Mawlana Sheikh Mehmed Adil. Translations.

پیامبر ما - درود و سلام بر او باد - فرمودند: «آنچه حلال است، روشن است و آنچه حرام است نیز روشن است. در این میان امور شبهه‌ناکی وجود دارد؛ از آنها بپرهیزید.» چرا ایشان این را می‌فرمایند؟ زیرا چیزهایی وجود دارند که به اشتباه عبادت تلقی می‌شوند. آنها در واقع عبادت نیستند، اما به نظر مردم می‌رسد که انجام دادن آنها سنت یا واجب است. کسی که این کارها را با این باور انجام می‌دهد که عبادت هستند، مرتکب عملی حرام شده و بار گناهی را بر دوش می‌کشد. منظور دقیق از این چیست؟ منظور عزاداری است. انسان دو تا سه روز عزاداری می‌کند. انسان هر سال دوباره عزاداری نمی‌کند. درست نیست که از روی غم و اندوه مدام گریه و زاری کرد. زیرا این تقدیر الله است. مرگ قطعی است و شهادت نیز قطعی است. بنابراین درست نیست که سال‌ها عزاداری کرد و تمام مردم را به این عزاداری کشاند. چرا دقیقاً الان درباره عزاداری صحبت می‌کنیم؟ زیرا دیروز عاشورا بود، روزی که سیدنا حسین به شهادت رسیدند. افرادی هستند که گریه می‌کنند، با شیون و زاری بر سینه خود می‌زنند و کارهای مشابهی انجام می‌دهند. شاید در میان ما نیز کسانی باشند که فکر کنند: «بیایید حداقل امروز عزاداری کنیم.» این کاملاً غیرضروری و نابجا است. اگر چنین عزاداری‌ای مقرر شده بود، صحابه پس از وفات پیامبر ما - درود و سلام بر او باد - به این شکل عزاداری می‌کردند. ما از الگوی آنها پیروی می‌کنیم. از آنجا که ما راهی را دنبال می‌کنیم که آنها به ما نشان داده‌اند، می‌دانیم که پیامبر ما - درود و سلام بر او باد - این کار را ممنوع کرده‌اند. پیامبر ما - درود و سلام بر او باد - این کار را از همان ابتدا ممنوع کرده‌اند. راه ایشان کاملاً روشن و آشکار است. بنابراین گناهی بزرگ و باری سنگین است که از پیش خود چنین رسومی را ابداع کرد و تمام مردم را با آن همراه ساخت. وقتی گناهکاران توبه کرده و طلب آمرزش می‌کنند، نجات یافته و از گناهانشان پاک می‌شوند. اما کسی که بر این گناه پافشاری می‌کند، گناه بزرگتری را بر دوش خود می‌کشد. به همین دلیل پیامبر ما - درود و سلام بر او باد - فرمودند: وقتی تقدیر الله فرا می‌رسد، یک دوره عزاداری سه روزه وجود دارد؛ بیشتر از آن لازم نیست. زمان برای عرض تسلیت سه روز است. بیشتر از این مقرر نشده است. چرا؟ زیرا انسان در زندگی باید به وظایف دیگری نیز بپردازد. در چنین شرایطی فرسوده کردن خود هیچ فایده‌ای ندارد. انسان باید بگوید: «این تقدیر الله است، ما تسلیم آن می‌شویم»، و به زندگی خود ادامه دهد. الله ما را حفظ کند. باشد که او ما را از انجام کارهای حرام با این باور که داریم کار خوبی انجام می‌دهیم، در امان بدارد. ان‌شاءالله که بی‌دلیل خود را عذاب ندهیم و در عین حال با این باور که کار خوبی انجام می‌دهیم، مرتکب گناه نشویم. الله ما را حفظ کند. بیایید به زندگی خود در راه راست ادامه دهیم - در همان راه زیبایی که پیامبر ما، درود و سلام بر او باد، به ما نشان داده‌اند، ان‌شاءالله. باشد که الله به ما توفیق دهد تا در آخرت برای همیشه با عزیزانمان، با سیدنا حسن و سیدنا حسین محشور شویم، در کنار شهدا باشیم و شفاعت آنها را به دست آوریم، ان‌شاءالله. زیرا دقیقاً همین مهم‌ترین چیز است. در مورد سرنوشت آنها نیز باید بگوییم: «الله این‌گونه مقدر کرده بود و این‌گونه شد.» از این طریق مقام معنوی آنها فقط بالاتر و والاتر شده است. بیایید نیت کنیم و دعا کنیم که در آخرت با آنها محشور شویم، ان‌شاءالله.

امروز روز مبارک عاشورا است. پیامبر محبوب ما (صلی الله علیه و سلم) این روز زیبا را گرامی داشته‌اند. ایشان همچنین به ما دستور داده‌اند که آن را گرامی بداریم، در آن روزه بگیریم تا از برکاتش بهره‌مند شویم، دعا کنیم و الله را ستایش نماییم. عاشورا به راستی چنین روز خاص و مبارکی است. روز عاشورا مصادف با دهمین روز ماه محرم است. عاشورا در لغت به معنای «روز دهم» است. با این حال، نباید فقط در همین یک روز روزه گرفت. برخی این را از قبل می‌دانند، و برخی دیگر نمی‌دانند. به طور کلی همیشه بهتر است که دو روز روزه بگیرید، اما روزه عاشورا باید به طور خاص در دو روز متوالی انجام شود. باید یا روزهای نهم و دهم یا روزهای دهم و یازدهم را روزه گرفت. در این روز، الله تعالی و قادر متعال، فضل بزرگی به بشریت عطا فرموده است. نجات پیامبران و اقوامشان، تعالی معنوی دوستان الله، و رسیدن به مقام شهادت - همه این‌ها در این روز مبارک رخ داد. هر کس این روز را گرامی بدارد، ان‌شاءالله او نیز در این برکت سهیم خواهد بود. این روزهای مبارک هدایای الله تعالی و قادر متعال به مسلمانان، و به امت محمد است. ما باید آن‌ها را گرامی بداریم و از برکاتشان برای خود بهره ببریم. آیا اگر این کار را ترک کنیم، اشکالی دارد؟ خیر، انجام ندادن آن گناه نیست. اما هر کس آن را انجام دهد، بسیار از آن سود می‌برد؛ این یک دستاورد عظیم برای آخرت است. بسیار نابخردانه خواهد بود که چنین فرصتی را از دست بدهیم. الحمدلله که او ما را بخشی از امت محمد قرار داد. او به افتخار پیامبر ما، همه این نعمات را به امت ایشان نیز عطا فرموده است. زیرا پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) از بدو تولد تا روز قیامت همیشه به فکر امت خود بوده و دعا کرده است: «امتم، امتم.» از آنجا که ایشان محبوب‌ترین بنده الله تعالی و قادر متعال است، به خاطر ایشان به امتش نیز نعمات بزرگی عطا فرموده است. هر کس این نعمات را بخواهد، آن‌ها را می‌پذیرد. هر کس که تمایلی نداشته باشد، به او تحمیل نخواهند شد. اما در نهایت آدم به شدت پشیمان خواهد شد. خواهد گفت: «من فرصت‌های بسیار زیادی را از دست دادم.» «من از انسان‌های نادان پیروی کردم.» حسرت خواهد خورد و می‌گوید: «من احترام شایسته را به پیامبرمان (صلی الله علیه و سلم) ادا نکردم و راه او را نپیمودم.» در حالی که در این دنیا می‌توانستی در همه جا ببینی که ایشان چقدر بافضیلت هستند و چه تعداد از انسان‌ها از ایشان پیروی می‌کنند. اما تو روی برگرداندی و گفتی: «من شخصاً به این چیزها اعتقادی ندارم.» در عوض، به دنبال انسان‌های نادان رفتی. از کسانی پیروی کردی که هیچ سودی برایت ندارند. و سپس در این باور ساده‌لوحانه می‌میری که در این دنیا به چیزی دست یافته‌ای. اما در آنجا ناگهان بیدار می‌شوی و فریاد می‌زنی: «الله، الله، ما چه کار کردیم!» با خود فکر می‌کنی: «ای کاش می‌توانستم برگردم و کارها را بهتر انجام دهم»، اما بیهوده است – فرصت از دست رفته است. در آن زمان با کسانی محشور می‌شوی که در دنیا دوستشان داشتی. اگر آن‌ها نیز مانند تو گمراه باشند، نابود شده‌ای. انسان با کسی محشور خواهد شد که او را دوست دارد. اگر کسانی که دوستشان دارد در جهنم باشند، او نیز در آنجا خواهد بود. اما اگر پیامبرمان را دوست داشته باشد، نجات خواهد یافت. مسئله همین است – نه هیچ چیز دیگری. زیرا هر کس او را دوست بدارد، از او پیروی می‌کند و به او احترام می‌گذارد. او فریب حرف‌های انسان‌های نادان را نمی‌خورد و خود را به آتش جهنم نمی‌اندازد. جهنم حق است و بهشت حق است. این یک بازی و سرگرمی نیست. مردم باید در این مورد بسیار هوشیار باشند. در این آخرالزمان، بسیاری از افراد – چه کودک، چه جوان و چه پیر – آگاهانه یا ناآگاهانه به اسلام و راه پیامبر ما بدگویی می‌کنند. آن‌ها چنان رفتار می‌کنند که گویی افراد مؤمن نادان هستند، در حالی که خودشان ظاهراً درک کاملی از همه چیز دارند. بیش از هزار سال است که مردم از پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) پیروی می‌کنند – آیا تو تنها کسی هستی که بهتر می‌دانی؟ باشد که الله به آن‌ها عقل و هدایت عطا فرماید. آن‌ها کفر خود را یک دستاورد بزرگ می‌پندارند. آن‌ها گمراه شدن از راه راست را یک موفقیت تلقی می‌کنند. باشد که الله حالشان را اصلاح فرماید. به حرمت این روز مبارک، باشد که آن‌ها به راه راست بازگردند و از این نعمات بهره‌مند شوند. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) فرمودند: «هرگاه از باغ‌های بهشت عبور کردید، از آن‌ها بسیار بهره بگیرید.» اصحاب پیامبر پرسیدند: «این باغ‌های بهشت چه هستند؟» ایشان پاسخ دادند: «آن‌ها مجالس علمی هستند که در آن‌ها الله یاد می‌شود و به او عشق می‌ورزند.» هر یک از این مجالس مانند بهشتی روی زمین است؛ بهشت واقعی در آخرت دقیقاً از همین طریق به دست می‌آید. ما از الله طلب هدایت می‌کنیم. بسیاری از خانواده‌ها نزد ما می‌آیند و شکایت می‌کنند: «فرزند ما از راه راست منحرف شده است.» این کودکان به این دلیل چنین شده‌اند که از الگوهای نادرستی پیروی کرده‌اند. اگر اکنون بازگردند و توبه کنند، نجات خواهند یافت. هر کس در این دنیا توبه کند، نجات می‌یابد؛ اما توبه در آخرت دیگر هیچ سودی ندارد. ان‌شاءالله که الله به حرمت امروز، به فرزندانمان هدایت و به همه ما قدرت و ایمان عطا فرماید. ان‌شاءالله که او ما را در راه خود ثابت‌قدم بدارد. به حرمت این روز مبارک، همه شهدا، سیدالشهدا حضرت حسین و همه کسانی که با ایشان بودند، ان‌شاءالله که هدایت نصیب همه ما شود. ان‌شاءالله که ما همیشه در راه آن‌ها گام برداریم.

