Mawlana Sheikh Mehmed Adil. Translations.

قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا (27:69) الله متعال می‌فرماید: «در زمین بگردید، به اطراف خود نگاه کنید و از آنچه می‌بینید عبرت بگیرید.» اگر امروز به وضعیت جهان و انسان‌ها نگاه کنیم، دیگر چیزی از انسانیت باقی نمانده است. همه انسانیت خود را از دست داده‌اند. حاجی مادر همیشه می‌گفت: «انسان بیشتر از همه به چیزی می‌نازد که خودش فاقد آن است.» همه درباره خود ادعا می‌کنند: «من صادق هستم» یا «ما صادق هستیم»، اما هیچ اثری از صداقت در آنها یافت نمی‌شود. هرچقدر هم که غم‌انگیز باشد، اما این وضعیت امروز جهان و بشریت است. دیگر نه صداقتی وجود دارد و نه قابلیت اعتمادی. همه فقط از نفس خود پیروی می‌کنند و آنچه را که نفس می‌طلبد، حقیقت می‌پندارند. آن‌ها می‌گویند: «تصور من از صداقت، همان چیزی است که نفسم می‌خواهد.» «هیچ‌کس دیگری حق ندارد در زندگی من دخالت کند.» «به‌هرحال من هر کاری بخواهم انجام می‌دهم.» انسان‌های امروز به خود می‌گویند: «رحم و مروت نسبت به دیگران در من وجود ندارد.» حقوق فقرا، حقوق همنوعان - همه این‌ها برایشان کاملاً بی‌اهمیت است. متأسفانه این وضعیت کنونی بشریت است. دقیقاً به همین دلیل است که انسانیت از بین رفته است. انسانیت به معنای عدالت است؛ اما پیش از هر چیز، انسانیت به معنای رحمت و شفقت است. جایی که این ویژگی‌ها وجود نداشته باشد، حیوانات وحشی از انسان بهترند. وقتی یک حیوان وحشی غذا پیدا می‌کند، آن را می‌خورد، برای استراحت دراز می‌کشد و فقط زندگی‌اش را می‌کند. هیچ کینه‌ای در دل نمی‌پروراند. یک حیوان به این فکر نمی‌کند: «فردا چگونه می‌توانم بیشتر بکشم؟ چگونه می‌توانم آسیب بیشتری وارد کنم؟» اما در مقابل، انسان این کینه را در درون خود دارد و دارای نفسی است که هرگز سیر نمی‌شود. به همین دلیل است که متأسفانه روزگار امروز ما این‌گونه به نظر می‌رسد. ما همرنگ جماعت می‌شویم. و چون همرنگ جماعت می‌شویم، همه‌چیز برای انسان‌ها کاملاً عادی به نظر می‌رسد. در حالی که هیچ‌چیز در این مورد اصلاً عادی نیست. حتی اگر همه این کار را انجام می‌دهند - تو آن را انجام نده. بزرگ‌ترین بهانه و توجیه آن‌ها این است: «اما دیگران هم که این کار را می‌کنند.» حتی اگر همه این کار را می‌کنند، تو نباید آن را انجام دهی. اگر همه کار بد می‌کنند، تو آن را انجام نده. در حاشیه بمان، فاصله خود را حفظ کن. اجازه نده جریان تو را با خود ببرد، تا تو را هم از بین نبرد. در این سو بمان، در جبهه حق بایست، صادق باش. به صداقت نفس خود تکیه نکن، بلکه بر صداقتی تکیه کن که الله به ما فرمان داده است. نفس می‌گوید: «همه‌چیز متعلق به من است.» وضعیت روشن است: حتی در مورد افرادی که صادق شناخته می‌شوند و بسیار مورد تحسین قرار می‌گیرند، در نهایت مشخص می‌شود که آن‌ها فقط از نفس خود پیروی می‌کنند. با این حال دیگر هیچ احساس شرمی وجود ندارد که بخواهند بگویند: «ما بی‌آبرو شدیم، ما آبروی خود را از دست دادیم.» درباره شرم و حیا گفته می‌شود: «الحیاء من الإیمان»؛ این یعنی احساس شرم بخشی از ایمان است. احساس شرم چیز زیبایی است، اما در وضعیت امروز جهان و بشریت، دیگر به عنوان یک چیز خوب در نظر گرفته نمی‌شود. مردم می‌گویند: «این دختر بیش از حد خجالتی و باحیاست، از خانه بیرون نمی‌آید، به ندرت حرف می‌زند.» در حالی که این بسیار خوب است که او احساس شرم و حیا دارد. به عقیده آن‌ها آدم باید هر کاری می‌خواهد انجام دهد، از هیچ‌چیز شرم نکند و همه‌چیز را تجربه کند؛ کسی که این کار را می‌کند، نزد آن‌ها انسانی محترم شمرده می‌شود. امروزه کسی که هنوز احساس شرم و حیا دارد، دیگر مورد احترام نیست. ان‌شاءالله که الله به حال ما رحم کند و ناجی برایمان بفرستد. ما در انتظار آن هستیم، ان‌شاءالله. ان‌شاءالله که الله به‌زودی انسان‌ها را دوباره به انسانیت حقیقی‌شان بازگرداند. آن‌ها قادر نیستند با نیروی خود بازگردند. ان‌شاءالله که الله محافظی برایمان بفرستد که راه را به ما نشان دهد.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ صَدَقَةٌ فِي رَمَضَانَ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «با فضیلت‌ترین صدقه، صدقه‌ای است که در ماه رمضان داده شود.» در حالی که معمولاً یک صدقه با ده برابر پاداش داده می‌شود، این پاداش در ماه رمضان می‌تواند تا هفتصد برابر افزایش یابد. بنابراین، اگرچه انسان باید همیشه صدقه بدهد، اما برای مؤمنان بسیار با فضیلت‌تر است که ماه رمضان را برای پرداخت زکات ترجیح دهند. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ صَدَقَةُ اللِّسَانِ۔" قِيلَ: وَمَا صَدَقَةُ اللِّسَانِ؟ قَالَ: "الشَّفَاعَةُ تَفُكُّ بِهَا الأَسِيرَ، وَتَحْقِنُ بِهَا الدَّمَ، وَتَجُرُّ بِهَا الْمَعْرُوفَ وَالإِحْسَانَ إِلَى أَخِيكَ، وَتَدْفَعُ عَنْهُ الْكَرِيهَةَ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) فرمود: «با فضیلت‌ترین صدقه آن است که با زبان انجام شود.» وقتی صحابه پرسیدند: «صدقه زبان چیست؟»، پیامبر ما پاسخ داد: «آن شفاعت است. به این معنا که تو برای شخص دیگری وساطت کنی، از او حمایت کنی و ضامن او شوی، با گفتن این که: 'من ضامن او هستم، او انسان خوبی است.' این دقیقاً همان صدقه زبان است.» بنابراین، این به معنای نجات دادن یک انسان از بدی و شرایط سخت است، یا با کلمات دوستانه باعث بخشیده شدن او شدن. به این ترتیب حتی می‌توانی یک اسیر را آزاد کنی. همان‌طور که می‌توان با یک کلمه نیک اسيری را نجات داد، می‌توان از خونریزی نیز جلوگیری کرد. پس نصیحت کردن یک شخص، صدقه‌ای برای اوست. جلوگیری از درگیری‌هایی که ممکن است بالا بگیرد و به خونریزی منجر شود از طریق کلمات روشن‌کننده – این دقیقاً همان صدقه زبان است. پیامبر ما در ادامه توضیح داد: «این که تو دلیلی باشی تا نیکی به برادر مسلمانت برسد، یا اینکه بلایی را از او دور کنی، نیز صدقه زبان است.» مطرح کردن مشکل یک فرد برای اینکه به او کمک شود، یا دور نگه داشتن او از بدی‌ها – همه این‌ها صدقه زبان است. افرادی که با مهربانی و خیرخواهی سخن می‌گویند، دیگران را به سوی نیکی هدایت می‌کنند و بدی را از آن‌ها دور نگه می‌دارند. