌رسد. همان‌طور که پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «مرگ هر انسان، قیامت اوست.» اما در حقیقت، اکنون پایان دنیا نیز نزدیک است. پس باید بیدار شوید. شما در این دنیا زندگی می‌کنید؛ بسیار خوب، این اشکالی ندارد. زندگی خود را بکنید، اما در عین حال دستورات الله متعال را انجام دهید. الله متعال را فراموش نکنید؛ آخرت را از یاد نبرید. چرا که این همان چیزی است که به شما سود می‌رساند. این دنیا فانی است، و تنها بازی و سرگرمی است. مانند یک سراب؛ ظاهر می‌شود و دوباره ناپدید می‌گردد. پس فریب نخورید و دل به دنیا نبندید. به آخرت ایمان داشته باشید و به آنچه فانی است تکیه نکنید. این دنیا می‌گذرد؛ پیش از ما میلیاردها انسان آمدند و رفتند. کسانی هم که پس از ما می‌آیند، خواهند رفت. زمان زیادی باقی نمانده است. انسان باید قدر زمان خود را بداند و در راه الله قدم بردارد. همان‌طور که گفته شد: الله متعال همه چیز را زیبا آفریده و نعمت‌هایی بخشیده است؛ شما مجازید از آن‌ها استفاده کنید. اما مهم‌ترین نکته این است که از آن‌ها استفاده کنید بدون اینکه الله متعال را فراموش کنید. زندگی را زیبا بسازید؛ بخورید، بیاشامید، سفر کنید، اما الله متعال را فراموش نکنید. دستورات الله متعال را اجرا کنید. زیرا اگر چنین نکنید، هر چقدر هم که زیبا به نظر برسد، همه چیز بیهوده است. سود واقعی، خشنودی الله متعال است. ان‌شاءالله که الله از ما راضی باشد. ان‌شاءالله که خشنودی او را به دست آوریم.

در یک آیه شریفه قرآن آمده است که الله متعال می‌خواهد ما را از تاریکی‌ها به سوی نور هدایت کند. الله متعال همواره برای انسان‌ها خیر و نیکی می‌خواهد. او به آن‌ها اختیار نیز بخشیده است. حکمت آن را تنها او می‌داند، اما الله خواهان خیر و صلاح انسان‌هاست. در مقابل، شیطان می‌خواهد کسانی را که در نور قرار دارند، به سوی ظلمات، تاریکی و شر بکشاند. انسان دقیقاً میان این دو راه قرار دارد؛ یا در تاریکی است و یا در نور. غیر از این دو، راه سومی وجود ندارد. به همین دلیل، پیروی از دستورات الله، انسان را به سوی رستگاری هدایت می‌کند. نور به معنای رستگاری، روشنایی، زیبایی، شفافیت و نیکی است؛ خلاصه کلام: هر نوع خیر و برکت. در مقابل، تاریکی به معنای هرگونه سختی، شر و اندوه است. هر چیز ناشناخته‌ای در تاریکی نهفته است. به همین خاطر، شب‌هنگام اغلب برای انسان دشوارتر است. اما آنچه این تاریکی را روشن می‌سازد، عبادت و به‌ویژه عبادت‌های شبانه است. از این رو، عباداتی که در شب انجام می‌شوند، بسیار ارزشمندتر از عبادات روزانه هستند. چرا که این عبادت، تاریکی را به نور مبدل می‌سازد. تاریکی رخت برمی‌بندد و گشایش و روشنایی وجود انسان را فرا می‌گیرد. الله متعال زیبایی را می‌پسندد و راه را به شما نشان می‌دهد تا به این زیبایی دست یابید. راه پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) چنین راهی است: روشن است، نور است، نورٌ علی نور. الله می‌فرماید: «نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ» (او نور آسمان‌ها و زمین است) (۲۴:۳۵)؛ الله همان نور است. او زیبایی مطلق است، الحمدلله. ما باید برای خیر و صلاح خودمان، این راه را در پیش بگیریم. این هدیه‌ای از جانب الله به ماست؛ نباید آن را رد کرد. الله ما را حفظ کند. الله همه شما را از ظلمات، تاریکی و شر محفوظ بدارد، ان‌شاءالله.