پیامبر ما - درود و سلام بر او باد - در یکی از احادیث خود می‌فرماید: الله کسی را که می‌بخشد، با وجود اینکه به او ظلم شده است، عزت می‌بخشد. و کسی که الله به او عزت بخشد، هرگز خوار نمی‌شود. این دقیقاً مهم‌ترین چیز است. نزد الله محترم و ارزشمند بودن - این باید هدف هر انسان و هر مسلمانی باشد. البته ظلم همیشه وجود داشته است، اما در آخرالزمان بسیار بیشتر رخ می‌دهد. امروزه در سراسر جهان چنین القا می‌شود که خوبی، بد است و بدی، خوب است. ظالم محق و عادل ناحق تلقی می‌شود. اما این هیچ اهمیتی ندارد. در آخرت، در روز قیامت و حسابرسی، همه‌چیز آشکار خواهد شد. ظالم مجازات خواهد شد و عادل به حق خود خواهد رسید. در آن زمان، کسی که ناحق بوده است، به‌شدت خوار و ذلیل خواهد شد. اما کسی که بر حق بوده است، نزد الله گرامی خواهد بود. به همین دلیل، در زندگی باید همیشه در طرف عدالت باشیم. ظلم کردن به کسی هنر نیست. شاید انسان فکر کند: «من این کار را کردم و از آن قسر در رفتم.» در این دنیا شاید بتوان فرار کرد، اما در آخرت هیچ راه گریزی نیست. بنابراین، ما باید حتماً به فرد عادل یاری برسانیم و در کنار او باشیم. البته در دنیا ظلم زیادی رخ می‌دهد. شیطان از این موضوع سوءاستفاده می‌کند و می‌خواهد کارهای نیک و پاداش شما را از بین ببرد. اگر در طرف ظالم قرار بگیری، مطلقاً هیچ چیزی به دست نمی‌آوری. اینکه فکر کنی: «من به او کمک می‌کنم تا خودم هم از آن سود ببرم...» - چنین سودی وجود ندارد. سود واقعی نزد الله است. اگر کاری را انجام دهی که الله دوست دارد، آن‌گاه تو برنده واقعی هستی. این دنیا از همان ابتدا محل آزمایش بوده است. برای این آزمایش، الله متعال پیامبرانی را فرستاده است. عالمان راه را به ما نشان داده‌اند و او پیام خود را از طریق انسان‌های آموزگار ابلاغ کرده است. همه این‌ها برای این بود که انسان بتواند بین خیر و شر تفاوت قائل شود. بر همین اساس، انسان باید پاسخگو باشد و مورد حسابرسی قرار گیرد. اگر او انسان خوبی بوده باشد، عاقبتش خوب خواهد بود. اما اگر بد باشد و فکر کند: «در این دنیا هیچ‌کس مرا گیر نینداخت، من قسر در رفتم»، قطعاً در آخرت مورد حسابرسی قرار خواهد گرفت - الله ما را از آن حفظ کند. این امر از زمان پیامبر ما - درود و سلام بر او باد - همیشه همین‌طور بوده و امروزه بسیار بیشتر اتفاق می‌افتد. بسیاری از افراد مردم را فریب می‌دهند و آن‌ها را از راه راست منحرف می‌کنند. اما اللهِ بلندمرتبه و توانا با کسانی است که در راه راست ثابت‌قدم می‌مانند. الله یاری‌رسان کسی است که در طرف عدالت قرار دارد و در راه مستقیم گام برمی‌دارد. دیگری هر چقدر هم که ادعا کند: «من برنده شدم، من موفق شدم» - این هیچ سودی برای او نخواهد داشت. الله ما را حفظ کند. ان‌شاءالله هرگز از حقیقت روی نگردانیم و از کسانی باشیم که به پیروزی عدالت کمک می‌کنند. ان‌شاءالله الله ما را از تسلیم شدن در برابر نفس خود و انحراف از راه راست حفظ کند.

وَمَن يُعَظِّمۡ شَعَـٰٓئِرَ ٱللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقۡوَى ٱلۡقُلُوبِ (22:32) کسی که چیزهایی را که الله بزرگ داشته گرامی بدارد، دارای تقواست و از بندگانی است که او دوستشان دارد. اکنون این چیزهایی که الله، مقتدر و بلندمرتبه، گرامی می‌دارد چه هستند؟ در درجه اول پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) و یارانش قرار دارند و پس از آن‌ها روزها، مکان‌ها و اعمال مبارک. همه این موارد شایسته احترام و بزرگداشت عمیق هستند. برای این اوقات عبادت‌های خاص و همچنین اعمال توصیه‌شده بر اساس سنت وجود دارد. برای هر مسلمانی بسیار مفید است که این موارد را تا حد امکان عملی کند. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) فرمود: «کسی که از اول تا دهم محرم روزه بگیرد، به بالاترین درجات بهشت در فردوس دست می‌یابد.» بنابراین، گرامی داشتن این روزها تنها به نفع خود ماست. الحمدلله امروزه در کشور ما افراد زیادی هستند که این روزها را می‌شناسند و قدر می‌دانند. اما در مکان‌های دیگر، این موضوع کمی متفاوت دیده می‌شود. در آنجا مردم را با پرسش‌هایی مانند: «آیا شما پیرو مذهب فقهی دیگری هستید، یا شما چه هستید؟» سردرگم می‌کنند. در حالی که احیای سنت و پیروی از پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) از والاترین عبادات هستند. انسان باید این کار را تا آنجا که می‌تواند انجام دهد. و آنچه را که از عهده آن برنمی‌آید، امید است الله ببخشد. اما در جاهای دیگر غالباً این چیزها به گونه‌ای نادرست جلوه داده می‌شوند. اگر کسی این کار را انجام دهد، چپ‌چپ به او نگاه می‌کنند و می‌پرسند: «نکند او شیعه است، چرا چنین کاری می‌کند؟» با این حال، پیروی از سنت‌های پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) فرمان الله مقتدر و بلندمرتبه است. پیروی از او، مهم‌ترین راه برای تبدیل شدن به یک بنده محبوب الله است. الله، مقتدر و بلندمرتبه، در قرآن کریم می‌فرماید: قُلۡ إِن كُنتُمۡ تُحِبُّونَ ٱللَّهَ فَٱتَّبِعُونِي يُحۡبِبۡكُمُ ٱللَّهُ (3:31) «بگو: اگر الله را دوست دارید، پس از من پیروی کنید، تا الله نیز شما را دوست بدارد.» اگر از او پیروی نکنی و طبق میل خود عمل کنی، از بندگانی خواهی بود که الله آن‌ها را دوست ندارد؛ الله ما را از آن حفظ کند. در آن صورت، هر قدر هم که نماز بخوانی یا هر کار دیگری بکنی، هیچ فایده‌ای برایت نخواهد داشت. از این رو، الحمدلله پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) توضیح داده است که روز عاشورا، دهمین روز از ماه محرم است. نباید فقط در همین یک روز روزه گرفت، زیرا یهودیان چنین می‌کنند. برای متمایز شدن از آن‌ها، روزهای نهم و دهم، دهم و یازدهم یا هر سه روز را روزه می‌گیرند. هر کس بخواهد، می‌تواند تمام این روزها را نیز روزه بگیرد. همچنین در روز دهم یک نماز چهار رکعتی وجود دارد که باید خوانده شود. این نماز باید پیش از نماز عصر خوانده شود، زیرا با فرا رسیدن تاریکی، روز یازدهم آغاز می‌شود. شما بین نماز صبح و عصر چهار رکعت نماز می‌خوانید که در هر رکعت یازده بار سوره اخلاص خوانده می‌شود و پس از آن دعا می‌کنید. توصیه دیگر پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) برای این روز، غسل (شستشوی کامل بدن) است. از این طریق انسان سلامتی به دست می‌آورد و در طول سال سالم می‌ماند. این بسیار مهم است، زیرا متأسفانه امروزه بیماری‌های بد و ناشناخته بی‌شماری وجود دارد. بنابراین در این روز با نیت قطعی برای گذراندن کل سال با سلامتی کامل، غسل می‌کنند. اگر کسی این کار را با چنین نیتی انجام دهد تا سلامتی به دست آورد، در واقع سخن مبارک پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) را عملی کرده است. علاوه بر این، باید صدقه داد، آذوقه برای خانه تهیه کرد و نسبت به خانواده گشاده‌دستی نشان داد. در صورت امکان، همچنین باید به چشم‌ها سرمه کشید. لزومی ندارد حتماً سرمه سیاه باشد، می‌توان از چیز زیبای دیگری نیز استفاده کرد. این‌ها اعمالی هستند که باید در این روز انجام شوند. اما مهم‌ترین چیز روزه است؛ روزه‌دار بودن در روزهای نهم و دهم یا دهم و یازدهم یک توصیه مهم است. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) در این باره فرمود: «اگر سال آینده زنده بمانم... [روز نهم را نیز روزه خواهم گرفت].» در سال‌های اولیه اسلام، به هر حال در ماه محرم روزه گرفته می‌شد. این پیش از رمضان بود، بعدها روزه به آن ماه منتقل شد. به همین دلیل، برای ما بسیار مفید است که این روز مبارک را حتماً با عبادت و دعا سپری کنیم. الله این روزها و شب‌ها را مبارک گرداند. بیایید چیزهایی را که الله بزرگ شمرده است تا حد توان گرامی بداریم؛ ان‌شاءالله که این توفیق به ما عطا شود.

قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: الصدقة على وجهها واصطناع المعروف وبر الوالدين وصلة الرحم تحول الشقاء سعادة وتزيد في العمر وتقي مصارع السوء. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: صدقه دادن به روش صحیح، انجام کارهای نیک، رفتار نیکو با والدین و حفظ پیوندهای خویشاوندی، بدبختی را به سعادت تبدیل می‌کند. به این معناست که وضعیت بد انسان را بهبود می‌بخشد، آن را به خوشبختی تبدیل می‌کند و عمر را طولانی می‌سازد؛ انجام کارهای نیک درهای بدی را می‌بندد. انسان‌ها در این دنیا اغلب ناخشنود هستند. برای رسیدن به خوشبختی، باید صدقه بدهند، با والدین خود به نیکی رفتار کنند و ارتباط خود را با خویشاوندانشان قطع نکنند. او می‌فرماید: این کار بدبختی را به خوشبختی تبدیل می‌کند. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: علاوه بر این، عمر را طولانی می‌کند و از مرگ بد محافظت می‌نماید. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: الصدقات بالغدوات يذهبن بالعاهات. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: صدقه‌ای که در صبح داده می‌شود، بلایا و مصیبت‌ها را دفع می‌کند. به این معناست که از اتفاقات ناگواری که ممکن است برای انسان رخ دهد، مانند بیماری‌ها یا نقص‌ها، جلوگیری می‌کند. به همین دلیل ما این‌قدر بر آن تأکید می‌کنیم؛ این میراث و نصیحت شیخ افندی به مردم است. به کسانی که می‌گویند زیاد انفاق می‌کنند و منظورشان این است: «من هفته‌ای یک‌بار انفاق می‌کنم»، می‌گوییم که بهتر است هر روز ببخشند. هر صبح یک صندوق کوچک برای خودت بگذار و سه، پنج یا ده تا در آن قرار بده... هر چقدر که در توانت هست، آن صدقه همان روز تو خواهد بود. می‌توانی همه را جمع کنی و بعداً هر زمان که خواستی آن را به دیگران بدهی، اما این صدقه روزانه را نادیده نگیر. صدقه از تو محافظت می‌کند؛ تو را از هر گونه مصیبتی در امان نگه می‌دارد. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: قال الله عز وجل: أنفق أُنفق عليك. الله، عز و جل، می‌فرماید: انفاق کن تا من نیز به تو ببخشم. اگر تو نبخشی، او نیز به تو نخواهد بخشید. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: قبضات التمر للمساكين مهور الحور العين. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: یک مشت خرما که به فقرا داده شود، مهریه حوریان است. البته در آن زمان، مانند امروز چنین فراوانی نبود؛ وقتی انسان راهی سفر می‌شد، به‌سختی چیزی پیدا می‌کرد. هر کس دو یا سه خرما پیدا می‌کرد، راضی بود و الله را شکر می‌گفت. بنابراین: حتی اگر فقط چند خرما بدهی، این‌ها تبدیل به مهریه حوریان در بهشت می‌شوند. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: كل امرئ في ظل صدقته حتى يقضى بين الناس. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: در روز قیامت هر کس در سایه صدقه خود خواهد ایستاد تا زمانی که میان مردم داوری شود. در روز قیامت هیچ سایه‌ای وجود نخواهد داشت. اما کسی که صدقه داده است، در سایه آن می‌ماند تا نوبتش برسد. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: كم من حوراء عيناء ما كان مهرها إلا قبضة من حنطة أو مثلها من تمر. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: چه بسیارند حوریان درشت‌چشمی که مهریه‌شان تنها یک مشت گندم یا مقدار مشابهی خرما بوده است. این بدان معناست: در این دنیا ممکن است میلیون‌ها خرج کنی و آن‌ها را نیابی، اما در آخرت، یک مشت گندم یا خرما مهریه آن‌هاست. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: ليتق أحدكم وجهه عن النار ولو بشق تمرة. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: هر یک از شما باید چهره خود را از آتش جهنم حفظ کند، حتی اگر با نیمی از یک خرما باشد. این صدقه در آخرت تو را از جهنم نجات می‌دهد و در این دنیا از بلایا محافظت می‌کند. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: لأن يتصدق المرء في حياته بدرهم خير له من أن يتصدق بمائة عند موته. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: برای انسان بهتر است که در زمان حیات و در سلامت کامل، یک درهم به عنوان صدقه بدهد، تا اینکه در هنگام مرگ صد درهم ببخشد. به جای اینکه درست قبل از مرگ وصیت کند: «این و آن را به آنجا بدهید»، یک درهم که در روزهای سلامتی انفاق شود، صدها برابر بیشتر ارزش دارد. به همین دلیل، انسان باید تا زمانی که هنوز سالم است، کارهای نیک انجام دهد. یک ضرب‌المثل می‌گوید: «آنچه با دست خود می‌دهی، همان را با خود می‌بری.» در این مورد نیز دقیقاً همین‌طور است: تا زمانی که هنوز سالم هستید انفاق کنید. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: لو مرت الصدقة على يدي مائة لكان لهم في الأجر مثل أجر المبتدئ من غير أن ينقص من أجره شيئا. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: حتی اگر یک صدقه از میان دست‌های صد نفر بگذرد، هر یک از آن‌ها همان پاداشی را دریافت می‌کنند که شخص انفاق‌کننده اصلی می‌گیرد، بدون اینکه از پاداش او کوچک‌ترین چیزی کاسته شود. به این معناست: کسی صدقه داده، او آن را به شخص بعدی رسانده، و او نیز به دیگری، تا اینکه آن صدقه از میان صد دست عبور کرده است. تمام این افراد همان مزد، همان پاداش را دریافت می‌کنند. در مورد اسقاط (کفاره برای متوفی) نیز به همین شکل است؛ هر کس آن را به نفر بعدی می‌دهد و می‌گوید: «آن را گرفتم، پذیرفتم و هدیه دادم.» به این ترتیب به همه آن‌ها پاداش می‌رسد، و گناهان متوفی به خاطر کوتاهی‌هایش بخشیده می‌شود. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: ليتصدق الرجل من صاع بره وليتصدق من صاع تمره. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: انسان باید از گندم خود صدقه بدهد، حتی اگر فقط یک صاع (واحد اندازه‌گیری) باشد. یک صاع معیار مشخصی است؛ مقدار صدقه بر اساس آن تعیین می‌شود. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: «او باید از خرماهای خود صدقه بدهد، حتی اگر فقط یک صاع باشد.» قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: ما نقصت صدقة من مال، وما زاد الله عبداً بعفو إلا عزاً، وما تواضع أحد لله إلا رفعه الله. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: صدقه هرگز هیچ ثروتی را کاهش نداده است. بنابراین فکر نکن: «من انفاق کردم، حالا داراییم کمتر شده است.» صدقه به هیچ وجه دارایی را کم نمی‌کند. اگر کسی بی‌عدالتی‌ای را که به او شده ببخشد، الله بدون شک به خاطر آن عزت بیشتری به او عطا خواهد کرد. به این معناست: اگر کسی به تو آسیبی رساند و در حق تو ظلمی شد، مجبور نیستی بلافاصله او را نفرین کنی. عزتی که الله به خاطر آن به تو می‌بخشد، بسیار بهتر از نفرین کردن آن شخص است. کسی که به خاطر الله تواضع نشان دهد، الله بی‌شک مقام او را بالا خواهد برد. این بدان معناست: مقام انسانی که متواضع است و به خاطر الله از تکبر دست می‌کشد، هم نزد الله و هم نزد مردم بالا می‌رود. انسان باید در برابر همنوعان خود متواضعانه رفتار کند و مغرور نشود. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: ما يخرج رجل شيئاً من الصدقة حتى يفك عنها لحيي سبعين شيطاناً. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: هیچ‌کس صدقه‌ای نمی‌دهد، مگر اینکه در این حین مجبور باشد فک‌های هفتاد شیطان را باز کند. به این معناست: وقتی کسی می‌خواهد صدقه بدهد، شیطان مانند یک سگ او را گاز می‌گیرد، فک‌هایش را به هم فشار می‌دهد و از همه طرف به او می‌چسبد تا او را از این کار بازدارد. کسی که با این وجود صدقه بدهد، به‌معنای واقعی کلمه فک شیطان را شکسته و انفاق خود را پرداخته است. قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: مناولة المسكين تقي ميتة السوء. پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، می‌فرماید: دادن صدقه به یک نیازمند، انسان را از پایانی بد در امان می‌دارد. به این معناست: اگر کسی به فقرا صدقه دهد، این کار او را از این محافظت می‌کند – الله ما را حفظ کند – که به یکی از روش‌های بد بسیاری که امروزه همه‌جا دیده می‌شود، بمیرد.

دوست داشتن به خاطر الله به این معناست که به خاطر الله نیز طرد کنیم. این وظیفه ماست. ما باید به خاطر الله دوست بداریم، به خاطر الله دشمن بداریم، برای الله زندگی کنیم و هر کاری را برای جلب رضایت او انجام دهیم. ما باید از اشتباهات خود غمگین باشیم. آنچه را که بنده از روی ضعف نمی‌تواند انجام دهد، الله می‌بخشد. اگر برای اشتباهات خود طلب آمرزش کنیم، بخشوده خواهیم شد. اما انسان‌های امروزی خود را به خاطر چیزهای کاملاً بی‌اهمیت دیوانه می‌کنند. چرا این کار را می‌کنند؟ زیرا راه الله را ترک کرده و از راه شیطان پیروی کرده‌اند. راه شیطان هرگز به چیز خوبی ختم نمی‌شود و هرگز فایده‌ای واقعی به همراه ندارد. شاید پول بیاورد و فرصت‌های زیادی ارائه دهد، اما هرگز چیز خوبی به بار نمی‌آورد. کسی که از شیطان پیروی می‌کند، همیشه از زیان‌کاران است؛ حتی اگر در ظاهر خوب به نظر برسد، باز هم بازنده است. به مردم گفته می‌شود: «ببینید، این مرد راه شیطان را رفت و موفق شد»، و مردم کورکورانه به دنبال او می‌روند. شخص دیگری نیز از او تقلید می‌کند. در نهایت همه آن‌ها در این راه قدم می‌گذارند. البته کاملاً غیرممکن است که همه در این راه همزمان موفق شوند. آن‌ها راه الله را ترک کرده و فراموش می‌کنند و در این راه اشتباه قدم می‌گذارند. و وقتی شکست می‌خورند، کاملاً در هم می‌شکنند. آن‌ها فکر می‌کنند که در دنیا فقط یک راه وجود دارد؛ این راهی که آن‌ها آن را موفقیت می‌نامند، در واقع راه شیطان است. آن‌ها راه راست را ترک کرده و وارد راهی کاملاً بی‌فایده می‌شوند. آن‌ها از راه الله روی می‌گردانند و به راه شیطان روی می‌آورند. الله به هر انسانی استعداد خاص و ویژه‌ای داده است. با این حال، سیستم کنونی همه را در یک قالب یکسان قرار می‌دهد. و این قالب، سبک زندگی کاملاً پوچ و بی‌فایده‌ای است. آن‌ها سال‌ها درجا می‌زنند به این امید که در نهایت به چیزی برسند، اما در نهایت فقط ناامیدی را تجربه می‌کنند. دقیقاً از همین صحبت می‌کنیم؛ اخیراً دوباره این را دیدیم. مردم مانند گوسفندان فقط تکرار می‌کنند: «درس بخوان، مدرک بگیر.» گویی در زندگی چیزی جز مدرسه و تحصیل وجود ندارد. شما می‌گذارید آن‌ها این‌قدر طولانی درس بخوانند، بسیار خب، اما انسان باید از عقل خود هم استفاده کند. وقتی میلیون‌ها نفر درس می‌خوانند و قرار است به یک شغل یکسان بپردازند، باید به عواقب آن نیز فکر کرد. آن‌ها شکایت می‌کنند: «ای وای، امسال امتحانات خیلی سخت بود، خیلی‌ها مردود شدند.» خب که چی؟ اگر همه فارغ‌التحصیل شوند، بعد چه؟ از کجا می‌خواهید برای همه کار پیدا کنید؟ به هر حال مشاغل دیگری نیز در زندگی وجود دارد؛ نیازی نیست که حتماً همه درس بخوانند. اما این یک فریب شیطانی است که آن‌ها برای کنترل تمام جهان و تحمیل اراده خود به آن ابداع کرده‌اند: «فقط به درس خواندن ادامه بده.» دوازده سال، بیست سال بی‌وقفه درس می‌خوانند، اما در نهایت به هیچ دردی نمی‌خورند. پس از آن، به هر حال دیگر نمی‌توانند هیچ کار عملی انجام دهند. اگر آن‌ها را به کاری بگمارید، شکست می‌خورند، زیرا به یک زندگی راحت عادت کرده‌اند. خانواده‌هایشان به فکر خورد و خوراک آن‌ها هستند و در خانه مانند پادشاهان زندگی می‌کنند. وقتی بعد از آن وارد زندگی می‌شوند و باید کار کنند، مطلقاً از پس هیچ کاری برنمی‌آیند. دقیقاً به همین دلیل است که این سیستم راه شیطان است. در مقابل، در راه الله برای هر کسی استعدادی مناسب و وظیفه‌ای از پیش تعیین شده توسط الله وجود دارد. اما آن‌ها تمام این استعدادهای ذاتی را سرکوب می‌کنند و می‌گذارند مردم دوازده، پانزده سال درس بخوانند، فقط برای اینکه بتوانند آن‌ها را برای منافع خودشان کنترل کنند. و آن‌ها با القای این باور که: «در دنیا هیچ راهی جز این وجود ندارد»، مردم را مطیع نگه می‌دارند. آن‌ها حتی یک دقیقه به انسان‌ها آزادی نمی‌دهند. در ابتدا مردم بالاجبار این راه را دنبال می‌کنند و بعداً با میل خودشان. به همین دلیل می‌گویم: راه الله زیباترین راه است. این راه دلپذیر و آرام‌بخش است؛ در این راه هر زیبایی قابل تصوری یافت می‌شود. با این حال، اگر کسی راه الله را ترک کند و در این مسیر شیطانی قدم بگذارد، هر نوع شر و بدی را به دنبال خواهد داشت. گمراهی، بی‌اخلاقی و هر شکلی از شرارت آنگاه نمایان می‌شود. زیرا ترس از الله به انسان‌ها القا نمی‌شود، بلکه ترس از آینده و دغدغه معاش به آن‌ها تزریق می‌شود. آن‌ها با این کلمات مردم را می‌ترسانند: «اگر او درس نخواند، اگر دانشگاه را تمام نکند، چگونه زنده بماند؟ چه بر سر او خواهد آمد؟» ساختارهای دولتی نیز همین‌طور هستند؛ بدون مدرک به کسی کار نمی‌دهند، هیچ‌کس را استخدام نمی‌کنند. اما واقعاً این مدرک به چه دردی می‌خورد؟ یک دهم آموخته‌ها که جای خود دارد – اگر حتی یک درصد از آن را نیز به خاطر بسپارند، باید خوشحال و شاکر بود. آن‌ها به راحتی مردم را از امتحانات عبور می‌دهند و در کنار آن پول‌هایشان را نیز می‌گیرند. بعد از آن از یکدیگر می‌پرسند: «چرا جامعه این‌قدر فاسد شده است؟ چگونه به این وضعیت دچار شدیم؟» در حالی که این کاملاً واضح و روشن است. حرف زدن درباره سیستم تنها یک بهانه است؛ همه چیز صرفاً بر این دنیا متمرکز شده است. نه فقط در اینجا، بلکه تمام جهان در این وضعیت قرار دارد. تحت پوشش جهانی‌سازی، آن‌ها تمام بشریت را در یک قالب یکسان قرار داده‌اند. آن‌ها مردم را می‌ترسانند و می‌گویند: «تو نباید این راه را ترک کنی، وگرنه نابود خواهی شد!» در حالی که کسانی که از این سیستم خارج می‌شوند و در این چرخه باطل نمی‌دوند، بسیار عاقل‌تر هستند. آن‌ها هنوز قادرند از عقل و منطق خود استفاده کنند. الله ما را در امان بدارد. آن‌ها می‌گذارند مردم این‌قدر درس بخوانند، اما نه ادبی می‌ماند و نه احترامی؛ مطلقاً هیچ ارزشی باقی نمی‌ماند. الله یاریمان کند. ان‌شاءالله که او صاحب را برای ما بفرستد. ان‌شاءالله که او ما را از این وضعیت رهایی بخشد.