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ أَنْ تُشْبِعَ كَبِدًا جَائِعًا۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «با فضیلت‌ترین صدقه سیر کردن یک موجود زنده گرسنه است.» بنابراین مسئله، غذا دادن به هر موجود زنده گرسنه است. اما این گرسنه دقیقاً کیست؟ یک انسان، یک حیوان یا هر موجود زنده دیگری... سیر کردن یک موجود زنده گرسنه... الله (بلندمرتبه و توانا) در اینجا تنها انسان را ذکر نمی‌کند، بلکه اعلام می‌دارد: «سیر کردن یک گرسنه، با فضیلت‌ترین صدقه است.» چه انسان باشد چه حیوان – سیر کردن یک موجود زنده گرسنه در نزد الله ارزشمندترین و مقبول‌ترین صدقه است. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ إِصْلَاحُ ذَاتِ الْبَيْنِ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) توضیح می‌دهد که صدقه انواع بسیاری دارد و می‌فرماید: «با فضیلت‌ترین و بهترین صدقه، برقراری صلح میان دو انسان است.» بنابراین آشتی دادن افراد قهر کرده و حل اختلافات آن‌ها نیز جزو صدقه محسوب می‌شود. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ حِفْظُ اللِّسَانِ۔" پیامبر ما در این باره می‌فرماید: «با فضیلت‌ترین و بهترین صدقه، حفظ کردن زبان است.» این بدان معناست که از آزار دادن افراد با کلمات بپرهیزیم و با گفتن تنها سخنان نیک، زبان را کنترل کنیم. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ سِرٌّ إِلَى فَقِيرٍ، وَجُهْدٌ مِنْ مُقِلٍّ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید که با فضیلت‌ترین و بهترین صدقه آن است که پنهانی به یک فقیر داده شود، و همچنین آن صدقه‌ای که فردی با دارایی اندک و با به کارگیری تمام توان خود می‌دهد. بنابراین پنهانی صدقه دادن به یک فقیر، چندین برابر ارزشمندتر است. علاوه بر این، کسی که با وجود امکانات کم صدقه می‌دهد و خود را در مضیقه قرار می‌دهد، عمل باارزش‌تری نسبت به کسی که از مازاد دارایی‌اش می‌بخشد، انجام می‌دهد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ الْمَنِيحَةُ؛ أَنْ تَمْنَحَ الدِّرْهَمَ، أَوْ ظَهْرَ الدَّابَّةِ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «یکی از با فضیلت‌ترین انواع صدقه این است که به کسی مقداری پول بدهی یا حیوانی سواری را به صورت قرضی یا به عنوان هدیه در اختیار او قرار دهی.» بنابراین پول سفر دادن به کسی یا در اختیار گذاشتن وسیله نقلیه خود تا او به مقصد برسد نیز از با فضیلت‌ترین اعمال صدقه به شمار می‌آید. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَفْضَلُ النَّاسِ رَجُلٌ يُعْطِي جُهْدَهُ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «با فضیلت‌ترین انسان کسی است که با به کارگیری تمام امکاناتش، از دارایی خود صدقه می‌دهد.» منظور انسانی است که از آنچه با سختی به دست آورده می‌بخشد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "خَيْرُ الصَّدَقَةِ مَا كَانَ عَنْ ظَهْرِ غِنًى، وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «بهترین صدقه آن است که از روی توانگری و ثروت داده شود.» «و هنگام انفاق، از کسانی شروع کن که مسئولیت تأمین معاش آن‌ها را بر عهده داری.» به این معنا که کسی که دارای مال و ثروت است، برکت صدقه‌ای را که می‌بخشد به وفور تجربه خواهد کرد. وقتی انسان کار نیکی انجام می‌دهد، ابتدا از خانواده خود شروع می‌کند، سپس به خویشاوندان می‌پردازد و صدقه را به صورت مرحله‌ای به دیگر نزدیکان می‌دهد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "خَيْرُ الصَّدَقَةِ مَا أَبْقَتْ غِنًى، وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى، وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «بهترین و مقبول‌ترین صدقه آن است که از مازاد ثروت داده شود.» «دست دهنده از دست گیرنده بهتر است.» پیامبر ما اضافه می‌کند: «هنگام صدقه دادن، ابتدا از اعضای خانواده‌ای شروع کن که موظف به تأمین مخارج آن‌ها هستی.» قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "خَيْرُ الصَّدَقَةِ الْمَنِيحَةُ، تَغْدُو بِأَجْرٍ وَتَرُوحُ بِأَجْرٍ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «یکی از بهترین اشکال صدقه، حیوان شیردهی است که برای دوشیدن شیر قرض داده می‌شود.» این حیوان هم در مسیر رفتن و هم در مسیر بازگشت برای صاحبش پاداش به همراه می‌آورد. البته در گذشته بیشتر مردم حیوان نگه می‌داشتند و در این زمینه رسوم مختلفی وجود داشت. امانت دادن یک گوسفند یا بز و گفتن اینکه: «آن را یک یا دو ماه نگه دار، بدوش و از شیرش استفاده کن»، به عنوان مثال یکی از بهترین صدقات است. هم زمانی که حیوان نزد نیازمند برده می‌شود و هم زمانی که به سوی تو بازمی‌گردد، به خاطر آن پاداشی در نامه اعمالت نوشته خواهد شد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "لَيْسَ صَدَقَةٌ أَعْظَمَ أَجْرًا مِنْ مَاءٍ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید که هیچ صدقه‌ای پاداشی بزرگ‌تر از آب دادن به یک تشنه ندارد. پیامبر ما با این سخن بیان می‌کند که بخشیدن آب یکی از باارزش‌ترین اعمال صدقه است. زیرا برای یک انسان تشنه، دادن آب بزرگ‌ترین نیکی است. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَا صَدَقَةٌ أَفْضَلَ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ تَعَالَى۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «هیچ صدقه‌ای با فضیلت‌تر از یاد الله نیست.» بنابراین یاد الله به خودی خود یک صدقه است. در واقع این یکی از بزرگ‌ترین صدقات است. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَا مِنْ صَدَقَةٍ أَفْضَلَ مِنْ قَوْلٍ۔" پیامبر ما (درود و سلام الله بر او باد) می‌فرماید: «هیچ صدقه‌ای با فضیلت‌تر از کلامی آرامش‌بخش نیست که برای تسکین رنج انسانی در سختی‌ها گفته شود.» کسی که به انسانی که دچار گرفتاری شده، در سختی افتاده و هیچ‌کس به او کمک نمی‌کند، حتی با یک کلمه دوستانه یاری برساند و برایش آسودگی فراهم کند، پاداش عظیم یک صدقه را دریافت می‌کند.