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: صَلَاةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى، فَإِذَا خِفْتَ الصُّبْحَ فَأَوْتِرْ بِوَاحِدَةٍ، فَإِنَّ اللَّهَ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوِتْرَ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «نماز شب دو رکعت دو رکعت خوانده می‌شود. نمازهای نافله نیز به صورت دو رکعتی انجام می‌شوند.» «هر کس بترسد که وقت نماز صبح فرا رسد، باید در پایان یک رکعت (وتر) بخواند. همانا الله وتر (یگانه) است و فرد (وتر) را دوست دارد.» قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: صَلَاةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى، وَالْوِتْرُ رَكْعَةٌ فِي آخِرِ اللَّيْلِ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) در ادامه فرمودند: «نماز شب دو رکعت دو رکعت است. نماز وتر آن یک رکعت در آخر شب است.» همان‌طور که ذکر شد: این یک رکعت مربوط به شافعی‌ها است؛ آن‌ها می‌توانند یک رکعت بخوانند. اما حنفی‌ها باید سه رکعت متصل به هم بخوانند. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: الْوِتْرُ حَقٌّ فَمَنْ لَمْ يُوتِرْ فَلَيْسَ مِنَّا. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «نماز وتر حق است.» بنابراین واجب (ضروری) است. «هر کس آن را به جا نیاورد، از ما نیست.» پس نباید با این تصور که تنها یک عمل مستحبی (نافله) است، آن را ترک کرد؛ بلکه واجب است. انجام آن بر همگان لازم است. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّ لِلَّهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا مِائَةً غَيْرَ وَاحِدٍ، لَا يَحْفَظُهَا أَحَدٌ إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ، وَهُوَ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوِتْرَ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «همانا الله نود و نه نام دارد – یکی کمتر از صد.» «هر کس آن‌ها را حفظ (و درک) کند، قطعاً وارد بهشت خواهد شد. الله یگانه (وتر) است و عدد فرد را دوست دارد.» این بدان معناست: هر کس نود و نه نام را حفظ کند، به بهشت می‌رود. کسی که نمی‌تواند آن‌ها را حفظ کند، با خواندن این نام‌ها برکت می‌یابد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا مِائَةً غَيْرَ وَاحِدٍ، إِنَّهُ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوِتْرَ، وَمَا مِنْ عَبْدٍ يَدْعُو بِهَا إِلَّا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ. «همانا الله نود و نه نام دارد، یکی کمتر از صد.» نام‌های الله بسیارند، اما نود و نه نام وجود دارد که به طور خاص بر پیامبر ما و امت ایشان آشکار شده است. «الله یگانه است و فرد (وتر) را دوست دارد.» الله دوست دارد که در تعداد نام‌هایش نیز فرد (وتر) باشد. این نود و نه نام، همان‌هایی هستند که الله به پیامبر ما خبر داده است. «هر بنده‌ای که الله را با این نام‌ها بخواند، بهشت بر او واجب می‌شود.» همان‌طور که گفته شد: خوب است که آن‌ها را حفظ کنید. اگر نه، آن‌ها را بخوانید و به برکت و حرمت این نام‌ها، ان‌شاءالله از اهل بهشت خواهید بود. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: الْوِتْرُ رَكْعَةٌ فِي آخِرِ اللَّيْلِ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «نماز وتر یک رکعت در آخر شب است.» این بدان معناست که نماز وتر باید آخرین نمازی باشد که خوانده می‌شود. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: لَا وِتْرَانِ فِي لَيْلَةٍ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) در ادامه فرمودند: «دو نماز وتر در یک شب وجود ندارد.» این بدان معناست که اگر نماز وتر را بعد از نماز عشاء خوانده‌اید، پیش از نماز صبح یا هنگام تهجد دوباره خوانده نمی‌شود؛ بلکه یک بار است. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: زَادَنِي رَبِّي صَلَاةً وَهِيَ الْوِتْرُ، وَوَقْتُهَا مَا بَيْنَ الْعِشَاءِ إِلَى طُلُوعِ الْفَجْرِ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «پروردگارم نمازی دیگر به پنج نماز روزانه‌ام افزود.» «آن نماز وتر است. وقت آن بین نماز عشاء تا نماز صبح است.» قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: الَّذِي لَا يَنَامُ حَتَّى يُوتِرَ حَازِمٌ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «کسی که تا نماز وتر را نخوانده، نخوابد، فردی دوراندیش و محکم است.» منظور ایشان این است: «کسی که آن را پیش از خواب به جا می‌آورد – از ترس اینکه مبادا فراموش کند یا خواب بماند – کار خود را محکم کاری کرده است.» قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ لَمْ يُوتِرْ فَلَا صَلَاةَ لَهُ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «هر کس نماز وتر را به جا نیاورد، نمازش کامل نیست.» این بدان معناست که نمازها بدون وتر، از نظر معنوی ناقص و ناتمام هستند. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ نَامَ عَنْ وِتْرِهِ أَوْ نَسِيَهُ فَلْيُصَلِّهِ إِذَا ذَكَرَهُ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «هر کس نماز وتر را خواب بماند یا فراموش کند، باید هرگاه بیدار شد یا به یادش آمد، آن را بخواند.» بنابراین واجب است که به محض یادآوری، نماز را قضا کند. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: اسْتَعِينُوا بِطَعَامِ السَّحَرِ عَلَى صِيَامِ النَّهَارِ، وَبِالْقَيْلُولَةِ عَلَى قِيَامِ اللَّيْلِ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «از غذای سحری برای روزه گرفتن در روز کمک بگیرید؛ زیرا سحری روز را بر روزه‌دار آسان می‌کند.» «و از خواب نیمروزی (قیلوله) برای بیدار شدن جهت عبادت شبانه کمک بگیرید.» این بدان معناست که اندکی خواب بین ظهر و عصر، بیدار شدن در شب برای نماز را آسان‌تر می‌کند. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَقِلُّوا الْخُرُوجَ بَعْدَ هَدْأَةِ الرِّجْلِ، فَإِنَّ لِلَّهِ تَعَالَى دَوَابَّ يَبُثُّهُنَّ فِي الْأَرْضِ فِي تِلْكَ السَّاعَةِ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «وقتی مردم در شب آرام گرفتند، بیرون رفتن را کم کنید.» مردم دوست دارند شب‌ها بیرون بروند و گردش کنند، اما پیامبر ما توصیه می‌فرمایند: «آن را کاهش دهید.» «زیرا الله متعال مخلوقات بسیاری دارد که در این ساعت در زمین می‌پراکند.» موجودات مرئی و نامرئی وجود دارند. بیرون رفتن زیاد در این زمان توصیه نمی‌شود؛ بهتر است در خانه بمانید. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِيَّاكُمْ وَالسَّمَرَ بَعْدَ هَدْأَةِ الرِّجْلِ، فَإِنَّكُمْ لَا تَدْرُونَ مَا يَأْتِي اللَّهُ مِنْ خَلْقِهِ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) در ادامه فرمودند: «از شب‌نشینی (و گفتگو) در بیرون، پس از آنکه آرامش حکم‌فرما شد، بپرهیزید.» منظور این است که نباید غرق در گفتگو در بیرون پرسه زد. «زیرا شما نمی‌دانید که الله چه مخلوقاتی از خود را بیرون می‌آورد.» مخلوقات الله بسیارند؛ ممکن است انسان مورد آزار قرار گیرد یا آسیب ببیند – الله ما را حفظ کند. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: قِيلُوا فَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَا تَقِيلُ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) در ادامه فرمودند: «خواب نیمروزی (قیلوله) داشته باشید، چرا که شیاطین خواب قیلوله ندارند.» شیاطین در این زمان استراحت نمی‌کنند، پس شما باید با آن‌ها تفاوت داشته باشید. خواب نیمروزی هم سنت پیامبر ماست و هم استراحتی برای انسان، که شیاطین از آن بیزارند. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَرَضَ بَيْتَ شِعْرٍ بَعْدَ الْعِشَاءِ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلَاةٌ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى يُصْبِحَ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «هر کس بعد از نماز عشاء شعر (سخن بیهوده) بخواند، نمازش در آن شب تا صبح پذیرفته نمی‌شود.» پیامبر ما با این سخنان توصیه می‌کنند که از کارهای بیهوده در آخر شب پرهیز شود. شاید کسی بگوید: «ما مسلمانیم، هر کاری می‌توانیم بکنیم»، اما باید به برخی امور توجه داشت. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: خَفِّفُوا بُطُونَكُمْ وَظُهُورَكُمْ لِقِيَامِ الصَّلَاةِ. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «شکم‌ها و پشت‌هایتان را سبک نگه دارید تا بتوانید برای نماز برخیزید.» این بدان معناست که شکم خود را بیش از حد پر نکنید. هر کس شکم را زیاد پر کند، خواب بر او غلبه می‌کند و بیدار شدن برای عبادت شبانه دشوار می‌شود. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: نَهَى عَنِ النَّوْمِ قَبْلَ الْعِشَاءِ وَالْحَدِيثِ بَعْدَهَا. پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) از خوابیدن قبل از نماز عشاء و صحبت کردن (غیر ضروری) بعد از آن نهی فرمودند. بنابراین دلیلی وجود ندارد که بین نماز مغرب و عشاء بخوابیم؛ حتی خوابیدن بعد از نماز عصر نیز خوب نیست. این چیزی است که پیامبر ما آموختند. علاوه بر این، ایشان نمی‌خواستند که شب با سخنان بیهوده سپری شود و از این کار نهی کردند. البته این ظرافت (و دقت) مطابق با مقام والای صحابه است؛ ان‌شاءالله الله ما را ببخشد.

اوست که شما را سیر می‌دهد (۱۰:۲۲) و او بر هر چیزی تواناست (۶۷:۱) الله شما را آن‌گونه که می‌خواهد، هدایت و راهنمایی می‌کند. هر آنچه انجام می‌دهید، به اراده او صورت می‌گیرد. اراده الله، آن قدرتمند و بلندمرتبه، بر همه ما حاکم است. مؤمن باید بداند که در هر چیزی برای او خیری نهفته است. او باید الله را شکر گوید که در مسیر اسلام قرار دارد. بنابراین الله، آن قدرتمند و بلندمرتبه را هزاران، بلکه میلیون‌ها بار شکر سزاست. زیرا او ما را به راه‌های دیگر نکشانده است. ان‌شاءالله که او ما را در این راه استوار بدارد. ان‌شاءالله که تا آخرین نفس در این راه باقی بمانیم. چرا که او انسان‌های دیگر را به راه‌های دیگر هدایت کرده است. هم اهل سعادت وجود دارند و هم اهل شقاوت. سعادتمندان کسانی هستند که الله آن‌ها را به راه خود هدایت کرده است. اهل شقاوت کسانی هستند که راه مخالف را می‌پویند. دیروز، شکر خدا، از مکانی بازدید کردیم. آنجا مکانی بود که رویدادهای مهمی در آن رخ داده بود و به واسطه آن‌ها سعادتمندان به شقاوت دچار شدند. پس از آن واقعه، آن‌ها در آنجا به دشمنان راه الله تبدیل شدند. آن‌ها از راه شیطان پیروی کردند. چه اتفاقی افتاده بود؟ آن‌ها راه حضرت عیسی را ترک کردند و گمراه شدند. ما در آن مکانی بودیم که آن‌ها مقام نبوت را از حضرت عیسی نفی کردند و او را خدا خواندند. این رویدادی بود که ۱۷۰۰ سال پیش رخ داد. آن مکان دقیقاً همان‌جا بود. آن‌ها کسانی را که در راه حق بودند از آنجا راندند. آن‌ها را کشتند. آن‌ها را وادار به سکوت کردند. انجیل‌های آنان را سوزاندند. هر آنچه را که متعلق به آنان بود و تمام دانششان را ناپدید کردند. تلاش کردند نابودش کنند، اما حقیقت پایدار است؛ حقیقت از بین نمی‌رود. بنابراین باید الله را شکر کنیم تا الله ما را از راه راست منحرف نگرداند. چرا که شیطان آرام نمی‌گیرد. همان‌طور که آنان را از راه به در برد و به بت‌پرستی واداشت، مردم اینجا را نیز گمراه می‌کند و آنان را به پرستش شیطان می‌کشاند. او آنان را به بندگی هوای نفسشان وامی‌دارد. الله ما را از شر محفوظ بدارد. یقیناً این تقدیر الله است، اما کسی که در راه راست قرار دارد باید سپاسگزار باشد. ان‌شاءالله که او راه را ترک نکند. الله همه ما را از این راه جدا نگرداند. راه حقیقی راهی است که الله، آن قدرتمند و بلندمرتبه، به ما ارزانی داشته است. نعمت‌ها با شکرگزاری تداوم می‌یابند. این بزرگترین نعمت است و باید همواره برای آن شکرگزاری کرد. سپاس الله را برای نعمت ایمان، ان‌شاءالله. باشد که این ماه‌های مبارک نیز پربرکت باشند. باشد که ایمان ما به حرمت آن‌ها قوی‌تر گردد. بدین معنا که برای انسان تنها اسلام کافی نیست؛ بلکه به ایمان نیاز است. همراه با اسلام، ایمان ضروری است. ایمان چیست؟ ایمان باور به غیب است. اکنون گروهی هستند که همه را گمراه می‌کنند. آن‌ها به غیب باور ندارند. «این وجود ندارد، این ممکن نیست...» در حالی که می‌گویند: «او مرده است، او سودی نمی‌رساند»... آن‌ها «این» و «آن» می‌گویند اما متوجه نیستند که خودشان از راه منحرف شده‌اند و دیگران را نیز گمراه می‌کنند. الله ما را از شر حفظ کند. ان‌شاءالله که الله به ایمان ما قوت بخشد.

الحمدلله، سه ماه مقدس ما مبارک باد. دیشب آغاز شدند؛ ان‌شاءالله که نیک و پربرکت باشند. این ماه‌ها از ماه‌های بزرگ و بسیار زیبا هستند. این‌ها ماه‌های فوق‌العاده‌ای هستند که الله آن‌ها را به‌طور خاص برگزیده است. ماه رجب جزو ماه‌های حرام است. در این ماه‌ها جنگی صورت نمی‌گرفت. یعنی حمله ممنوع بود؛ فقط دفاع مجاز بود، وگرنه جایز نبود. اما وضعیت امروز... چگونه است؟ چه مردم بپذیرند و چه نپذیرند... آن‌ها طبق میل خود عمل می‌کنند. اما مهم این است که این ماه‌های زیبا برای مردم، به‌ویژه برای مسلمانان، برکتی بزرگ هستند؛ آن‌ها هدیه‌ای از جانب الله هستند. اعمال نیکی که در این ماه‌ها انجام می‌شوند، چندین برابر پاداش داده می‌شوند. جایی که معمولاً ده‌برابر است، در این ماه‌ها صدبرابر، هفتصدبرابر می‌شود... الله درباره رمضان می‌فرماید: «روزه متعلق به من است و من پاداش آن را می‌دهم.» «پاداش آن از جانب من است.» سخاوت و لطف الله بی‌نظیر است. همه چیز در دست اوست. هرطور بخواهد می‌دهد و هرطور بخواهد می‌گیرد. ان‌شاءالله الله به ما عطا کند، ان‌شاءالله به ما خیر عنایت فرماید. الله می‌دهد، اما برخی انسان‌ها... شیطان خسیس است. او دوست ندارد ببخشد. آنچه می‌دهد فقط بدی است، نه چیز دیگر. در مقابل، الله نیکی می‌دهد، هر نوع زیبایی را ارزانی می‌دارد و به مردم می‌فرماید: «بگیرید.» کسی که می‌گیرد، می‌گیرد، الحمدلله. اما انسان‌هایی که گرفتار وسوسه‌های شیطان می‌شوند، حسادت می‌ورزند و آن را نمی‌پذیرند. آن‌ها می‌گویند: «چنین چیزی وجود ندارد.» می‌گویند: «این‌طور نمی‌شود.» ای انسان، الله می‌دهد، تو چرا در کار الله دخالت می‌کنی؟ آیا چیزی از دست می‌دهی؟ آیا از جیب خودت می‌پردازی؟ «نه، نمی‌شود، این‌طور نیست، این کار را نکنید، آن کار را نکنید، زیاد نماز نخوانید، زیاد تسبیح نگویید...» فوراً می‌گویند: «نماز سنت هم نخوانید، سنت لازم نیست، نمازهای مستحبیِ زیاد غیرضروری است»، و بدین ترتیب مردم را از خیر و بهره‌مندی باز می‌دارند. الله خزانه‌های خود را پیش روی ما گسترده و می‌فرماید: «بهره بگیرید.» هر چقدر که می‌خواهید... پیامبر ما (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: «هرگاه به باغ‌های بهشت رسیدید، پس: فارتعوا» منظور پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) از «فارتعوا» این است: «بگیرید، فراوان بگیرید، از آن بهره‌مند شوید.» این مکان کجاست؟ حلقه‌های ذکر، مکان‌های عبادت یا سجاده‌های نماز در خانه خودتان است. از آنجا هر چقدر می‌توانید توشه برگیرید؛ سود و منفعت اینجاست. زیرا وقتی چشمانت را به روی آخرت ببندی... اگر چیزی آماده نکرده باشی، دفتر بسته می‌شود. بنابراین در این دنیا از تمام درهای خیری که الله گشوده است، فراوان بهره بگیرید. الحمدلله که الله این ماه‌ها را به ما هدیه داد. و امروز روز اول است، ان‌شاءالله. طبق تقویم این کشور این‌گونه است؛ در جاهای دیگر ممکن است متفاوت باشد. به همین دلیل، این روزهای مبارک روزهای کسب سود معنوی هستند. روزهای رحمت هستند، روزهای زیبایی. بیایید از آن فراوان بهره‌مند شویم. حداقل باید تسبیحات مخصوص این روزها را خواند. هر کس بخواهد، روزه می‌گیرد. هر کس بخواهد تمام ماه را روزه می‌گیرد، هر کس بخواهد چند روز، یا روزهای پنجشنبه و دوشنبه را. همگی هدیه‌ای از جانب الله است. بیایید آن‌ها را بپذیریم، ان‌شاءالله. ان‌شاءالله جهان اسلام سال آینده در وضعیت زیباتر و بهتری باشد. امیدواریم تمام دنیا اسلام را بپذیرد. ان‌شاءالله مهدی علیه‌السلام ظهور کرده باشد. الله او را زودتر برساند، زیرا وضعیت این دنیا بسیار بد است. الله ما را از شر حفظ کند. شیاطین هم آرام نمی‌گیرند و پیروانشان نیز استراحت ندارند. آن‌ها به مردم آسیب می‌رسانند، به کودکان صدمه می‌زنند و با ایمان آن‌ها بازی می‌کنند. ایمان مهم است. ایمان باید جدایی‌ناپذیر با اسلام همراه باشد. و ایمان، محبت به پیامبر ما، راه او و طریقت است. طریقت یعنی راه؛ راهی است که به پیامبر ما منتهی می‌شود. وگرنه با عمل خشک و بدون ایمان، انسان فوراً درهم می‌شکند. شیطان او را زمین می‌زند. او را به کارهای بد و راه‌های انحرافی می‌کشاند. او را وادار به انجام بدی می‌کند. الله ما را محفوظ بدارد. ما در زمانی بسیار خطرناک زندگی می‌کنیم. در این زمان ایمان ضروری است، ما باید ایمانمان را تقویت کنیم. ان‌شاءالله الله ایمان ما را محکم گرداند. امروز به برکت این روز، برادران ختم‌هایی را به پایان رساندند؛ ۵۰۰ ختم. آن‌ها انواع ذکرها را انجام دادند: ختم قرآن، صلوات، تسبیحات، تهلیل، سوره‌های مختلف... الله قبول فرماید. ابتدا نثار روح پیامبرمان، خاندانش، یارانش، تمام انبیا، اولیا، پاکان، شیوخ و تمام گذشتگان... همچنین نیت‌های خیر کسانی که خوانده‌اند، برآورده شود. ان‌شاءالله مایه تقویت ایمان باشد. ان‌شاءالله مایه هدایت باشد. ان‌شاءالله هدایتی برای فرزندان و همچنین برای ما باشد. ان‌شاءالله در ایمان ثابت‌قدم بمانیم. الله ما را گمراه نکند. الله ما را محتاج هیچ‌کس نکند. الله به ما رزق پربرکت و فراوان عطا فرماید. الله سعادت دنیا و آخرت را نصیب ما گرداند.