وَقُلِ ٱعْمَلُوا۟ فَسَيَرَى ٱللَّهُ عَمَلَكُمْ (9:105) الله به ما می‌گوید: «بی‌کار نباشید.» کار کنید، زیرا الله اعمال شما را خواهد دید. این نشان می‌دهد که تنبلی در دین ما، اسلام، به هیچ وجه پسندیده نیست. پیامبران، شیوخ و صحابه بی‌وقفه در تلاش بودند. آن‌ها خستگی‌ناپذیر کار می‌کردند تا به مردم و جامعه مسلمانان خدمت کنند. از یک سو برای کسب صادقانه روزی حلال خود، و از سوی دیگر برای خدمت به اسلام... به همین دلیل تنبلی در اسلام جایی ندارد. تنبلی کاملاً دور از شأن آن‌هاست. زندگی پیامبران، صحابه و اولیا از خدمتِ بی‌وقفه تشکیل شده بود. آن‌ها تمام زندگی خود را وقف خدمت به دیگران می‌کنند و می‌خواهند حتی پس از مرگشان نیز مفید باشند. تاریخ برای این موضوع نمونه‌ها و علمای بی‌شماری را به ما ارائه می‌دهد. در گذشته، انسان‌ها اغلب فقط چهل یا پنجاه سال عمر می‌کردند. اما آنچه آن‌ها در این چهل، پنجاه سال انجام می‌دادند، یک انسان معمولی حتی در دویست سال هم نمی‌توانست انجام دهد. این چگونه ممکن است؟ الله به آن‌ها موهبت‌های خاصی (کرامات) عطا کرده بود که از طریق آن‌ها می‌توانستند کمک بسیار زیادی به مردم بکنند. به همین دلیل نیز تنبلی برای آن‌ها کاملاً غیرقابل تصور است. یک انسان تنبل نه برای خودش و نه برای دیگران هیچ سودی ندارد. و نه تنها این: وقتی انسان کاری برای انجام دادن ندارد و بی‌کار می‌گردد، شیطان به راحتی بر او مسلط می‌شود. او با زیرکی در گوش او زمزمه می‌کند: «چه برنامه‌ای داری؟ این کار یا آن کار را بکن»، و به این ترتیب او را به گناه می‌کشاند. اما اگر انسان مشغول به کار باشد، شیطان اصلاً فرصتی برای این کار پیدا نمی‌کند. یک آیه دیگر از قرآن نیز به این موضوع اشاره می‌کند: فَإِذَا فَرَغْتَ فَٱنصَبْ (94:7) «هنگامی که کاری را به پایان رساندی، بلافاصله به کار بعدی بپرداز.» فرقی نمی‌کند که نماز باشد یا امور دنیوی؛ تا زمانی که آن را به خاطر الله انجام می‌دهی، به عنوان کار نیک برایت نوشته می‌شود. اگر تلاش‌هایت وقف الله باشد و با این نیت عمل کنی که: «من روزیِ خود را کسب خواهم کرد و به دیگران کمک می‌کنم»، در این صورت همه این‌ها به عنوان عمل صالح برای تو ثبت می‌شود. باشد که الله ما را از تنبلی محفوظ بدارد. زیرا بیهوده هدر دادن زندگی، اسراف محض است. و الله اسراف را دوست ندارد. ان‌شاءالله که الله به همه ما قدرت دهد و ما را بازیچه دست شیطان قرار ندهد.

وَإِذَا ٱلۡبِحَارُ فُجِّرَتۡ (82:3) الله عز و جل درباره روز قیامت به ما خبر می‌دهد. مردم فکر می‌کنند که همه چیز همین‌طور ادامه خواهد یافت و هیچ اتفاقی نخواهد افتاد. اما روز قیامت وجود دارد. الله عز و جل می‌فرماید که آسمان شکافته می‌شود، ستارگان فرو می‌ریزند و دریاها شکافته شده و طغیان می‌کنند. سال‌ها پیش ما در ایتالیا بودیم. در آنجا یک آتشفشان فوران کرده بود. نیمی از این کوه عظیم به سادگی ناپدید شده بود. اما مردم آنجا می‌گفتند: «این که چیزی نیست. مشکل اصلی این دریاست.» دانشمندان نیز همین را می‌گویند. در زیر آن یک آتشفشان عظیم قرار دارد، کوهی که آتش فوران می‌کند. اگر فوران کند، جهان را منفجر خواهد کرد. هیچ چیز باقی نخواهد ماند. آنها بیش از هر چیز از این می‌ترسند. در حالی که در واقع هیچ دلیلی برای ترس وجود ندارد. به هر حال همه چیز فقط منتظر فرمان الله است. تا زمانی که فرمان الله عز و جل صادر نشود، هیچ اتفاقی نخواهد افتاد. تنها زمانی که وقتش فرا برسد، این اتفاق خواهد افتاد. این موضوع نیز در قرآن کریم بیان شده است: دریاها شکافته خواهند شد. روز قیامت فرا خواهد رسید و دیگر هیچ چیز باقی نخواهد ماند. بر روی زمین هیچ کوه و هیچ تپه‌ای پابرجا نخواهد ماند؛ همه چیز کاملاً هموار خواهد شد. اینها چیزهایی هستند که ناگزیر رخ خواهند داد. با وجود اینکه الله عز و جل این را به ما اطلاع داده و مردم در واقع آن را می‌دانند، تنها عده کمی ایمان می‌آورند. برای بیشتر آنها کاملاً بی‌اهمیت است. آنها به سادگی آن را نادیده می‌گیرند و می‌گویند: «این یک پدیده طبیعی است، به هر حال ما نمی‌توانیم کاری انجام دهیم.» آنها هیچ خشیتی از الله ندارند. در عوض، فقط درباره این صحبت می‌کنند که شاید سنگی از آسمان بیفتد و به زمین برخورد کند. حتی برخی از مسلمانان که در واقع به آن اعتقاد دارند، ایمان ضعیفی دارند. ایمان حقیقی به معنای باور راسخ به این است که همه اینها در زمان خود رخ خواهند داد و آنچه الله عز و جل فرموده است محقق خواهد شد. بنابراین به خودت و وضعیت خودت نگاه کن. به هیچ چیز دیگری نگاه نکن و از هیچ چیز نترس. آنچه الله مقدر کند، همان می‌شود – چیز دیگری اهمیت ندارد. چه فرقی می‌کند که از آن بترسی یا نه؟ اگر می‌خواهی بترسی، پس از الله بترس. از هیچ چیز دیگری نترس. الله ما و ایمانمان را محفوظ بدارد. این تنها چیزی است که اهمیت دارد. نه هیچ چیز دیگری. اینکه شهاب‌سنگی برخورد کند، آتشفشانی فوران کند یا زلزله‌ای رخ دهد... همه اینها تنها و تنها به فرمان الله عز و جل اتفاق می‌افتد. انسان باید از این موضوع آگاه باشد. ایمان دقیقاً به همین معناست. ایمان یعنی بدون شک بدانیم که همه چیز تحت فرمان الله عز و جل است. در غیر این صورت، آنها مانند یک اسباب‌بازی با تو بازی خواهند کرد. مدام اخباری منتشر می‌شود مانند: «این اتفاق افتاده است، آن اتفاق خواهد افتاد.» مردم فوراً به آنها باور می‌کنند، اما به کلمات مبارک الله عز و جل ایمان نمی‌آورند. ان‌شاءالله که الله همه ما را هدایت کند و به همه ما ایمان حقیقی عطا فرماید.