إِنَّ هَٰذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ (بی‌تردید، این قرآن به آیینی که راست‌ترین است هدایت می‌کند - 17:9) قرآن کریم بزرگترین معجزه پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) است. هیچ معجزه‌ای بزرگتر از این وجود ندارد. زیرا از ابتدا تا انتها همه چیز در آن ثبت شده است. مطلقاً هیچ چیزی در آن کم نیست. به همین دلیل قرآن نعمتی عظیم برای مسلمانان است. هر چیز خوبی در آن یافت می‌شود. در آن برکت است، در آن شفا است، در آن هدایت است. علاوه بر این، انسان را از هرگونه شر و بدی حفظ می‌کند. این بدان معناست: به نیکی فرمان می‌دهد و از بدی نهی می‌کند. علاوه بر این، این کلام الله است که انسان اجازه دارد در این دنیا در دست بگیرد. در مورد سایر کتاب‌های نازل‌شده که پیش از قرآن کلام الله بودند... انجیل، زبور، تورات؛ همه آنها کلام الله بودند، اما هیچ چیزی از حالت اصلی آنها باقی نمانده است. با گذشت زمان، آنها تحریف و تغییر یافتند. انسان‌ها آنها را بر اساس تصورات خود بازنویسی کردند تا مردم را فریب دهند. اما این کتاب الله کاملاً دست‌نخورده باقی مانده است. دقیقاً به همان شکلی که بر پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) نازل شده بود، به لطف الله تا روز قیامت محفوظ می‌ماند. به همین دلیل یادگیری و آموزش قرآن پاداش عظیمی به همراه دارد. از این رو آنها حتی در تعطیلات تابستانی به کودکان آموزش می‌دهند – الله از آنها راضی باشد. اگر کودکان آن را در سنین پایین یاد بگیرند، در تمام طول زندگی خود از آن بهره‌مند می‌شوند. اغلب مردم دارایی و اموال خود را فدای چیزهای غیرضروری می‌کنند، فقط برای اینکه فرزندانشان بتوانند تحصیل کنند. در حالی که قرآن چیزی است که واقعاً ضروری است. اولین چیزی که آنها باید یاد بگیرند قرآن است. الحمدلله، امامان مساجد در تابستان با تمام توان به کودکان آموزش می‌دهند. برای این کار آنها پاداش بزرگی دریافت می‌کنند. آنها از بهترین انسان‌ها هستند، زیرا کسانی که قرآن را یاد می‌گیرند و آموزش می‌دهند، بهترین‌ها هستند. البته حافظ شدن الزامی نیست. مهمتر از حافظ بودن، شناخت قرآن و توانایی صحیح خواندن آن است. ارزش زیادی دارد که حروف را دقیقاً همان‌طور بخوانیم که الله نازل کرده و پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) آموزش داده است. بنابراین کسانی که ادعا می‌کنند: "یادگیری آن آسان نیست" در اشتباه هستند. در حقیقت بسیار آسان است. افرادی هستند که این کلام الله را تنها در سه روز یاد می‌گیرند. برخی آن را در یک ماه یاد می‌گیرند، و برخی دیگر به یک سال زمان نیاز دارند. مهم این است که فرد شروع کند و به آن پایبند بماند. الله پاداش عظیمی برای آن وعده داده است. این کلام الله است. در سراسر جهان هیچ کلامی مقدس‌تر از این وجود ندارد. در تمام کیهان هیچ کلامی مقدس‌تر از این وجود ندارد. بنابراین انسان باید قدر ارزش واقعی آن را بداند. پیامبر ما فرمود که برای هر یک از حروف مصحف – قرآن کریمی که در دست داریم و کلام الله است – ده پاداش وجود دارد. یک کلمه واحد در آن می‌تواند از سه، پنج یا هفت حرف تشکیل شده باشد. و برای هر یک از این حروف ده پاداش وجود دارد. اما نه تنها ده پاداش: این در عین حال به معنای آمرزش ده گناه و ارتقای ده درجه نیز هست. بنابراین الله ما را از برکت و رحمت خود بهره‌مند می‌سازد و علاوه بر آن چنین پاداش عظیمی دریافت می‌کنیم. باشد که الله ذهن ما را برای آن باز کند؛ تا بتوانیم آن را به آسانی یاد بگیریم و آموزش دهیم، ان‌شاءالله.

وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَامًا (4:5) الله می‌فرماید: «اموال خود را به دست سفیهان نسپارید.» سفیه کسی است که پول خود را بدون توجه به حلال و حرام هدر می‌دهد و در نهایت بی‌چیز و درمانده می‌شود. الله می‌فرماید: «اموال خود را به هیچ وجه به کسانی که نمی‌توانند آن را مدیریت کنند، نسپارید.» تنها چیزی را به آن‌ها بدهید که واقعاً به آن نیاز دارند. هر چه بیشتر از آن بدهید، به هر حال بی‌هوده تلف خواهد شد. به همین دلیل او می‌فرماید: به آن‌ها ندهید تا نعمت‌های الله را به راحتی هدر ندهند. وقتی از دادن مال به آن‌ها خودداری می‌کنید، در حقیقت حتی به آن‌ها لطف می‌کنید. زیرا در غیر این صورت، این پول معمولاً هدر می‌رود و خرج کارهای حرام می‌شود. پس از آن، آن‌ها کاملاً دست‌خالی می‌مانند و دوباره دچار دردسر می‌شوند. به همین دلیل الله این قانون را برای همه وضع کرده است - چه پیر و چه جوان، چه مرد و چه زن. شخص به اصطلاح «سفیه» کسی است که به حلال و حرام توجهی ندارد، بلکه فقط می‌خواهد از هوا و هوس‌های خود پیروی کند. امروزه متأسفانه بیش از نود درصد مردم به همین شکل سفیهانه رفتار می‌کنند. به شکل دیگری نمی‌توان آن را توضیح داد، زیرا آن‌ها نمی‌دانند چگونه باید به درستی اقتصاد را مدیریت کنند. این مسئله در همه اقشار، از کوچک‌ترین تا بزرگ‌ترین افراد دیده می‌شود. بنابراین ما باید مراقب باشیم و نعمت‌هایی را که الله به ما امانت داده است، حفظ کنیم. به هر حال برای شما و خانواده‌تان به اندازه کافی وجود دارد؛ الله به هر کسی روزی مقدرشده‌اش را می‌دهد. اما اگر انسان اسراف‌کار باشد، برکت از بین می‌رود و همه چیز نابود می‌شود. ما می‌گوییم «از کوچک تا بزرگ» - وضعیت کشور نیز این را به خوبی نشان می‌دهد. این بدان معناست که متأسفانه حاکمان نیز جزو این سفیهان هستند. زیرا با توجه به وضعیت آشکار کشور، نباید منابع را به سادگی طبق میل خود هدر داد و توزیع کرد. الله می‌فرماید: «به آن‌ها ندهید»، زیرا بیشتر مردم سفیهانه عمل می‌کنند. مهم نیست چقدر به آن‌ها بدهید، در نهایت فقط شما را سرزنش خواهند کرد. هر چه بیشتر خوبی کنید، آن‌ها ناسپاس‌تر خواهند بود. ضرب‌المثلی هست که می‌گوید: «از ترحم بی‌جا فقط آسیب به بار می‌آید.» در حقیقت این اصلاً ترحم نیست، بلکه صرفاً بی‌عدالتی است. باید به این مسئله توجه کرد - چه مردم عادی باشند، چه افراد بانفوذ یا حاکمان. آنچه که آن را اقتصاد می‌نامند، دقیقاً از طریق همین رفتار نابود می‌شود. منابع را در دستان سفیهان قرار می‌دهند و بعد از آن از خود می‌پرسند: «حالا چگونه خود را نجات دهیم؟ دیگر از چه کسی پول بگیریم؟ مالیات‌های جدید را بر دوش چه کسی بگذاریم؟» میلیون‌ها و میلیاردها برای نهادهای مضر و چیزهای بی‌فایده هدر می‌رود، و در نهایت صورت‌حساب را به افراد فقیر می‌دهند. این‌طور کار پیش نمی‌رود. اگر این‌گونه عمل کنید، نه برکتی باقی می‌ماند و نه هیچ چیز خوبی. رحمت و مهربانی را باید به فقرا نشان داد. نباید از فقرا گرفت تا بدهی‌های ثروتمندان را پرداخت کرد. باید با همه با عدالت رفتار کرد. الله در قرآن کریم به وضوح توضیح می‌دهد که عدالت چگونه برقرار می‌شود. باید دقیقاً مراقب بود که پول از کجا می‌آید و به کجا می‌رود، و باید دانست که به چه کسی می‌توان چیزی داد و به چه کسی نمی‌توان. شاید بگویید: «اگر چیزی ندهیم، چیزی هم نمی‌توانیم به دست آوریم.» اما اگر آن را به این افراد بدهید چه اتفاقی می‌افتد؟ در نهایت همه ضرر می‌کنند. باشد که الله از ما محافظت کند و به ما عقل و بصیرت عطا فرماید. اگر مردم در راه الله قدم برمی‌داشتند، نعمت‌ها و بخشش‌های بیش از حد نیاز برای همه وجود داشت. اما از آنجا که آن‌ها از راه راست منحرف شده‌اند، تمام جهان از هم پاشیده است. دیگر هیچ چیز سر جای خودش نیست. الله ما را حفظ کند و همه ما را به راه راست هدایت فرماید. در محیط شخصی نیز دقیقاً به همین شکل است. مردم می‌آیند و شکایت می‌کنند: «پسرم پولش را به باد می‌دهد، او فلان و بهمان کار را می‌کند.» خب، پس به او پول نده! اگر بگویی: «اما آن‌وقت عصبانی می‌شود» - خب، پس بگذار عصبانی شود! وقتی همه پولت را به باد داد، دیگر چه فایده‌ای دارد؟ در نهایت این به نفع هیچ‌کس نیست. به همین دلیل انسان باید در چنین مسائلی ثابت‌قدم بماند. باید مراقب کسانی بود که عادت‌های بدی دارند و پول را صرف کارهای بی‌معنی می‌کنند. واقعاً فقط آنچه را که کاملاً ضروری است به آن‌ها بدهید. الله یاور ما باشد. مهم نیست چقدر درباره آن صحبت کنیم، به نظر می‌رسد فایده‌ای ندارد، زیرا جهان کاملاً از تعادل خارج شده است. اما وظیفه ما تذکر دادن و نصیحت کردن است. «الدین النصیحة» (دین، نصیحت خالصانه است) - و بنابراین ما این نصیحت را منتقل می‌کنیم. هر کس که بخواهد، می‌تواند آن را بپذیرد، و هر کس نخواهد، همان کاری را بکند که فکر می‌کند درست است. الله مددکار ما باشد.

إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ بَصِيرٌ (67:19) الله عز و جل بینای مطلق است؛ هیچ چیز از او پنهان نمی‌ماند. وقتی یک مسلمان مؤمن به این امر آگاه باشد، کارهایش به خوبی پیش می‌رود و از بدی‌ها دوری می‌کند. او همواره تلاش می‌کند کارهایی را انجام دهد که الله عز و جل دوست دارد. البته انسان در این راه با تمام توان خود تلاش می‌کند. اما در اینجا نفس، شیطان و هوس‌ها وجود دارند - عوامل بسیاری که سعی می‌کنند انسان را از راه راست و نیکی منحرف کنند. هیچ‌کس نمی‌تواند این کار را به طور کامل انجام دهد، اما انسان باید حتماً تا حد امکان نفس خود را کنترل کند. زیرا الله عز و جل همه چیز را می‌بیند. با این حال، ما بندگانی ضعیف هستیم؛ اشتباه می‌کنیم و مرتکب گناه می‌شویم. به نفع خود ماست که توبه کنیم و آمرزش بخواهیم (توبه و استغفار)، تا الله ما را ببخشد. زیرا وقتی کسی توبه می‌کند و آمرزش می‌طلبد، الله عز و جل گناهان و خطاهای او را به اعمال نیک تبدیل می‌کند. اما کسی که توبه نمی‌کند، باید خودش پاسخگوی عواقب آن باشد. امروزه بسیاری از مردم از نفس خود پیروی می‌کنند؛ آن‌ها خود را بزرگ می‌پندارند، هر کاری بخواهند انجام می‌دهند و علاوه بر این در برابر الله عز و جل سرکشی می‌کنند. آن‌ها خود را خاص می‌پندارند. در حالی که در واقعیت فقط به خودشان آسیب می‌رسانند و به خود ستم می‌کنند. کسی که در برابر الله عز و جل تکبر می‌ورزد، در حقیقت خود را خوار می‌کند؛ زیرا او برده و مرکب نفس خویش شده است. نفس او بر پشتش سوار است و او را به پیش می‌راند، در حالی که او خود را مهم می‌پندارد. الله ما را از وضعیت مردم در این آخرالزمان در امان بدارد. الله به آن‌ها هدایت عطا کند و وضعیتشان را بهبود بخشد. اما از آنجا که ما در آخرالزمان قرار داریم، شیاطین و بدی‌ها مردم را فریب می‌دهند و آن‌ها را به کارهای زشت وسوسه می‌کنند. الله ما را از شر نفس خودمان در امان بدارد. حتی در مسائل کوچک نیز همیشه به نفع ماست که با نفس خود مخالفت کنیم. هرچه بیشتر در برابر آن مقاومت کنی، الله قدرت بیشتری به تو می‌بخشد و نیروی معنوی تو پیوسته افزایش می‌یابد. تا زمانی که تسلیم نفس خود نشوی و در برابر آن مقاومت کنی، به اذن الله، هم از نظر معنوی و هم از نظر ظاهری قوی‌تر خواهی شد. الله ما را از نفس خودمان در امان بدارد. وَمَن جَاهَدَ فَإِنَّمَا يُجَاهِدُ لِنَفْسِهِ (29:6) جهادی که در اینجا منظور است، مبارزه با نفس خویشتن است. ما باید جهاد را همان‌گونه که پیامبرمان، صلی الله علیه و سلم، دستور داده است انجام دهیم: بزرگترین جهاد، مبارزه با نفس خویشتن است. اگر چنین کنی، در پیشگاه الله به عنوان یک مجاهد شناخته می‌شوی و پاداش متناسب با آن را دریافت می‌کنی. الله یاور ما باشد و به ما توفیق دهد تا بر نفس خود غلبه کنیم، ان‌شاءالله.

«در حقیقت، شمار ماه‌ها نزد الله، در کتاب الله، از روزی که آسمان‌ها و زمین را آفرید، دوازده ماه است.» (۹:۳۶) سال نزد الله، قادر متعال و بلندمرتبه، از دوازده ماه تشکیل شده است. هر آنچه الله تعالی با حکمت خویش آفریده است، از طریق راز «کن فیکون» (باش، پس می‌شود) پدید می‌آید. وقتی پروردگار می‌گوید «باش»، پس می‌شود و وقتی می‌گوید «نباش»، متوقف می‌گردد؛ همه‌چیز تسلیم اراده اوست. همان‌طور که الله تعالی فرموده است، رازهای تمام جهان هستی در قرآن مجید نهفته است؛ همه‌چیز در آنجا، در قرآن کریم، جای گرفته است. الله تعالی سال را دوازده ماه تعیین کرده و همه‌چیز را بر اساس محاسباتی بسیار دقیق آفریده است. هیچ‌چیز خودبه‌خود یا صرفاً بر حسب تصادف رخ نمی‌دهد. هر یک از این ماه‌ها تأثیرات معنوی خاص و منحصربه‌فرد خود را دارند. سپاس الله را که دوباره به ماه صفر رسیدیم. می‌گویند ماه صفر «ماه سنگینی» است، به همین دلیل به امید نیکی آن را «صفر الخیر» نیز می‌نامند. ان‌شاءالله که این ماه خیر فراوان به همراه داشته باشد و بدی را از ما دور کند. البته امروزه مردم به‌ندرت از این حقایق معنوی آگاهند. آنها نمی‌دانند که اوضاع واقعاً چگونه است؛ آنها تنها درک بسیار سطحی خود را از آموزش و دانش دارند. در گذشته، بچه‌ها را فقط برای چند سال به مدرسه می‌فرستادند، همین و بس. امروزه می‌گویند: «آنها باید به دانشگاه بروند، این را بخوانند، آن را بخوانند»، اما از این‌همه دانش هیچ بهره معنوی نمی‌برند. آنها فقط چیزی را می‌شناسند که به آنها نشان داده می‌شود؛ هر چیزی فراتر از آن را یا رد می‌کنند یا به‌سادگی چیزی درباره‌اش نمی‌دانند. درحالی‌که این ماه‌ها بسیار مهم هستند؛ مردم باید درباره آنها آگاه باشند. اینکه الله تعالی چگونه انسان را آفریده و یک بنده راستین الله چگونه باید باشد - این را باید حتماً درک و نهادینه کنند. انسان باید بداند کدام ماه‌ها مبارک و کدام‌یک کمی چالش‌برانگیزتر هستند. زیرا در پس هر چیزی حکمتی نهفته است و هر ماه وظایف خاص خود را دارد. از آنجا که این ماه کمی سنگین‌تر است، تکالیف خاص خود را به همراه دارد که باید انجام شوند. برای اینکه الله از ما محافظت کند، انجام دقیق و وظیفه‌شناسانه این تکالیف معنوی ضروری است. این‌گونه بدی به نیکی تبدیل می‌شود؛ با اذن الله، چیزهای بد به چیزهای خوب مبدل می‌گردند. این وظایف ذکر شده همان عباداتی هستند که ما همیشه از آنها سخن می‌گوییم و در تمام منابع دینی نوشته شده‌اند. بدون شک، مهم‌ترین آنها صدقه دادن است. پیامبر ما (درود و سلام بر او باد) به صدقه اهمیت فوق‌العاده زیادی می‌داد. چنان‌که فرمود: «خود را از آتش جهنم حفظ کنید، حتی اگر با دادن نیمی از یک خرما به عنوان صدقه باشد.» در آن زمان مردم، و حتی پیامبر ما (درود و سلام بر او باد)، می‌توانستند دو روز را بدون غذا سر کنند و تنها به یک خرما بسنده کنند. امروزه نصف یک خرما برای هیچ‌کس کافی نیست؛ برای مردم امروز حتی نیم کیلو هم کفایت نمی‌کند. بنابراین: مهم نیست مقدار آن چقدر ناچیز به نظر برسد، حتماً صدقه خود را بدهید و انفاق کنید. صدقه خود را بی‌ارزش مپندارید. هر آنچه را که می‌توانید دریغ نکنید، خواه پول باشد یا چیز دیگر، آن را ببخشید. زیرا صدقه بلا و مصیبت را دفع می‌کند و عمر را طولانی می‌سازد. به‌ویژه از آنجا که ماه کنونی ماه سنگینی است، به‌هیچ‌وجه نباید از صدقه دادن غافل شوید. علاوه بر این، انسان باید بسیار توبه کند و آمرزش بخواهد (توبه و استغفار)؛ زیرا توبه نیز بلا را از ما دور نگه می‌دارد. طلب آمرزش، درمانی برای هر دردی است. روی آوردن به الله و یاری خواستن تنها از او، از بالاترین اهمیت برخوردار است. هرگز نگویید: «ما گناهان زیادی مرتکب شده‌ایم، الله دیگر ما را نخواهد بخشید.» الله می‌بخشد، زیرا الله بسیار آمرزنده است. با توجه به سنگینی معنوی این ماه، شما باید توبه و طلب آمرزش خود را بیش از پیش افزایش دهید. اگر حقوق دیگران را پایمال کرده‌اید (حق‌الناس)، با بازگرداندن این حقوق به صاحبان اصلی‌شان، خود را از این بار سنگین رها سازید. حقوق همنوعان موضوعی بسیار جدی است. حق الله سبک است، اما دِین نسبت به همنوعان بسیار سنگین است. الله خطاهایی را که نسبت به خودش صورت گرفته می‌بخشد؛ اما تا زمانی که شخصِ آسیب‌دیده نبخشد، الله نیز این ستم را نخواهد بخشید. فرد باید حتماً حق شخص متضرر را به او بازگرداند و از او حلالیت بطلبد. الله همه ما را از پایمال کردن حق دیگران محفوظ بدارد. در نهایت، این نیز ماه زیبایی است؛ وقتی انسان با الله در ارتباط باشد، همه‌چیز زیباست. همان‌طور که یونس امره مبارک گفته است: «هر چه از سوی تو آید، زیباست.» از آنجا که همه‌چیز از جانب الله می‌آید، در ذات خود همیشه زیباست. این ماه زیباست، ماه‌های دیگر زیبا هستند؛ و ان‌شاءالله ماه‌های پیشِ روی ما نیز زیبا خواهند بود. در نهایت به دنبال این ماه، ماه پیامبر ما، ماه ربیع‌الاول فرا می‌رسد. الله روزهای ما را زیبا گرداند و زندگی ما را سرشار از ایمان سازد. اگر انسان با باور و ایمان زندگی کند، با اذن الله همه‌چیز زیباست.