همه ستایش‌ها و سپاس‌ها سزاوار الله است. ستایش تنها سزاوار اوست. به همین دلیل درست در آغاز قرآن آمده است: «الحمد لله رب العالمین». ستایش سزاوار الله است. ستایش حقیقی (حمد) سزاوار الله است، در حالی که شکر را می‌توان به هر کسی ابراز کرد. انسان می‌تواند از هر شخصی تشکر کند. اما ستایش (حمد) تنها به الله، قادر مطلق و بلندمرتبه، اختصاص دارد. همان‌طور که گفته شده است: «الحمد لله رب العالمین». این بدان معناست: ستایش سزاوار الله، آفریدگار ماست. ستایش تنها سزاوار الله، پروردگار جهانیان است. انسان باید شکرگزار باشد و همواره سپاسگزاری خود را نشان دهد. تشکر از هم‌نوعان و قدردانی از آنان بسیار مهم است. اما ستایش نوعی عبادت است که تنها و تنها سزاوار الله بلندمرتبه است. نام‌های پیامبر محبوب ما (صلی الله علیه و سلم) - محمد، احمد، حامد و محمود - نیز نشان‌دهنده مقام والای ایشان است. الله نام پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) را با این کلماتی که از ریشه «حمد» گرفته شده‌اند - به عنوان ستایش‌کننده و ستایش‌شده - مستقیماً در کنار نام خود قرار داده است. لا اله الا الله محمد رسول الله (صلی الله علیه و سلم). ما الله را شکر می‌کنیم که این نعمت‌ها را به ما عطا کرده است. علاوه بر این، مهم است که او را در هر شرایطی از زندگی ستایش کنیم. اگر انسان برای خوبی‌ها و همچنین برای چیزهایی که ظاهراً بد هستند شکرگزار باشد، وابستگی عمیق خود را به الله نشان می‌دهد. او با این کار اطاعت خود را به او ثابت می‌کند. از این طریق نعمت‌ها بیشتر می‌شوند و انسان پاداش فراوان‌تری دریافت می‌کند. دقیقاً به همین دلیل باید برای هر چیزی شکرگزار بود و ستایش کرد. گفته می‌شود: «لا یحمد علی مکروه سواه» (هیچ‌کس جز او برای امور ناخوشایند ستایش نمی‌شود). این بدان معناست: هر آنچه الله برای شما مقدر می‌کند، باید او را برای آن ستایش کنید. برای روزهای خوب و همچنین برای آنچه بد می‌پندارید - هر اتفاقی که برایتان می‌افتد، باید برای همه چیز او را ستایش کنید. در نهایت، اینکه چیزی خوب است یا بد، فقط به درک و برداشت شما بستگی دارد. ستایش الله در هر شرایطی، همیشه به نفع خود شماست. خوبی که در هر حال خوب است؛ اما اگر در برابر چیزهایی که بد می‌دانید صبر پیشه کنید و الله را ستایش کنید، او مقام شما را بالا می‌برد و به شما پاداش فراوانی می‌دهد. به این ترتیب، ان‌شاءالله آن سختی نیز برطرف خواهد شد. باشد که الله ما را از کسانی قرار دهد که او را به حق ستایش می‌کنند و خالصانه شکر او را به جای می‌آورند. و باشد که ما را از شکایت کردن و نپذیرفتن تقدیرش در امان بدارد. انسان باید حتماً به این موضوع توجه داشته باشد. ما باید همیشه این را به خاطر داشته باشیم و بندگانی باشیم که الله را در هر شرایطی از زندگی ستایش می‌کنند. ان‌شاءالله که الله ما را در زمره ستایش‌کنندگان قرار دهد.

وَإِن تُطِعۡ أَكۡثَرَ مَن فِي ٱلۡأَرۡضِ يُضِلُّوكَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۚ (6:116) بیشتر انسان‌های این دنیا در راه راست قرار ندارند. اگر از آن‌ها پیروی کنی، از راه حقیقت منحرف خواهی شد. تنها افراد معدودی در راه راست قدم برمی‌دارند؛ انسان‌ها ترجیح می‌دهند به دنبال تمایلات و خواسته‌های نفسانی خود بروند. اگر با خود بگویی: «همه این کار را می‌کنند، پس من هم انجام می‌دهم. این کار ساده‌تر و راحت‌تر است»، آنگاه از راه منحرف می‌شوی و خود را نابود می‌کنی. به همین دلیل باید همیشه مراقب بود که حقیقت چیست. آیا این انسان‌ها در راه راست هستند یا در راه باطل؟ آیا اعمالشان بی‌مجازات خواهد ماند؟ بر این اساس عمل کن؛ زندگی را بی‌دلیل برای خودت سخت نکن و خود را به ورطه نابودی نینداز. کسی که می‌خواهد راه را به تو نشان دهد، اغلب خودش هم آن را نمی‌شناسد و گمراه شده است. کورکورانه به دنبال او نرو. به خود نگو: «افراد زیادی از این شخص پیروی می‌کنند، پس او باید در راه راست باشد.» ببین، راه راست کاملاً روشن است. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) فرمودند: «حلال آشکار است و حرام آشکار است؛ و در میان این دو امور شبهه‌ناک قرار دارند.» از این امور شبهه‌ناک دوری کن. در راه حلال قدم بردار - راهی که قاطعانه از حرام دوری می‌کند. زیرا امروزه - اگرچه انسان‌ها همیشه این‌گونه بوده‌اند - برایشان راحت‌تر است که تسلیم نفس خود شوند. پرهیز از حرام، برای انسان‌ها نیازمند اراده و غلبه بر نفس بسیار بیشتری است. بنابراین راه راست و حقیقی خود را پیدا کن و از آن منحرف نشو. مردم اغلب می‌گویند: «تمام این انسان‌ها این راه را می‌روند، پس حتماً راه درستی است.» فقط به این دلیل که گله در یک جهت حرکت می‌کند، همه کورکورانه به دنبال آن می‌دوند. اگر یکی به داخل دره بپرد، بقیه هم بدون تردید خود را به پایین پرتاب می‌کنند. الله (عز و جل) به تو عقل داده و به تو هشدار داده است. پس به دنبال آن‌ها نرو. به خود نگو: «آن‌ها این راه را انتخاب کرده‌اند، پس ما هم همان را می‌رویم.» راه خوب تو مشخص است - از راه بد دوری کن. و حتی اگر تمام دنیا این راه را بروند: هیچ سودی برای تو نخواهد داشت، بلکه فقط به تو آسیب می‌رساند. باشد که الله ما را حفظ کند و نگذارد از راه راست منحرف شویم. ان‌شاءالله که اجازه نخواهیم داد نفسمان بر ما مسلط شود.