وَمَن كَانَ فِي هَٰذِهِ أَعْمَىٰ فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمَىٰ وَأَضَلُّ سَبِيلًا (17:72) باشد که الله ما را از نابینایان قرار ندهد. الله می‌فرماید: «کسی که در این دنیا نابینا باشد، در آخرت نیز نابینا خواهد بود.» اما نابینا کسی نیست که چشمانش چیزی نمی‌بیند، بلکه کسی است که قلبش درک نمی‌کند. کسی که حقیقت را نمی‌شناسد، نابینا است. بنابراین کسی که در این دنیا حقیقت را نمی‌بیند و از راه راست پیروی نمی‌کند، در آخرت وضعیت بسیار بدتری خواهد داشت. او در آنجا اصلاً قادر به دیدن هیچ‌چیز نخواهد بود. پایان کار او هم در این دنیا و هم در آخرت بد خواهد بود. الله حقیقت را به روشنی بیان کرده است؛ هر کسی می‌تواند آن را ببیند و بشناسد. اما انسان‌ها از نفس خود پیروی می‌کنند و حلال و حرامی را که الله متعال تعیین کرده است نمی‌پذیرند. آن‌ها می‌گویند: «ما فقط کاری را انجام می‌دهیم که نفسمان می‌خواهد.» «چیزی را که نفسمان نمی‌خواهد، رد می‌کنیم.» آن‌ها می‌گویند: «ما آن را نمی‌پذیریم، و هیچ‌کس دیگری هم نباید آن را بپذیرد.» با این نگرش که: «همه باید دقیقاً مثل ما باشند»، ما اکنون به پایان آخرالزمان رسیده‌ایم. آن‌ها هیچ چیز دیگری را نمی‌پذیرند. «همه کشورها، تمام جهان باید طرز فکر گمراهانه ما را اتخاذ کنند.» «هیچ‌کس نباید احکام تعیین‌شده توسط الله را بپذیرد.» آن‌ها خواهان این هستند: «شما نباید از راه او پیروی کنید، بلکه باید از راه ما – راه شیطان – پیروی کنید.» ببینید، این‌ها دقیقاً همان نابینایان واقعی هستند. روح‌هایشان نابینا، قلب‌هایشان سیاه و افکارشان تاریک است. این وضعیت انسانی است که در هر کاری فقط از نفس خود پیروی می‌کند. اصلاً نمی‌تواند چیز دیگری از آن به وجود آید. از شرّ، هیچ خیری حاصل نمی‌شود. از جهل، هیچ دانشی پدید نمی‌آید. آنچه آن‌ها دانش می‌نامند... دانشی که الله آن را به رسمیت نمی‌شناسد، دانش واقعی نیست. دانشی که الله آن را رد می‌کند و فقط در خدمت نفس است، جهل مطلق است. جاهلیت... ما امروز در دومین دوران جاهلیتی زندگی می‌کنیم که پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، از آن سخن گفته است. این دوران به مراتب بدتر از جاهلیت اول است – بسیار بدتر. باشد که الله ما را از آن محفوظ بدارد. باشد که قلب‌ها و چشمانمان کور نشوند، بلکه حقیقت را بشناسند. باشد که هیچ‌کس نابینا نماند، و باشد که این برای انسان‌ها مایه هدایت باشد. این دقیقاً همان چیزی است که انسان‌ها به آن نیاز دارند. آنچه ما بیشتر از خوردن، نوشیدن و هر چیز دیگری به آن نیاز داریم، ایمان است. چشمان ما باید باز باشند؛ ما نباید نابینا باشیم. باشد که الله ما را محافظت کند. باشد که الله نجات‌دهنده‌ای را بفرستد که هر انسانی را به راه راست هدایت کند، ان‌شاءالله.

فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا ۚ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (6:45) سپاس الله قادر و متعال را که قوم ستمگر را مجازات کرد. سپاس او را، تمام ستایش ما شایسته اوست. هزاران سپاس الله را، تمام ستایش شایسته اوست. کافر همواره برای مسلمان یک دشمن و یک تهدید است؛ اما بزرگترین دشمن، شیطان است. دشمنی آن‌ها، همراه با دشمنی شیطان، همیشگی است، اما الله، قادر و متعال، همواره پیروز است. او آن‌ها را از ریشه برمی‌کند. آن‌ها در برابر الله، قادر و متعال، کاملاً ناتوان هستند. آن‌ها می‌توانند هر چقدر که می‌خواهند تلاش کنند - الله ما را از شر آن‌ها محفوظ بدارد. البته شیطان هرگونه فریب و شرارت را حق مسلم خود می‌داند. برای او اهمیتی ندارد که دیگران چه رنجی می‌کشند؛ مهم این است که سلطه خودش تثبیت شود. برای این هدف، استفاده از هر وسیله‌ای برای او مجاز است. بنابراین، الله ما را از شر آن‌ها محافظت کند. انسانی که در این راه است باید به الله پناه ببرد و به ایمانی تزلزل‌ناپذیر چنگ زند، تا او وی را از شر شیطان و بدخواهان حفظ کند. سپاس الله را که چند سال پیش به عنوان یک ملت واحد رویدادی سرنوشت‌ساز را پشت سر گذاشتیم. ستایش الله را – در نهایت تنها او پیروز بود. همیشه پیروز الله است؛ «لا غالب الا الله» (هیچ پیروزمندی جز الله نیست). کسانی که با او مخالفت می‌کنند، در نهایت به مجازات عادلانه خود می‌رسند. افراد زیادی هستند که تا به امروز فریب آن‌ها را می‌خورند. الله به این افراد عقل و بینش عطا کند؛ تا توبه کنند و از کارهای بد دوری گزینند. زیرا کسی که درگیر اعمال بد است، شاید در این دنیا بتواند خود را پنهان کند؛ اما در آخرت تازه ابعاد واقعی این اعمال و اینکه چه آسیب بزرگی وارد کرده‌اند، نمایان خواهد شد. تا به امروز افراد زیادی وجود دارند که با بهانه‌هایی مانند «اینطور بود» یا «آنطور بود» مردم را گمراه کرده‌اند. وقتی حقیقت به این وضوح است، پس چرا بر لجاجت خود پافشاری می‌کنی؟ لجاجت یکی از ویژگی‌های اصلی کفر است؛ کافر سنگدل و خودرأی است. حتی ابوجهل در هنگام مرگ، زمانی که یاران پیامبر در حال بریدن سر او بودند، گفت: «من حقیقت را می‌دانم، اما از روی غرور و لجاجت از شما و محمد پیروی نخواهم کرد.» این نشان می‌دهد: این لجاجت یک ویژگی ذاتی کفر است. بنابراین به راه راست بازگرد، به سوی الله روی بیاور و خالصانه توبه کن. در آن صورت الله گناهان تو را خواهد بخشید، آخرت خود را نجات خواهی داد و از قرار گرفتن در جبهه شیطان در امان خواهی ماند. زیرا راه الله روشن و آشکار است؛ هیچ چیز پنهان یا مخفیانه‌ای در آن وجود ندارد. به حقیقت پایبند باش – بیش از این از تو خواسته نمی‌شود. پناه بر الله: اگر این شر را به دیگران منتقل کنی، باید بار گناهان آن‌ها را نیز به دوش بکشی. ان‌شاءالله که ما همواره از کسانی باشیم که در جبهه حقیقت ایستاده‌اند. الله ما را از همه شرور محفوظ بدارد: از شر شیطان، شر نفس خودمان و شر کافران. نیاکان ما پیش‌تر گفته‌اند: «آب می‌خوابد، اما دشمن نمی‌خوابد.» از این رو الله ما را حفظ و محافظت کند. باشد که او منجی‌ای، صاحبی را بفرستد تا ان‌شاءالله حقیقت کاملاً آشکار شود.

وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ (68:4) الله بلندمرتبه و قادر مطلق، پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم را می‌ستاید. او می‌فرماید: «زیباترین ویژگی‌ها در تو جمع شده‌اند.» الله بلندمرتبه و قادر مطلق، در قرآن کریم به پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم می‌فرماید: «تو مسلماً دارای اخلاقی بسیار عظیم و برجسته هستی.» پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، بهترین الگو برای ماست. او تنها الگوی حقیقی برای تمام بشریت است. اینکه چگونه می‌توان به یک انسان کامل تبدیل شد و چگونه باید زندگی کرد - به طور خلاصه، انسانیت واقعی - همه اینها را پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، در خود تجسم بخشیده است. در کسانی که از او پیروی نمی‌کنند، نه انسانیت یافت می‌شود، نه نیکی و نه هیچ شکل دیگری از زیبایی. در عوض، آنها هر نوع بدی را در خود جمع می‌کنند. زیرا راهی که آنها در پیش گرفته‌اند، یک بیراهه است. آنها در راهی قرار دارند که در تقابل با الله است. بنابراین، تنها راهی که برای بشریت رستگاری و منفعت حقیقی به همراه می‌آورد، راه پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم است. این راه هرگز تغییر نمی‌کند. این همان راه راست و حقیقی است. به کسی که در این راه راست قرار ندارد، هیچ چیزی سودی نخواهد رساند. بلکه، این امر انسان را به درون تاریکی بی‌پایانی می‌کشاند. در مقابل، راه پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، مستقیماً به بهشت منتهی می‌شود. هرگز از این راه منحرف نشوید. از این راه پیروی کنید تا در زمره رستگاران قرار گیرید. به دست آوردن آخرت، بسیار مهم‌تر از موفقیت در این دنیاست. کسی که آخرت جاودان را فدای دنیای فانی کند، نادان است. همان‌طور که الله بلندمرتبه و قادر مطلق اعلام می‌دارد: پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم، راهنمایی است که بشریت را به کامل‌ترین شکل ممکن هدایت می‌کند. ما نیکی، نجابت، اخلاق نیکو و هر نوع زیبایی را از طریق الگوی پیامبرمان، صلی الله علیه و سلم می‌آموزیم. ستایش شایسته الله است که ما جزو امت او هستیم. این بزرگ‌ترین نعمتی است که الله به ما عطا کرده است. هم بهره‌مندی از نعمت ایمان و هم تعلق داشتن به امت پیامبر ما، صلی الله علیه و سلم... شکر بی‌کران شایسته الله است. باشد که الله ما را در این راه ثابت‌قدم بدارد. باشد که او به کسانی که در این راه نیستند نیز هدایت عطا فرماید. ان‌شاءالله گمراهان نیز راه راست را خواهند یافت.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «أَفْضَلُ الدَّنَانِيرِ دِينَارٌ يُنْفِقُهُ الرَّجُلُ عَلَى عِيَالِهِ، وَدِينَارٌ يُنْفِقُهُ الرَّجُلُ عَلَى دَابَّتِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، وَدِينَارٌ يُنْفِقُهُ الرَّجُلُ عَلَى أَصْحَابِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ۔» پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) فرمود: «بهترین دینار (بهترین پولی) که انسان می‌تواند خرج کند، پولی است که شخص برای خانواده خودش خرج می‌کند.» این بدان معناست که: این پول باارزش‌ترین است و بیشترین پاداش (ثواب) را به همراه دارد. در جایگاه دوم، پولی قرار دارد که برای حیوانی سواری در راه الله خرج می‌شود. این بدان معناست: اگر کسی برای الله به جنگ برود، پولی که برای مراقبت، تقویت و تأمین نیازهای حیوان سواری‌اش صرف می‌شود نیز از بهترین هزینه‌هاست. در جایگاه سوم، پولی قرار دارد که انسان در راه الله، برای هدف او و برای برادران و خواهران دینی مسلمان خود خرج می‌کند. بنابراین پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) به ما می‌آموزد که هزینه‌هایی که برای کمک به دیگران در راه الله صرف می‌شود، در جایگاه سوم قرار دارند. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ أَنْ تَصَدَّقَ وَأَنْتَ صَحِيحٌ شَحِيحٌ، تَأْمُلُ الْغِنَى وَتَخْشَى الْفَقْرَ، وَلَا تُمْهِلْ حَتَّى إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ قُلْتَ: لِفُلَانٍ كَذَا، وَلِفُلَانٍ كَذَا، أَلَا وَقَدْ كَانَ لِفُلَانٍ كَذَا۔» پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) این‌گونه توضیح می‌دهد که کدام صدقه (انفاق) بهترین و مورد پسندترین نزد الله است: صدقه‌ای است که شخص در زمانی که سالم است و وابستگی شدیدی به دارایی خود دارد، می‌بخشد. یعنی صدقه‌ی انسانی که در اوج توانایی است، در میانه راه زندگی قرار دارد و جاه‌طلبی برای جمع‌آوری ثروت دارد. این باارزش‌ترین صدقه است. این صدقه زمانی داده می‌شود که شخص هنوز به ثروتمند شدن امید دارد و از فقر می‌ترسد. بنابراین فرد هنوز تمام فرصت‌ها را پیش رو دارد، می‌خواهد ثروتمند شود و از فقیر شدن هراس دارد. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید که بخشش دقیقاً در همین مرحله از زندگی، بیشترین پاداش و برکت را به همراه دارد. صدقه دادن را تا زمانی که جان به گلویتان می‌رسد و آخرین نفس‌های خود را می‌کشید، به تأخیر نیندازید. تا وقتی که شاید فرد به ۸۰ یا ۹۰ سالگی برسد، هرگز صدقه‌ای نداده باشد و ناگهان از خود بپرسد: «حالا با پولم چه کار کنم؟». منتظر این لحظه آخر نمانید تا بگویید: «این بخش از دارایی‌ام برای فلانی است،» «و آن صدقه برای دیگری است.» آن را تا لحظه‌ای که اموال و دارایی‌تان (به عنوان ارث) خواه ناخواه به دست دیگران می‌افتد، به تعویق نیندازید. زیرا در این لحظه، ثروتتان دیگر از دست شما خارج شده است. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) هشدار می‌دهد: «صدقه را به‌موقع بدهید، زمانی که بیشترین ارزش را دارد، و تا پایان عمر خود صبر نکنید.» قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ جُهْدُ الْمُقِلِّ، وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ۔» پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: بهترین صدقه آن است که شخص با وجود دارایی اندک، تا حد امکان و در حد توان خود می‌بخشد. و در هزینه‌هایت از کسانی شروع کن که مسئولیت تأمین معاش آن‌ها را بر عهده داری. حتی اگر امکانات محدود باشد، این صدقه نزد الله بسیار ارزشمند است. با این حال، پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) به طور اصولی توصیه می‌کند: «وقتی صدقه می‌دهی، ابتدا نیاز خانواده خود و نزدیکانت را تأمین کن.» زیرا رسیدگی به امور خانه خود و تأمین نیازهای خانواده نیز صدقه محسوب می‌شود. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ مَا كَانَ عَنْ ظَهْرِ غِنًى، وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى، وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ۔» پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: بهترین صدقه آن است که از مازاد بر نیاز انسان داده شود. این بدان معناست که انسان ابتدا نیازهای خود را برطرف کرده و سپس بخش باقی‌مانده را به عنوان صدقه می‌بخشد. زیرا دستِ دهنده بهتر از دستِ گیرنده است. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) با این سخن تأکید می‌کند که بخشیدن بهتر از گرفتن است. در اینجا نیز صدقه دادن را از خانواده‌ات که مسئولیت آن‌ها را بر عهده داری، آغاز کن. تأمین معاش خانواده خود، به تنهایی صدقه‌ای بزرگ است. پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: «ابتدا از آن‌ها شروع کنید.» بنابراین نباید خانواده خود را به خاطر دیگران نادیده گرفت. ابتدا در خانه خودت کمک کن، و مابقی را به خویشاوندان، همسایگان و نیازمندان صدقه بده. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ سَقْيُ الْمَاءِ۔» پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: یکی از بهترین صدقات این است که برای مردم آب آشامیدنی فراهم کنید. آب دادن، شکل بسیار پربرکتی از صدقه است. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ أَنْ يَتَعَلَّمَ الْمَرْءُ الْمُسْلِمُ عِلْمًا ثُمَّ يُعَلِّمَهُ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ۔» پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: یکی از باارزش‌ترین صدقات آن است که یک مسلمان دانشی را فرابگیرد... (این بدان معناست که فراگیری دانش نیز یک صدقه است) ...و سپس این دانش را به برادران و خواهران دینی مسلمان خود انتقال دهد. این «صدقه‌ی دانش» بسیار باارزش است. انفاق کردن تنها با پول نیست؛ انسان می‌تواند دانش نیز ببخشد. الحمدلله، معلمان ما در مدرسه در آن زمان عالمان برجسته‌ای بودند. آن‌ها نه تنها به نیازهای ما رسیدگی می‌کردند، بلکه حتی به ما کمک‌هزینه تحصیلی نیز می‌پرداختند. الله از آن‌ها خشنود باد و به آن‌ها مقام والایی در بهشت عطا فرماید. آن‌ها به ما می‌گفتند: «تنها چیزی که ما در ازای آن می‌خواهیم، این است که شما این دانش را به دیگران منتقل کنید.» «ما هیچ انتظار دیگری از شما نداریم.» از اینجا می‌بینیم که انتقال دانش به عنوان صدقه، چه جایگاه والایی دارد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ الصَّدَقَةُ عَلَى ذِي الرَّحِمِ الْكَاشِحِ۔» پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: بهترین صدقه آن است که به خویشاوندی کینه‌توز و دشمن‌خو داده شود. گاهی اوقات پیش می‌آید که خویشاوندان مدت زمان طولانی درگیری و قهر هستند. اما دقیقاً صدقه‌ای که انسان به خویشاوندی می‌دهد که با او بدرفتاری می‌کند، نزد الله یکی از باارزش‌ترین صدقات محسوب می‌شود. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ مَا تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى مَمْلُوكٍ عِنْدَ مَالِكِ سَوْءٍ۔» پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: یکی از بهترین صدقات، کمک به کارگر (یا برده‌ای) است که از دست ارباب بدرفتاری رنج می‌برد. بنابراین اگر کسی برای انسان ظالمی کار می‌کند و مجبور است آزار و اذیت‌ها را تحمل کند، در این صورت صدقه‌ای که به این کارگر می‌رسد، به طور ویژه‌ای پربرکت است. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ صَدَقَةٌ فِي رَمَضَانَ۔» پیامبر ما (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: بهترین صدقه آن است که در ماه رمضان داده شود. زیرا پاداش صدقه دادن در این ماه بسیار عظیم است. رمضان پربرکت‌ترین ماه در میان تمامی ماه‌هاست و برکات آن بی‌نظیر است. بنابراین انجام دادن کارهای نیکی مانند پرداخت زکات، صدقه و موارد مشابه در ماه رمضان بسیار ارزشمند است. البته انسان می‌تواند در هر زمانی صدقه بدهد، اما هرچه زکات و صدقه در ماه رمضان پرداخت شود، بسیار بهتر است.